Angioqrafiya nədir?
Angioqrafiya Nə Üçün İstifadə Edilir?
Angioqrafiya qan damarlarında müxtəlif problemləri müəyyən etmək üçün istifadə olunur. Əsas məqsədlər:
Ürək xəstəliklərinin diaqnozu
Koronar damarların daralması və ya tıxanması.
Beyin damarlarının dəyərləndirilməsi
Aneyvrizmalar, arterio-venoz malformasiyalar (AVM) və ya digər damarsal problemlər.
Periferik damar xəstəlikləri
Ayaq və qol damarlarındakı daralmalar və ya tıxanıqlar.
Aorta və böyük damarların yoxlanılması
Aorta anevrizmaları və ya diseksiyalar.
Pulmonar damar xəstəlikləri
Ağciyər arteriyalarındakı qan laxtalanmaları (emboliyalar).
Onkoloji diaqnostika
Şişlərin qan təchizatı və ya metastazların damar əlaqələrinin qiymətləndirilməsi.
Angioqrafiyanın Növləri
Koronar Angioqrafiya
Ürəyin qan damarlarını qiymətləndirmək üçün.
Beyin Angioqrafiyası
Beyin damarlarının detallarını görmək üçün.
Periferik Angioqrafiya
Qol, ayaq və digər periferik damarları yoxlamaq üçün.
Pulmonar Angioqrafiya
Ağciyər damarlarında problemləri aşkarlamaq üçün.
Aorta Angioqrafiyası
Aorta və ondan çıxan damarları yoxlamaq üçün.
Maqnetik Rezonans Angioqrafiya (MRA)
Maqnetik rezonans tomoqrafiyası ilə damarlardakı axını qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.
KT Angioqrafiya (CTA)
Kompüter tomoqrafiyası vasitəsilə damarlardakı detallar yüksək dəqiqliklə göstərilir.
Angioqrafiyanın Hazırlıq Prosesi
Angioqrafiyadan əvvəl aşağıdakı addımlar izlənir:
Tibbi tarix və dərman istifadəsi
Xüsusilə qan laxtalanmasını önləyən dərmanlar barədə məlumat verilməlidir.
Allergiya yoxlaması
Kontrast maddəyə qarşı allergiyanın olub-olmaması yoxlanılır.
Qan testləri
Böyrək funksiyalarını yoxlamaq üçün (çünki kontrast maddə böyrəklərdən xaric olunur).
Nahar etməmək
Prosedurdan əvvəl bir neçə saat ərzində qida qəbul edilməməlidir.
Angioqrafiya Necə Yerinə Yetirilir?
Damar Giriş Nöqtəsinin Hazırlanması
Ən çox istifadə edilən giriş nöqtəsi qasıq və ya bilək arteriyasıdır.
Lokal anesteziya tətbiq edilir.
Kateterin Yeridilməsi
Damar içərisinə nazik bir boru (kateter) daxil edilir və görüntülənəcək sahəyə doğru yönləndirilir.
Kontrast Maddənin Yeridilməsi
Kateter vasitəsilə damar içərisinə kontrast maddə vurulur.
Görüntüləmə
Rentgen, CT və ya MRI ilə kontrast maddə dolmuş damarların şəkilləri çəkilir.
Prosedurun Tamamlanması
Kateter çıxarılır və giriş nöqtəsi bandajlanır.
Angioqrafiyanın Riskləri
Angioqrafiya adətən təhlükəsiz bir prosedurdur, lakin bəzi nadir yan təsirlər ola bilər:
Allergik reaksiyalar
Kontrast maddəyə qarşı həssaslıq (qaşınma, səpki və ya nəfəs almaqda çətinlik).
Qanaxma və ya hematoma
Kateterin yeridildiyi nahiyədə.
Böyrək problemləri
Xüsusilə kontrast maddə ilə əlaqədar böyrək funksiyasında müvəqqəti pozğunluqlar.
İnfeksiya
Giriş nöqtəsində nadir hallarda infeksiya baş verə bilər.
Tromboz və ya damar zədələnməsi
Kateterin daxil olduğu damar nahiyəsində.
Angioqrafiyadan Sonra Qayğı
İstirahət
Prosedurdan sonra bir neçə saat yatmaq tələb oluna bilər (xüsusilə qasıq nahiyəsindən giriş edilibsə).
Bol maye qəbul etmək
Kontrast maddənin bədəndən daha sürətli xaric olmasını təmin edir.
Giriş nöqtəsinə diqqət
Giriş nöqtəsini təmiz saxlamaq və hər hansı qanaxma və ya şişkinliyi izləmək.
Fiziki fəaliyyətdən çəkinmək
Ağır fiziki fəaliyyətdən prosedurdan sonra bir neçə gün ərzində uzaq durmaq.
Həkimə Nə Zaman Müraciət Etmək Lazımdır?
Prosedurdan sonra yüksək hərarət.
Giriş nöqtəsində davamlı qanaxma və ya şişkinlik.
Nəfəs almaqda çətinlik və ya döş qəfəsində ağrı.
Angioqrafiya, damarlardakı problemləri aşkar etmək və müalicə strategiyalarını planlamaq üçün çox vacib bir diaqnostik vasitədir. Yüksək risk qruplarında (məsələn, ürək-damar xəstəlikləri olan şəxslər) erkən diaqnoz və müalicə ilə həyati təhlükələr əhəmiyyətli dərəcədə azaldıla bilər.