Uşaqlarda axsaqlığın səbəbləri

Uşaqlarda Axsaqlığın Yaygın Səbəbləri

Uşaqlarda müşahidə olunan axsaqlıq, həm doğuşdan gələn, həm də sonradan inkişaf edən müxtəlif sağlamlıq problemlərinin göstəricisi ola bilər. Bu vəziyyət uşağın hərəkət qabiliyyətinə təsir edərək həyat keyfiyyətini aşağı salır. Axsaqlığın kökündə dayanan səbəbləri düzgün təsnif etmək, müalicə prosesinin uğuru üçün vacibdir.

1. Doğuşdan Gələn Ortopedik Anomalilər

Bəzi uşaqlarda yerimə problemləri hələ doğuş anından etibarən mövcud olan struktur fərqlilikləri ilə bağlıdır. Bu anomalilər vaxtında müdaxilə edilmədikdə uşağın düzgün gedişini çətinləşdirir.

• Klub ayağı (talipes equinovarus): Ayaqların daxilə və aşağıya doğru bükülmüş vəziyyətdə olmasıdır. Bu patologiya müalicə olunmadıqda ciddi axsaqlığa səbəb olur.
• Çəkilmiş ayaq: Doğuşdan əvvəl və ya doğuş zamanı ayaqların qeyri-təbii vəziyyətdə qalması uzunmüddətli hərəkət pozğunluqlarına gətirib çıxara bilər.
• Hipotoniya və ya əzələ zəifliyi: Doğuşdan əvvəl və ya sonra müşahidə olunan əzələ zəifliyi hərəkət qabiliyyətini məhdudlaşdıraraq axsaqlıq yaradır.

2. İnkişafla Əlaqəli Ortopedik Problemlər

Uşağın böyümə dövründə skelet sistemində baş verən bəzi dəyişikliklər gediş tərzinə birbaşa təsir göstərir. Bu problemlər çox vaxt fiziki inkişafın müəyyən mərhələlərində özünü büruzə verir.

• Skelet inkişafı problemləri: Qısa bud sümüyü və ya ayaq uzunluqlarının qeyri-bərabər olması axsaqlığın əsas səbəblərindəndir.
• Düzgün olmayan gediş tərzi (göbələk gedişi): Bədənin qeyri-bərabər yük daşımasına səbəb olan bu vəziyyət, zamanla tədricən inkişaf edərək axsaqlığa yol açır.

3. Əzələ və Sümük Xəstəlikləri

Genetik və ya sinir sistemi mənşəli xəstəliklər uşaqların motor funksiyalarını əhəmiyyətli dərəcədə zədələyə bilər. Bu qrup xəstəliklər adətən koordinasiya və güc itkisi ilə müşayiət olunur.

• Cerebral palsi: Sinir sistemini təsir edən bu xəstəlik, bədən hərəkətlərinin koordinasiyasını çətinləşdirərək axsaqlığa səbəb olur.
• DMD (Duchenne miyatrofik distrofiyası): İrsi əzələ xəstəliyi olan DMD, əzələlərin zəifləməsinə və motor bacarıqlarının itirilməsinə gətirib çıxarır.
• Skeletal displaziya: Skeletin inkişafını pozan genetik xəstəliklər, boyun qısa və ya qeyri-mütənasib olmasına səbəb olaraq gedişi pozur.

4. Travmatik Zədələr

Uşaqların aktiv oyun və idman fəaliyyətləri zamanı aldığı fiziki zədələr axsaqlığın ən çox rast gəlinən səbəbləri arasındadır. Bu zədələr həm sümükləri, həm də yumşaq toxumaları əhatə edə bilər.

• Sümük qırılması və ya zədələnməsi: Oyun zamanı baş verən travmalar ayaq və bud sümüklərində qırıqlara yol açaraq gedişi məhdudlaşdırır.
• Əzələ və bağ zədələri: İdman fəaliyyətləri zamanı yaranan zədələr yeriməni çətinləşdirir və uzunmüddətli axsaqlığa səbəb olur.

5. İnflamasiya və İnfeksiyalar

Oynaqlarda və sümüklərdə yaranan iltihabi proseslər kəskin ağrı və hərəkət məhdudiyyəti ilə nəticələnir. İnfeksion faktorlar təcili tibbi müdaxilə tələb edən vəziyyətlərdir.

• Artrit: Juvenil artrit kimi xəstəliklər oynaqlarda iltihablanma və ağrı yaradaraq uşağın hərəkətini çətinləşdirir.
• Bakterial və ya viral infeksiyalar: Osteomielit (sümük infeksiyası) və ya septic artrit (oynaq infeksiyası) ciddi ağrılara və hərəkət məhdudiyyətinə yol açır.

6. Sinir Sistemi Xəstəlikləri

Beyin və sinir sistemindəki pozuntular bədənin hərəkət idarəetməsini sıradan çıxara bilər. Bu vəziyyətlər çox vaxt kompleks müalicə yanaşması tələb edir.

• Meningit və kəllə-beyin zədələri: Sinir sistemini təsir edən bu ağır vəziyyətlər uşağın hərəkət qabiliyyətini və gedişini pozur.
• Polio: Vaksinasiya ilə qarşısı alınsa da, bu xəstəlik əzələ zəifliyi və qalıcı hərəkət pozğunluqlarına səbəb ola bilər.

7. Qan Dövranı və Oynaq Problemləri

Oynaqların düzgün formalaşmaması uşağın yerimə mexanikasını tamamilə dəyişdirir. Xüsusilə bud-çanaq oynağı problemləri bu kateqoriyada mühüm yer tutur.

• Oynaqlarda narahatlıq: Diz və digər böyük oynaqlarda qeyri-adekvat inkişaf və ya displaziya axsaqlığın əsas amillərindəndir.
• Hip displaziya: Pelvisdəki oynaqların düzgün formalaşmaması nəticəsində yaranan bu vəziyyət yerimədə ciddi çətinliklər yaradır.

8. Psixoloji və Davranışsal Səbəblər

Bəzən axsaqlığın altında heç bir fiziki səbəb dayanmaya bilər. Emosional vəziyyətlər uşağın bədən dilinə və yerimə tərzinə birbaşa təsir edir.

• Anksiyete və stres: Psixolojik travma və ya qorxu yaşayan uşaqlar bədənlərini qeyri-adi şəkildə istifadə edərək axsaqlıq nümayiş etdirə bilərlər.
• Yalan ayağı (Psixoloji təsir): Fiziki bir problem olmadan, emosional stress səbəbindən gedişin pozulması halıdır.

Nəticə və Mütəxəssis Məsləhəti

Uşaqlarda axsaqlığın bir çox fərqli səbəbi ola biləcəyi üçün mütəxəssis müayinəsi mütləqdir. Əgər uşaqda hər hansı bir axsaqlıq müşahidə olunursa, vaxt itirmədən bir ortoped və ya pediatrla məsləhətləşmək lazımdır. Unutmayın ki, müalicə üsulu səbəbdən asılı olaraq dəyişir və erkən müdaxilə uşağın sağalması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.