Bronxiolit

Bronxiolitin Səbəbləri

Bronxiolitin əsas səbəbi virus infeksiyasıdır. Aşağıdakı viruslar bronxiolitin yaranmasına səbəb ola bilər:

Respirator Sinsitial Virus (RSV): Bronxiolitin ən geniş yayılmış səbəbidir. Bu virus uşaq bağçalarında və ya insanların sıx olduğu yerlərdə asanlıqla yayılır və xüsusilə kiçik körpələrə daha çox təsir edir.

İnfluenza virusu: Qrip virusu da bronxiolitə səbəb ola bilər.

Parainfluenza virusu: Bu virus, bronxiolit və laringit kimi tənəffüs yolu infeksiyalarına səbəb ola bilər.

Adenovirus və koronavirus: Digər respirator viruslar da bronxiolitə səbəb ola bilər, lakin bu hallarda xəstəliyin şiddəti daha yüngül ola bilər.

Bronxiolitin Risk Faktorları

Bronxiolitin inkişaf etməsi üçün bəzi risk faktorları mövcuddur. Bu faktorlar xəstəliyin daha şiddətli keçməsinə də səbəb ola bilər:

Yaş: 6 aydan kiçik körpələr bronxiolit üçün ən həssas qrupdur.

Erkən doğum (prematüre doğum): Erkən doğulan körpələr bronxiolitə daha meyllidirlər, çünki onların ağciyər və immun sistemləri tam inkişaf etməmiş olur.

Pasif siqaret tüstüsü: Körpələrin siqaret tüstüsünə məruz qalması onların tənəffüs yollarına zərər verə və bronxiolit riskini artırar.

Uşaq bağçası: Uşaq bağçalarında olan körpələr bir-birinə virusları daha asan ötürürlər, bu da bronxiolit riskini artırır.

Zəif immun sistemi: İmmun sistemi zəif olan körpələrdə bronxiolit daha ağır keçə bilər.

Ailədə bronxiolit keçirmiş üzvlər: Ailədə bronxiolit və ya tənəffüs yolu xəstəlikləri keçirmiş digər üzvlərin olması da risk faktorudur.

Bronxiolitin Simptomları

Bronxiolitin simptomları adətən soyuqdəyməyə bənzər şəkildə başlayır, lakin daha sonra nəfəs alma çətinlikləri inkişaf edir. Aşağıdakı simptomlar bronxiolitin əsas göstəriciləridir:

Soyuqdəymə əlamətləri (ilk mərhələdə):

Burun axıntısı

Hapşırma

Yüngül öskürək

Yüngül qızdırma

Nəfəs yollarının daha ciddi təsirlənməsi (sonrakı mərhələlərdə):

Şiddətli öskürək

Tez-tez və səylə nəfəs alma

Nəfəs verərkən fit səsi (xırıltılı nəfəs)

Nəfəsalmanın çətinləşməsi

Sinənin və qabırğaların hərəkət etməsi (qeyri-adi şəkildə çökən sinə və qabırğalar)

Yuxu və yemək çətinliyi

Tez-tez qusma (xüsusilə öskürmə nəticəsində)

Dodaqlarda və dəridə göyərmə (oksigen çatışmazlığının əlaməti)

Bronxiolitin Ağırlaşmaları

Bronxiolit bəzi körpələrdə ağır keçə bilər və ciddi tənəffüs problemlərinə səbəb ola bilər. Bu vəziyyətdə aşağıdakı ağırlaşmalar müşahidə oluna bilər:

Tənəffüs çatışmazlığı: Körpə kifayət qədər oksigen ala bilmədiyi üçün xəstəxana şəraitində oksigen terapiyasına ehtiyac duyula bilər.

Dehidratasiya: Nəfəs alma çətinlikləri yemək və içməyə mane olduğu üçün körpə kifayət qədər maye qəbul edə bilməz.

Ağciyər infeksiyaları: Bronxiolit zamanı bəzən ağciyərlərdə əlavə infeksiyalar (məsələn, sətəlcəm) inkişaf edə bilər.

Astma riski: Bronxiolit keçirmiş körpələrdə gələcəkdə astma inkişaf etmə riski arta bilər.

Bronxiolitin Diaqnozu

Bronxiolitin diaqnozu əsasən körpənin simptomlarına və fiziki müayinə nəticələrinə əsaslanır. Diaqnostik üsullar aşağıdakılardır:

Fiziki müayinə: Həkim körpənin nəfəs almasını dinləyir və tənəffüs yollarındakı xırıltı və ya fit səsi olub-olmadığını qiymətləndirir.

