Akromeqaliya nədir?

Akromeqaliyanın Səbəbləri

Hipofiz Adenoması (ən yaygın səbəb)

Hipofiz vəzində böyümə hormonunu ifraz edən yaxşı xassəli şişlər.

Ekstrapitüiter Şişlər (nadir)

Bəzi şişlər, məsələn, ağciyər və ya mədəaltı vəzi şişləri böyümə hormonu və ya onu aktivləşdirən maddələr istehsal edə bilər.

Genetik Faktorlar

Nadir hallarda irsi endokrin pozğunluqlar (məsələn, çoxsaylı endokrin neoplaziya tip 1, MEN1) ilə əlaqəli ola bilər.

Akromeqaliyanın Əsas Simptomları

Xarici Görünüşdəki Dəyişikliklər

Üz və ətrafların böyüməsi: Çənə, burun, alın sümükləri və əllərin, ayaqların ölçüsü artır.

Dərinin qalınlaşması: Dəri qalın və yağlı olur.

Dişlər arasında boşluq: Çənə böyüdükcə dişlər arasında məsafə yaranır.

Ayaqqabı və üzük ölçülərinin dəyişməsi.

Daxili Orqanların Böyüməsi

Ürək, qaraciyər və böyrəklərin böyüməsi (orqanomeqaliya).

Daxili orqanların funksiyasında problemlər (ürək çatışmazlığı, hipertoniya).

Skelet və Əzələ Problemləri

Sümüklərdə ağrı və oynaqlarda narahatlıq.

Artrozun inkişafı.

Endokrin və Maddələr Mübadiləsi Problemləri

Diabet və ya insulinə qarşı müqavimət.

Hipotiroidizm və digər hormonal pozğunluqlar.

Ümumi Simptomlar

Yorğunluq və zəiflik.

Baş ağrıları və görmə pozğunluqları (şişin optik sinirlərə təzyiq etməsi səbəbindən).

Səsin qalınlaşması (yuxarı tənəffüs yollarının böyüməsi səbəbindən).

Xorultu və yuxu apnesi.

Akromeqaliyanın Diaqnozu

Fiziki Müayinə

Xarakterik görünüş dəyişikliyinin və simptomların dəyərləndirilməsi.

Laborator Testlər

İnsulinə bənzər böyümə faktoru-1 (IGF-1): Akromeqaliyanın əsas laborator göstəricisidir.

Oral qlükoza dözümlülük testi (OGTT): Qlükoza qəbulundan sonra böyümə hormonunun səviyyəsi normalda azalır. Akromeqaliyada bu səviyyə yüksək qalır.

Görüntüləmə Yöntəmləri

Maqnetik rezonans tomoqrafiyası (MRT): Hipofiz adenomasını aşkar etmək üçün.

Kompyuter tomoqrafiyası (KT): Ekstrapitüiter şişləri araşdırmaq üçün.

Görmə Testləri

Şişin optik sinirlərə təzyiqi nəticəsində görmə sahəsində daralma olub-olmadığını yoxlamaq üçün.

Akromeqaliyanın Müalicəsi

1. Cərrahi Müalicə

Hipofiz adenomasının transsfenoidal cərrahiyyə yolu ilə çıxarılması.

Bu üsul xəstələrin böyük bir hissəsində böyümə hormonunun səviyyəsini normallaşdıra bilər.

2. Dərman Müalicəsi

Somatostatin analoqları (məsələn, oktreotid, lanreotid): Böyümə hormonunun istehsalını azaldır.

Böyümə hormonu reseptor antagonistləri (məsələn, pegvisomant): Böyümə hormonunun təsirini bloklayır.

Dopamin agonistləri (məsələn, kabergolin): Kiçik adenomalarda böyümə hormonunu azalda bilər.

3. Radioterapiya

Cərrahiyyə və dərman müalicəsi ilə nəticə alınmadıqda istifadə olunur.

Şişin kiçilməsini və hormon səviyyələrinin azalmasını təmin edə bilər, lakin təsiri zaman alır.

Akromeqaliyanın Ağırlaşmaları

Kardiovaskulyar problemlər: Hipertoniya, aritmiya və ürək çatışmazlığı.

Tənəffüs problemləri: Yuxu apnesi.

Metabolik pozğunluqlar: Diabet və piylənmə.

Nevroloji problemlər: Şişin sinirlərə təzyiqi nəticəsində yaranan baş ağrıları və görmə pozğunluqları.

Xərçəng riski: Kolorektal xərçəng riski artmış ola bilər.

Akromeqaliyanın İdarə Edilməsi

Müntəzəm müayinə: Hormon səviyyələrinin və şiş ölçüsünün izlənməsi.

Qidalanma və həyat tərzi: Diabet və digər metabolik problemləri idarə etmək üçün sağlam pəhriz və fiziki aktivlik.

Psixoloji dəstək: Xəstələrdə emosional dəyişikliklər və sosial uyğunlaşma problemləri ola bilər.

Həkimə Nə Zaman Müraciət Etmək Lazımdır?

Üzdə, əllərdə və ya ayaqlarda anormal böyümə müşahidə edildikdə.

Davamlı baş ağrısı, görmə pozğunluğu və ya yorğunluq varsa.

Səsdə qalınlaşma və ya yuxu apnesi əlamətləri müşahidə edilərsə.

Akromeqaliya erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə idarə oluna bilən bir xəstəlikdir. Hər hansı şübhəli simptomlar ortaya çıxdıqda mütləq endokrinoloqa müraciət etmək vacibdir.