Varikoz damarları cərrahiyyəsi

Varikoz Damarlarının Səbəbləri

Varikoz damarları adətən aşağıdakı səbəblərdən yaranır:

Venoz qapaqların zəifləməsi: Damarların içindəki qapaqların düzgün işləməməsi nəticəsində qan geri axar və venalar genişlənərək varikoz damarlarına səbəb olur.

Genetik meyillik: Ailəsində varikoz damarları olan insanların bu xəstəliyə tutulma riski daha yüksəkdir.

Hamiləlik: Hamiləlik zamanı bədəndəki hormon dəyişiklikləri və artan bədən çəkisi ayaqlarda damarların genişlənməsinə səbəb ola bilər.

Uzun müddət ayaq üstə qalmaq: Oturaq və ya ayaq üstə dayanan işlərdə uzun müddət vaxt keçirmək varikoz damarlarının inkişaf riskini artırır.

Yaş: Yaş artdıqca damarların elastikliyi azalır, bu da varikoz damarlarının yaranmasına səbəb ola bilər.

Varikoz Damarlarının Əlamətləri

Varikoz damarları olan insanlarda aşağıdakı simptomlar görülə bilər:

Ayaqlarda şişlik və ağrı

Genişlənmiş, göy və ya tünd rəngli damarlar

Ayaqlarda ağırlıq hissi və narahatlıq

Dəridə qaşınma və ya iltihab

Gecələr ayaqlarda kramplar

Ayaqlarda yara və ya dəri rənginin dəyişməsi (şiddətli hallarda)

Varikoz Damarlarının Müalicəsi

Varikoz damarları üçün müalicə xəstəliyin şiddətinə, simptomlara və estetik narahatlığa bağlı olaraq dəyişir. Müalicə üsulları həm invaziv olmayan, həm də cərrahi müdaxilələri əhatə edir. Aşağıda əsas müalicə üsulları göstərilib:

1. Konservativ Müalicə

Kompressiya corabları: Ayaqlara təzyiq göstərən xüsusi corablar damarların genişlənməsini və şişməsini azaldır.

Həyat tərzi dəyişiklikləri: Uzun müddət ayaq üstə durmaqdan və ya oturmaqdan çəkinmək, kilo itirmək və müntəzəm fiziki fəaliyyət varikoz damarlarının pisləşməsinin qarşısını ala bilər.

Dərmanlar: Ağrını və şişi azaltmaq üçün iltihabəleyhinə dərmanlar istifadə edilə bilər.

2. Minimal invaziv üsullar

Skleroterapiya: Bu prosedurda genişlənmiş damara kimyəvi maddə yeridilərək damarın qapanması və yox olması təmin edilir.

Lazer terapiyası: Damarlara lazer işığı göndərilərək onların qapanmasına və yox olmasına səbəb olur. Bu metod xüsusilə kiçik varikoz damarları və hörümçək damarları üçün istifadə edilir.

Endovenoz lazer ablasyonu (EVLA): Daha böyük varikoz damarlarının müalicəsi üçün istifadə edilən bu üsulda, damarların içərisinə lazer lifləri yerləşdirilərək damarlar qapanır və yox olur.

3. Cərrahi müdaxilə (Venektomiya)

Cərrahi müdaxilə daha böyük varikoz damarlarının müalicəsində və digər metodlarla idarə olunmayan hallarda istifadə olunur. Cərrahiyyə ənənəvi varikoz damarlarının çıxarılması və ya qapanması ilə həyata keçirilir. Əsas cərrahi prosedurlar bunlardır:

Stripping və ligasiya: Bu üsulda genişlənmiş venalar kiçik kəsiklər vasitəsilə çıxarılır və ya bağlanır. Damara xüsusi bir tel (stripper) daxil edilərək damar çıxarılır. Daha şiddətli və geniş yayılmış varikoz damarlarında bu üsul istifadə edilə bilər.

Mikroflebektomiya: Kiçik varikoz damarlarının kəsiklərdən çıxarılması üçün istifadə edilən bir üsuldur. Bu metod kiçik kəsiklər vasitəsilə həyata keçirilir və damarlar bədəndən çıxarılır.

Radiofrekans ablasyonu (RFA): Bu prosedurda damarların içərisinə kateter vasitəsilə radio dalğaları göndərilir və damarların istilik nəticəsində qapanması təmin edilir. Bu üsul daha az invaziv olduğu üçün cərrahi əməliyyatlara alternativdir.

Cərrahi Müdaxilənin Hazırlığı və Bərpa

Cərrahiyyədən əvvəl xəstə həkim tərəfindən müayinə edilir və damarlardakı problemlərin yerini və şiddətini müəyyən etmək üçün ultrasonoqrafiya və digər testlər tətbiq edilə bilər.

Cərrahi müdaxilədən sonra bərpa müddəti fərdi olaraq dəyişə bilər. Minimal invaziv prosedurlardan sonra bərpa müddəti daha qısa olur və xəstələr adətən qısa müddət ərzində normal fəaliyyətlərinə qayıda bilirlər. Əməliyyatdan sonra aşağıdakı qaydalara əməl etmək tövsiyə olunur:

Kompressiya corablarının geyilməsi: Əməliyyatdan sonra bir müddət kompressiya corabları geyinmək şişi azaltmaq və sağalma prosesini sürətləndirmək üçün vacibdir.

Fiziki aktivlik: Qısa gəzintilər və mülayim fiziki aktivlik qan dövranını yaxşılaşdırmaq üçün faydalıdır. Lakin ağır fiziki fəaliyyətdən bir müddət çəkinmək lazımdır.

Ayaqları yuxarı qaldırmaq: Şişi azaltmaq üçün ayaqları yuxarı qaldırmaq bərpa dövründə faydalıdır.

Varikoz Damarlarının Cərrahi Müalicəsinin Faydaları və Riskləri

Faydalar:

Simptomların yüngülləşməsi: Ağrı, şişkinlik və ağırlıq hissi azalır və ayaqların rahatlığı bərpa olunur.

Estetik görünüşün yaxşılaşdırılması: Damarların genişlənməsi və göy rəngli görünüşü aradan qaldırılaraq ayaqların görünüşü yaxşılaşdırılır.

Ağırlaşmaların qarşısını almaq: Varikoz damarlarının ağırlaşması nəticəsində yaranan yara, qanaxma və ya tromboflebitin qarşısı alınır.

Risklər:

İnfeksiya: Cərrahi müdaxilədən sonra infeksiya riski mövcuddur, lakin bu risk minimaldır.

Damarın yenidən yaranması: Bəzi hallarda yeni varikoz damarlarının yaranma riski mövcuddur.

Qan laxtalanması: Dərin venaların trombozu kimi ağırlaşmalar nadir hallarda baş verə bilər, lakin ciddi ola bilər.

Nəticə

Varikoz damarları cərrahiyyəsi, genişlənmiş və diskomfort yaradan damarların müalicəsi üçün effektiv bir üsuldur. Cərrahi müdaxilə, varikoz damarlarının səbəb olduğu ağrıları, şişi və estetik problemləri həll etməyə kömək edir. Hər bir xəstənin vəziyyətinə uyğun müalicə planı həkim tərəfindən təyin olunur və bərpa dövrü diqqətlə izlənməlidir.