Anal abses
Anal Absesin Səbəbləri:
Anal vəzlərin tıxanması: Anus ətrafında yerləşən kiçik vəzlər infeksiyaya uğradıqda və tıxandıqda, abses əmələ gələ bilər.
Bağırsaq iltihabı: Crohn xəstəliyi və ya ülserativ kolit kimi iltihabi bağırsaq xəstəlikləri abses yaranma riskini artırır.
Anal çatlar: Anal çatlar (anusda kiçik yırtıqlar) infeksiya və absesə səbəb ola bilər.
Cinsi yolla keçən infeksiyalar (CYKI): Bəzi cinsi yolla keçən infeksiyalar, xüsusən də anogenital bölgədə yaranan infeksiyalar absesə səbəb ola bilər.
Travma və ya zədələr: Anus ətrafında hər hansı travma və ya əməliyyat nəticəsində infeksiya yaranaraq absesə çevrilə bilər.
Anal Absesin Simptomları:
Şiddətli ağrı: Ən əsas simptom anus ətrafında davamlı və şiddətli ağrıdır. Ağrı adətən oturarkən və ya hərəkət edərkən artır.
Şişkinlik və qızartı: Anus ətrafında şişkinlik və qızartı meydana gəlir. Bəzən dəri altında sərt bir kütlə hiss edilə bilər.
Qızdırma və titrətmə: Abses infeksiyaya səbəb olduğu üçün xəstədə qızdırma və titrətmə kimi ümumi infeksiya əlamətləri ortaya çıxa bilər.
İrin axıntısı: Bəzi hallarda absesdən irin axıntısı ola bilər, bu axıntı pis qoxulu ola bilər.
Halsızlıq və yorğunluq: İnfeksiyanın yayılması nəticəsində xəstələrdə ümumi halsızlıq və yorğunluq baş verə bilər.
Anal Absesin Müalicəsi:
Anal abseslərin müalicəsi adətən cərrahi müdaxilə tələb edir. Absesi dərmanın köməyi ilə tamamilə sağaltmaq mümkün deyil, çünki irin dolu kisənin boşaldılması lazımdır. Vaxtında müalicə edilməzsə, abses fistulaya çevrilə bilər.
1. Cərrahi Müdaxilə (Drenaj):
Absesi müalicə etməyin ən yaygın üsulu, cərrahi müdaxilə ilə irin dolu kisənin boşaldılmasıdır. Bu proses adətən yerli anesteziya altında həyata keçirilir və ambulator şəraitdə aparılır.
Prosedur: Həkim anal bölgədə kiçik bir kəsik açaraq irin dolu kisəni boşaldır və iltihablı toxumanı təmizləyir.
Drenajdan sonra: Bəzən drenaj yerinə bir boru (dren) qoyulur ki, irin tamamilə axıb çıxsın və infeksiya təkrar yaranmasın.
Sağalma: Drenajdan sonra ağrılar tez bir zamanda azalır və abses tam sağalır. Ancaq infeksiya təkrar yaranarsa və ya abses düzgün təmizlənməzsə, anal fistula inkişaf edə bilər.
2. Antibiotiklər:
Antibiotiklər adətən absesin özünü müalicə etməyə yetərli olmasa da, cərrahi müdaxilədən sonra infeksiyanı idarə etmək və yayılmasını qarşısını almaq üçün istifadə olunur. Xüsusilə, immun sistemi zəif olan və ya diabet xəstələrində əlavə infeksiya riskini azaltmaq üçün antibiotiklər təyin edilə bilər.
3. Ağrıkəsicilər və yerli müalicə vasitələri:
Cərrahi müdaxilədən sonra ağrıların azaldılması üçün ağrıkəsicilər istifadə oluna bilər. Bundan əlavə, əməliyyat sonrası yara baxımı üçün antiseptik vannalar və ya ağrıkəsici kremlər tətbiq oluna bilər.
Anal Absesdən Sonra Baxım:
Yara baxımı: Cərrahi müdaxilədən sonra yaranın düzgün baxımı çox vacibdir. Həkimin təlimatlarına uyğun olaraq yara təmiz saxlanmalı və müntəzəm olaraq sarğı dəyişdirilməlidir.
Sitz vannaları: Anal bölgədəki ağrıları və şişkinliyi azaltmaq üçün isti su ilə dolu bir oturaq vanna (sitz vannası) mütəmadi olaraq istifadə oluna bilər.
Fiziki fəaliyyətdən çəkinmək: Cərrahi müdaxilədən sonra fiziki fəaliyyətdən və ağır qaldırmaqdan çəkinmək lazımdır.
Diyet: Bağırsaq hərəkətlərini asanlaşdırmaq üçün bol su içmək və liflə zəngin qidalar qəbul etmək məsləhət görülür. Bu, əməliyyatdan sonrakı həzm narahatlıqlarını da azalda bilər.
Anal Absesin Əməliyyatından Sonra Risklər:
Fistula yaranması: Ən böyük risklərdən biri absesin tam sağalmaması və anal fistulaya çevrilməsidir. Anal fistula, anal kanaldan dəriyə qədər uzanan bir kanalın (tunelin) inkişaf etməsidir.
İnfeksiya: Düzgün yara baxımı edilməzsə, cərrahi müdaxilə sahəsində infeksiya təkrar yaranaraq daha ciddi problemlərə səbəb ola bilər.
Anal Absesin Qarşısının Alınması:
Bağırsaq vərdişlərinin tənzimlənməsi: Qəbizliyin qarşısını almaq üçün liflə zəngin qidalar yemək və kifayət qədər su içmək anal çatların və infeksiyaların qarşısını ala bilər.
Həddindən artıq təzyiqdən çəkinmək: Uzun müddət oturmaq və ya anus bölgəsinə təzyiq tətbiq etmək infeksiya və abses riskini artıra bilər.
Higiyena: Anal bölgənin təmiz saxlanması infeksiya riskini azaldır.
Anal abses müalicəsi vaxtında və düzgün şəkildə aparıldıqda tam sağalma mümkündür. Müalicənin gecikdirilməsi və ya infeksiyanın yayılması ağırlaşmalara səbəb ola bilər, buna görə də simptomlar hiss edildiyi təqdirdə dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir.