Ağciyər xərçənginin əlamətləri hansılardır?
Əsas Əlamətlər
1. Tənəffüs Sistemi ilə Bağlı Əlamətlər
Davamlı öskürək:
Xüsusilə quru və ya yaş öskürək. Əgər mövcud öskürək daha da şiddətlənirsə və ya xarakteri dəyişirsə, diqqət yetirilməlidir.
Qanlı bəlğəm (hemoptizi):
Bəlğəmdə qan izləri ağciyər xərçənginin xəbərdaredici əlaməti ola bilər.
Nəfəs darlığı (dispnoe):
Ağciyər toxumasının zədələnməsi və ya hava yollarının tıxanması nəticəsində yaranır.
Səsin xırıltılı olması:
Hava yollarının təsirlənməsi nəticəsində səs xırıltılı və ya dəyişmiş ola bilər.
Sinə ağrısı:
Dərin nəfəs alarkən, öskürərkən və ya gülərkən sinə nahiyəsində ağrı hiss edilə bilər.
2. Ümumi Əlamətlər
Kəskin kilo itkisi:
Əgər səbəbsiz sürətli çəki itkisi varsa, bu xərçənglə əlaqəli ola bilər.
Xroniki yorğunluq və zəiflik:
Bədənin enerji səviyyəsinin aşağı düşməsi.
İştahsızlıq:
Yemək yeməyə qarşı marağın azalması.
3. İnkişaf Etmiş Xərçəngin Əlamətləri
Boyun və ya üzün şişməsi:
Üst vena kava sindromu (vena kava təzyiqə məruz qaldıqda) ilə əlaqəli ola bilər.
Qol və çiyində ağrı:
Ağciyər xərçənginin sinir toxumalarına təsiri nəticəsində yaranır.
Sümük ağrısı:
Xərçəng sümük toxumasına yayıldıqda (metastaz) müşahidə olunur.
Ağciyər Xərçənginin Nadir Əlamətləri
Barmaq uclarının qalınlaşması (hipokratik barmaqlar):
Barmaqların uclarının qalınlaşması və dırnaq formasının dəyişməsi.
Yutma çətinliyi (disfagiya):
Xərçəng qida borusuna yaxınlaşarsa.
Uzunmüddətli sətəlcəm və ya bronxit:
Ağciyər toxumasında xroniki infeksiya.
Tənəffüsdə xırıltılar və ya hırıltılar:
Hava yollarında tıxanma əlaməti.
Risk Faktorları və Şübhəli Hallar
Aşağıdakı hallarda əlamətlərə xüsusi diqqət yetirilməlidir:
Siqaret çəkənlər:
Ağciyər xərçənginin əsas risk faktoru.
Peşəvi risklər:
Asbest, radon qazı və kimyəvi maddələrə uzunmüddətli məruz qalma.
Ətraf mühit faktorları:
Hava çirkliliyi və ya passiv siqaretə məruz qalma.
Ailə tarixi:
Ağciyər xərçəngi olan yaxın qohumlar.
Ağciyər Xərçənginin Diaqnostikası
Ağciyər xərçənginin diaqnozu üçün aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
Röngen:
Ağciyərdəki anormal kölgələri aşkar edir.
KT (Kompyuter Tomoqrafiyası):
Ağciyər toxumasının detallı görüntüsünü verir.
Biopsiya:
Şiş toxumasından nümunə götürərək xərçəngin növünü müəyyən edir.
PET skan:
Xərçəngin yayılmasını qiymətləndirir.
Bronkoskopiya:
Hava yollarında şişləri vizual şəkildə görmək üçün istifadə olunur.
Həkimə Nə Zaman Müraciət Etmək Lazımdır?
Aşağıdakı hallarda dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir:
Öskürək iki həftədən çox davam edirsə.
Bəlğəmdə qan varsa.
Səbəbsiz kilo itkisi və ya davamlı yorğunluq varsa.
Sinə ağrısı, nəfəs darlığı və ya xırıltılı səs varsa.
Nəticə
Ağciyər xərçəngi erkən mərhələdə əlamətsiz ola bilər, lakin hər hansı davamlı tənəffüs və ya ümumi sağlamlıq problemləri olduqda vaxtında müayinə həyati əhəmiyyət daşıyır. Risk faktorlarını nəzərə alaraq mütəmadi tibbi yoxlanış və siqareti tərgitmək ağciyər xərçənginin qarşısını almaqda böyük rol oynayır.