Yenidoğulmuşun hemolitik xəstəliyi
Hemolitik Xəstəliyin Səbəbləri
Rh Uyğunsuzluğu
Rh-Negativ Ana və Rh-Pozitiv Döl: Ananın qanı Rh-negativ, dölün qanı isə Rh-pozitiv olduqda baş verir. Ananın immun sistemi dölün Rh-pozitiv qırmızı qan hüceyrələrinə qarşı antikorlar istehsal edir.
ABO Uyğunsuzluğu
Ana və Dölün ABO Qan Qruplarının Uyğunsuzluğu: Məsələn, ananın qan qrupu O, dölün qan qrupu A, B və ya AB olduqda baş verir. Bu uyğunsuzluq Rh uyğunsuzluğuna nisbətən daha yüngül olur.
Hemolitik Xəstəliyin Simptomları
Simptomlar hemolizin şiddətinə və yaranan anemiyaya görə dəyişə bilər:
Sarılıq (Neonatal İkter): Yenidoğulmuşun dərisinin və göz ağlarının sarı rəng alması, bilirubin səviyyəsinin yüksəlməsi nəticəsində.
Anemiya: Solğun dəri, zəiflik, sürətli ürək döyüntüsü və nəfəs darlığı.
Hepatosplenomegaliya: Qaraciyər və dalağın böyüməsi.
Ödem (Hydrops Fetalis): Ciddi hallarda bədən toxumalarında maye toplanması.
Qan Üzərində Böyük Gecikmələr: Qan testlərində anormal qırmızı qan hüceyrələri və yüksəlmiş bilirubin səviyyələri.
Hemolitik Xəstəliyin Diaqnozu
Diaqnoz müxtəlif üsullarla aparılır:
Prenatal Testlər:
Ananın Qan Testləri: Rh və ABO qan qruplarını müəyyən etmək.
Amniosentez: Amniotik mayedə bilirubin səviyyəsini ölçmək.
Ultrasəs: Hydrops fetalis və ya digər komplikasiyaları izləmək üçün.
Postnatal Testlər:
Qan Testləri: Yenidoğulmuşun qan qrupunu və bilirubin səviyyəsini yoxlamaq.
Coombs Testi: Yenidoğulmuşun qanında antikorların mövcudluğunu müəyyən etmək.
Hemolitik Xəstəliyin Müalicəsi
Müalicə anemiyanın və hiperbilirubinemiya şiddətinə, həmçinin yenidoğulmuşun ümumi vəziyyətinə görə dəyişir:
Fototerapiya
Sarılığın Müalicəsi: Mavi işıq altında bilirubini parçalayaraq, bədəndən daha asan çıxarılmasını təmin etmək.
İmmunoglobulin (IVIG) Terapiyası
Antikorların Təsirini Azaltmaq: İmmunoglobulin infuziyası ananın antikorlarının yenidoğulmuşun qırmızı qan hüceyrələrinə hücumunu azalda bilər.
Qan Transfuziyası
Anemiya və Hiperbilirubinemiya Hallarında: Qırmızı qan hüceyrələrini əvəz etmək və bilirubini azaltmaq üçün.
Ərpa Transfuziyası
Şiddətli Hallarda: Yenidoğulmuşun qanının bir hissəsinin çıxarılması və təzə donor qanı ilə əvəz olunması.
Prenatal Müdaxilələr
Intrauterin Transfuziya: Dölün qırmızı qan hüceyrələrini artırmaq üçün ananın qarınından dölə qan transfuziyası.
Qarşısının Alınması
Rh-Negativ Analar üçün Rho(D) İmmun Globulin (RhoGAM)
Profilaktik İmmun Globulin İnjeksiya: Rh-negativ analara hamiləliyin 28-ci həftəsində və doğuşdan sonra 72 saat ərzində RhoGAM enjeksiyası verilərək Rh-pozitiv qırmızı qan hüceyrələrinə qarşı antikorların yaranmasının qarşısını almaq.
Prenatal Yoxlamalar və Müayinələr
Ananın Qan Qrupunun və Rh Statusunun Müəyyən Edilməsi: Erkən hamiləlik dövründə.
Dəqiq Monitorinq və Təqib
Müntəzəm Ultrasəs və Amniosentez: Dölün vəziyyətini izləmək üçün.
Valideynlər üçün Məsləhətlər və Dəstək
Müntəzəm Tibbi Yoxlamalar: Hamiləlik dövründə müntəzəm olaraq həkim müayinələrindən keçmək.
Məlumatlandırma: Hemolitik xəstəlik barədə məlumatlı olmaq və riskləri başa düşmək.
Dəstək Qrupları: Hemolitik xəstəlikdən əziyyət çəkən ailələr üçün dəstək qruplarına qoşulmaq.
Yenidoğulmuşun hemolitik xəstəliyi ciddi və potensial həyati təhlükəli ola bilər, lakin düzgün diaqnoz, müalicə və təqib ilə yenidoğulmuşun sağ qalma və sağlamlıq nəticələri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıla bilər. Bu vəziyyət şübhəsi olan valideynlər müntəzəm olaraq pediatr və ya neonatoloq ilə məsləhətləşməlidir.