ürək qapağı xəstəlikləri
Ürək Qapağı Xəstəliklərinin Növləri
1. Mitral Qapaq Xəstəlikləri
Mitral Stenoz: Mitral qapağın daralması nəticəsində sol atriyumdan sol ventrikula qan axını məhdudlaşır.
Səbəblər:
Revmatik qızdırma
Konjenital (anadangəlmə) qüsurlar
Simptomlar:
Nəfəs darlığı
Yorğunluq
Ürək çırpıntısı (palpitasiya)
Atrial fibrilasiya
Mitral Regurgitasiya: Mitral qapağın düzgün bağlanmaması nəticəsində sol ventrikuldan sol atriyuma qan geri axır.
Səbəblər:
Mitral qapaq prolapsusu
Revmatik qızdırma
İnfeksiyalı endokardit
Miokard infarktı
Simptomlar:
Nəfəs darlığı
Yorğunluq
Ürək çırpıntısı
Şişkinlik (ödem)
2. Aorta Qapaq Xəstəlikləri
Aorta Stenozu: Aorta qapağının daralması nəticəsində sol ventrikuldan aortaya qan axını məhdudlaşır.
Səbəblər:
Yaşlanma və kalsifikasiya
Konjenital bikuspid aorta qapağı
Revmatik qızdırma
Simptomlar:
Sinə ağrısı (angina)
Nəfəs darlığı
Bayılma (sincope)
Yorğunluq
Aorta Regurgitasiyası: Aorta qapağının düzgün bağlanmaması nəticəsində aortadan sol ventrikula qan geri axır.
Səbəblər:
Aorta kökündə genişlənmə
Revmatik qızdırma
İnfeksiyalı endokardit
Konjenital qüsurlar
Simptomlar:
Nəfəs darlığı
Sinə ağrısı
Yorğunluq
Ürək çırpıntısı
3. Trikuspid Qapaq Xəstəlikləri
Trikuspid Stenozu: Trikuspid qapağın daralması nəticəsində sağ atriyumdan sağ ventrikula qan axını məhdudlaşır.
Səbəblər:
Revmatik qızdırma
Konjenital qüsurlar
İnfeksiyalı endokardit
Simptomlar:
Nəfəs darlığı
Qarında şişkinlik
Yorğunluq
Ayaqlarda ödem
Trikuspid Regurgitasiyası: Trikuspid qapağın düzgün bağlanmaması nəticəsində sağ ventrikuldan sağ atriyuma qan geri axır.
Səbəblər:
Revmatik qızdırma
İnfeksiyalı endokardit
Sağ ventrikulun genişlənməsi
Simptomlar:
Nəfəs darlığı
Qarında şişkinlik
Ayaqlarda ödem
Ürək çırpıntısı
4. Pulmoner Qapaq Xəstəlikləri
Pulmoner Stenoz: Pulmoner qapağın daralması nəticəsində sağ ventrikuldan pulmoner arteriyaya qan axını məhdudlaşır.
Səbəblər:
Konjenital qüsurlar
Simptomlar:
Nəfəs darlığı
Sinə ağrısı
Yorğunluq
Bayılma
Pulmoner Regurgitasiya: Pulmoner qapağın düzgün bağlanmaması nəticəsində pulmoner arteriyadan sağ ventrikula qan geri axır.
Səbəblər:
Pulmoner hipertoniya
Konjenital qüsurlar
İnfeksiyalı endokardit
Simptomlar:
Nəfəs darlığı
Ürək çırpıntısı
Yorğunluq
Diaqnoz
1. Fiziki Müayinə: Həkim stetoskopla ürək səsini dinləyərək qapaq xəstəliklərini aşkar edə bilər.
2. Ekokardioqrafiya: Ürək qapaqlarının və ürək boşluqlarının ultrasəs müayinəsi.
3. Elektrokardioqrafiya (EKQ): Ürəyin elektrik fəaliyyətini yoxlamaq üçün.
4. Sinə Rentgeni: Ürəyin və ağ ciyərlərin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün.
5. Kardiyak Kateterizasiya: Ürəyin içərisindəki təzyiqləri və qan axınını ölçmək üçün.
Müalicə
1. Dərmanlar:
Diuretiklər: Şişkinliyi və maye yığılmasını azaltmaq üçün.
Beta-blokatorlar: Ürək iş yükünü azaltmaq və ürək ritmini tənzimləmək üçün.
ACE İnhibitorları və ya ARB-lər: Qan təzyiqini tənzimləmək və ürək iş yükünü azaltmaq üçün.
Antikoagulyantlar: Qan laxtalarının qarşısını almaq üçün.
2. Perkutan Müdaxilələr:
Balon Valvuloplastika: Daralmış qapaqları genişləndirmək üçün balonla müdaxilə.
Transkateter Aort Qapağı Əvəzlənməsi (TAVR): Aorta qapağının kateter vasitəsilə dəyişdirilməsi.
3. Cərrahi Müdaxilələr:
Qapaq Təmir: Zədələnmiş qapağın təmiri.
Qapaq Əvəzlənməsi: Zədələnmiş qapağın süni və ya bioloji qapaqla əvəzlənməsi.
Profilaktika
1. Sağlam Yaşam Tərzi:
Sağlam qidalanma: Meyvə, tərəvəz, tam taxıl və az yağlı proteinlərlə zəngin pəhriz.
Fiziki aktivlik: Həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli aerobik fəaliyyət.
Siqareti tərgitmək: Ürək sağlamlığını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır.
Stressin azaldılması: Stress idarə etmə texnikaları və meditasiya.
Çəki idarəsi: Sağlam bədən çəkisini qorumaq.
2. Risk Faktorlarının Azaldılması:
Hipertoniya, diabet və yüksək xolesterolun idarə edilməsi.
3. Tibbi Nəzarət:
Müntəzəm tibbi yoxlamalar və ürək qapaqlarının izlənməsi.
Nəticə
Ürək qapağı xəstəlikləri ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər, lakin vaxtında diaqnoz və müvafiq müalicə ilə idarə edilə bilər. Həyat tərzi dəyişiklikləri və müntəzəm tibbi müayinələr ürək qapağı xəstəliklərinin qarşısının alınmasında və idarə edilməsində mühüm rol oynayır. Hər hansı bir ürək qapağı xəstəliyi əlamətləri hiss etdikdə dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir.