Alkoqol asılılığı

Alkoqol Asılılığının Əlamətləri:

Alkoqol asılılığı, müxtəlif əlamətlərlə özünü göstərə bilər. Bu əlamətlər həm fiziki, həm də psixoloji sahələrdə meydana gələ bilər:

Alkoqol İstifadəsinin Artması:

Şəxs, əvvəlki dövrlərdə istifadə etdiyi alkoqol miqdarını artırmağa başlayır. Bu, daha çox içki içmək və ya içki istifadəsi daha tez-tez hala gəlir.

Alkoqol İstifadəsindən Çəkinə Bilməmək:

Şəxs, içki içməkdən çəkinməyə çalışır, amma bu, ona çətinlik yaradır. Hətta içki içmək, sosial münasibətləri, iş həyatını və şəxsi sağlamlığına mənfi təsir edərkən belə, bu davranışı davam etdirir.

Alkoqol İstifadəsinin Nəzarətsiz Olması:

Şəxs, alkoqol istehlakını idarə etməkdə çətinlik çəkir. Hətta bu, özünə zərər vermək və ya başqalarına qarşı zərərli davranışlar göstərmək kimi nəticələrə yol aça bilər.

Alkoqol İstifadə Edərək Gündəliyi, İşləri və Sosial Münasibətləri Təhlükəyə Atmaq:

Alkoqol asılılığına sahib şəxslər, iş və ya sosial münasibətlərində pozulmalar yaşayır. Məsələn, işdə və ya məktəbdə uğursuzluqlar, ailə münasibətlərində problemlər yarana bilər.

Fiziki Əlamətlər:

Bədən təmizlənməsi (withdrawal symptoms): Alkoqol istifadəsini dayandırmaq və ya miqdarını azaltmaq, şiddətli fiziki və emosional simptomlara (titrəmə, tərləmə, ürək döyüntüsünün artması, qızdırma, baş ağrıları, narahatlıq) səbəb ola bilər.

Tolerans inkişafı: Bəlli bir müddət sonra, şəxs əvvəlki miqdardan daha çox alkoqol içmək ehtiyacı hiss edir.

Həyat Tərzindəki Zədələyici Davranışlar:

Alkoqol, şəxsin həyatında digər fəaliyyətlərə qarşı marağını azaldır. Şəxs, əvvəlki sevdiyi fəaliyyətlərə və hobbilərə qarşı maraq itirir və içki içmək daha çox vaxt və enerji sərf etməyə başlayır.

Bəhanələr və Yalanlar:

Şəxs, alkoqol istifadəsinin təsirini gizlətmək və ya bu barədə yalan danışmaq üçün müxtəlif bəhanələr gətirir. Bu da münasibətlərdə güvənsizlik yaradır.

Alkoqol Asılılığının Səbəbləri:

Alkoqol asılılığının yaranmasına səbəb ola biləcək bir neçə amil mövcuddur. Bu amillər bioloji, psixoloji və sosial faktorlardan ibarət ola bilər:

Genetik Amillər:

Alkoqolizm, ailədə olan fərdlərdə daha çox müşahidə edilir, bu da genetik faktorlara bağlı ola bilər. Ailədə alkoqolizm olan şəxslərdə, bu pozğunluğun inkişaf etmə riski daha yüksəkdir.

Bioloji Faktorlar:

Alkoqol istehlakı, beyin kimyasını dəyişdirərək şəxsə müvəqqəti zövq və rahatlama hissi verir. Beyindəki kimyəvi maddələr (dopamin, serotonin) alkoqol istehlakının təkrarlanan ehtiyacını artıraraq asılılığın yaranmasına səbəb ola bilər.

Psixoloji Faktorlar:

Alkoqol istifadəsi, narahatlıq, stress, depressiya və ya digər psixoloji problemləri olan şəxslər üçün müvəqqəti bir rahatlama və ya qaçış yolu ola bilər. Bu, alkoqolizmə doğru yol aça bilər.

Aşağı özünə inam, emosional travmalar və ya uşaqlıq dövründə yaşanan stresli vəziyyətlər də asılılığın yaranmasında rol oynaya bilər.

Sosial və Ətraf Mühit Faktorları:

Alkoqol istifadəsinin sosial mühitdə normal bir davranış kimi qəbul edilməsi və ya alkoqolun asılılıq yaratma potensialının güclənməsi, alkoqolizmə səbəb ola bilər. Sosial təzyiqlər və alkoqolun asanlıqla əldə edilməsi da bu prosesə təsir edə bilər.

Alkoqol Asılılığının Müalicəsi:

Alkoqol asılılığının müalicəsi, çox vaxt psixoterapiya, dərman müalicəsi və sosial dəstək vasitəsilə həyata keçirilir. Müalicə məqsədi, alkoqol istehlakını azaldmaq və ya dayandırmaq, eyni zamanda şəxsin psixoloji və emosional vəziyyətini yaxşılaşdırmaqdır.

Psixoterapiya:

Koqnitiv Davranış Terapiyası (KDT): KDT, alkoqol asılılığı olan şəxslərə, alkoqol istifadəsinin səbəblərini anlamağa və daha sağlam davranışlar inkişaf etdirməyə kömək edir. Şəxslər, öz düşüncələrini və davranışlarını dəyişdirərək alkoqol istehlakını idarə etməyi öyrənirlər.

Motivasiya terapiyası: Bu terapiya, şəxsə alkoqol istifadəsini dayandırmağa motivasiya verən və özünü dəyişdirməyə yönəldən bir yanaşmadır.

Dərman Müalicəsi:

Alkoqol istifadəsini azaltmaq üçün dərmanlar: Naltrekson, akamprosat və disulfiram kimi dərmanlar, alkoqol istifadəsini dayandırmaq və ya azaldmaq üçün istifadə edilə bilər.

Alkoqolun tərk edilməsi zamanı fiziki əlamətlərin müalicəsi: Dərmanlar, alkoqolun tərk edilməsi zamanı yaranan fiziki simptomları (yoxsulluq, tərləmə, ürək döyüntüsü) yüngülləşdirmək üçün istifadə oluna bilər.

Reabilitasiya və Sosial Dəstək:

Reabilitasiya mərkəzləri: Alkoqol asılılığı ilə mübarizə aparan şəxslər üçün reabilitasiya mərkəzləri təklif olunur. Bu mərkəzlər, asılılıqdan qurtulmaq və sağlam bir həyat tərzi qurmaq üçün intensiv müalicə və dəstək təmin edir.

Qrup terapiyası və dəstək qrupları: Anonim Alkoqoliklər (AA) kimi dəstək qrupları, alkoqolizmdən əziyyət çəkən insanlara öz təcrübələrini paylaşmaq və bir-birlərinə dəstək olmaq imkanı yaradır.

Sonuç:

Alkoqol asılılığı ciddi və həyat keyfiyyətini aşağı salan bir vəziyyətdir, amma düzgün müalicə ilə bu pozğunluqla mübarizə etmək mümkündür. Psixoterapiya, dərman müalicəsi və sosial dəstək ilə alkoqolizm idarə oluna bilər və şəxs öz həyatını dəyişdirmək üçün doğru addımlar ata bilər. Ailənin dəstəyi, müalicə prosesində çox vacib bir rol oynayır.