Ani ürək dayanması (Arrest)
Ani ürək dayanması (ürək arresti), ürəyin qəfildən və gözlənilmədən dayanması vəziyyətidir. Bu, adətən, ürəyin elektrik sisteminin pozulması ilə əlaqədardır və ürəyin düzgün şəkildə qan pompalamaq qabiliyyətini itirməsinə səbəb olur. Ani ürək dayanmasının əsas səbəbləri və risk faktorları aşağıdakılardır:
- Koronar Arter Xəstəliyi: Ən yayğın səbəb, damarların daralması və qan axınının məhdudlaşdırılmasıdır ki, bu da ürək hüceyrələrinə zərər verə bilər.
- Elektrik Fəaliyyətində Problemlər: Ürəyin elektrik impulsunun düzgün olmaması, qeyri-müntəzəm ritmlər (aritmiyalar) yarada bilər ki, bu da ürəyin effektiv şəkildə qan pompalamasını maneə törədə bilər.
- Əvvəlki Ürək Hücumu: Ürək hücumu keçirmiş insanlar ani ürək dayanması riski altındadırlar, çünki ürək hücumu ürək toxumasına zərər verərək ürəyin normal işləməsini pozur.
- Genetik Faktorlar: Bəzi genetik vəziyyətlər, məsələn, uzun QT sindromu kimi irsi ritm pozuntuları, ani ürək dayanmasının riskini artırır.
- Digər Səbəblər: Qan təzyiqinin aşırı yüksək olması, şəkər xəstəliyi, siqaret çəkmək, aşırı spirtli içki istifadəsi və yüksək xolesterin səviyyəsi kimi digər sağlamlıq vəziyyətləri də ani ürək dayanmasına səbəb ola bilər.
Ani ürək dayanması zamanı həyatı qurtarmaq üçün dərhal hərəkət etmək vacibdir. Ürək dayanması baş verdiyində, həyat qurtaran tədbirlərə, xüsusilə də dərhal CPR (Qəlb-Damar Tənəffüs Reanimasiyası) tətbiqinə ehtiyac var. Əlavə olaraq, təcili tibbi yardım çağırılmalı və əgər mövcuddursa, avtomatik xarici defibrilyator (AED) istifadə edilməlidir.
Ani ürək dayanması qarşısını almaq üçün sağlam həyat tərzini qəbul etmək, düzgün qidalanma, mütəmadi fiziki fəaliyyət və müntəzəm tibbi yoxlamalar vacibdir. Ürək sağlamlığınızı qorumaq üçün risk faktorlarınızı idarə etmək və həkiminizlə mütəmadi danışmaq mühümdür.