Sinə rentgeni: Ağciyərlərdə hər hansı tıxanma və ya iltihabın olub-olmadığını müəyyən etmək üçün istifadə edilə bilər, lakin ağır hallarda daha çox istifadə olunur.

Oksigen səviyyəsinin ölçülməsi (pulse oksimetriya): Körpənin qanındakı oksigen səviyyəsini yoxlamaq üçün barmağın ucuna bir cihaz yerləşdirilir.

Burun sürüntüsü: Virus infeksiyasını müəyyən etmək üçün burundan sürüntü götürülərək laboratoriyaya göndərilə bilər.

Bronxiolitin Müalicəsi

Bronxiolit üçün xüsusi bir müalicə yoxdur, çünki bu vəziyyət əsasən viral infeksiyalarla əlaqədardır. Müalicə əsasən simptomları yüngülləşdirməyə və körpənin nəfəs almağını yaxşılaşdırmağa yönəldilir. Aşağıdakı müalicə üsulları bronxiolitin idarə olunmasında istifadə edilir:

1. Ev şəraitində qulluq

Bol maye qəbulu: Körpəyə bol-bol maye vermək (ana südü və ya su) dehidratasiya riskini azaltmağa kömək edir.

Burun boşluğunun təmizlənməsi: Burun damcıları və ya burun aspiratoru istifadə edərək burun yollarını təmizləmək nəfəs almanı asanlaşdıra bilər.

Nəmli hava təmin edilməsi: Otaqda nəm hava təmin etmək üçün nəmləndirici istifadə edilə bilər.

İstirahət: Körpənin kifayət qədər dincəlməsi və rahat bir şəraitdə olması vacibdir.

2. Xəstəxanada müalicə

Ağır hallarda bronxiolitli körpələr xəstəxanaya yerləşdirilə bilər. Aşağıdakı müdaxilələr tətbiq edilə bilər:

Oksigen terapiyası: Körpənin oksigen səviyyəsini artırmaq üçün oksigen maskası və ya burun borusu vasitəsilə oksigen verilir.

İntravenöz (IV) mayelər: Körpə yemək və içməkdə çətinlik çəkirsə, maye qəbulu venadaxili şəkildə təmin edilə bilər.

Nəfəsalma dəstəyi: Ağır hallarda mexaniki ventilyasiya və ya burun yolları ilə hava təzyiqi (CPAP) istifadə edilə bilər.

3. Dərmanlar

Bronxiolit əsasən viral bir infeksiya olduğundan antibiotiklər bu xəstəliyin müalicəsində istifadə edilmir. Lakin bəzi hallarda bronxiolitin ağırlaşması nəticəsində yaranan əlavə infeksiyalar (məsələn, sətəlcəm) üçün antibiotiklər lazım ola bilər. Bronxiolitin səbəb olduğu simptomları yüngülləşdirmək üçün aşağıdakı dərmanlar istifadə edilə bilər:

Bronxodilatatorlar: Bəzi hallarda bronxiolit zamanı bronxodilatatorlar (bronxial yolları genişləndirən dərmanlar) təyin edilə bilər, lakin bu dərmanların təsiri körpələrdə hər zaman eyni olmur.

Bronxiolitin Qarşısının Alınması

Bronxiolitdən qorunmaq üçün müəyyən profilaktik tədbirlər görülə bilər:

Əl gigiyenasına diqqət yetirmək: Körpənin ətrafındakı insanların əllərini mütəmadi olaraq yumaları bronxiolitin yayılmasının qarşısını almağa kömək edir.

Pasif siqaret tüstüsündən qorumaq: Körpələri siqaret tüstüsünə məruz qoymamaq bronxiolit riskini azalda bilər.

Xəstə insanlarla təmasdan qaçınmaq: Xüsusilə soyuq aylarda bronxiolit və tənəffüs yolu infeksiyası olan insanlardan körpələri uzaq tutmaq vacibdir.

Mövsümi peyvəndlər: Griplə mübarizə üçün qrip peyvəndi bronxiolitin qarşısını almağa kömək edə bilər. RSV peyvəndi yüksək riskli körpələr üçün də tövsiyə edilə bilər.

Nəticə

Bronxiolit, kiçik uşaqlar və körpələr üçün ciddi bir tənəffüs yolu infeksiyasıdır və əsasən RSV kimi viruslarla əlaqədardır. Xəstəliyin simptomları əsasən öz-özünə keçsə də, ağır hallarda xəstəxana müdaxiləsi tələb oluna bilər. Körpənin rahat və təhlükəsiz şəraitdə olması, lazımi maye qəbulu və tənəffüs yollarının açıq saxlanılması bronxiolitin yüngülləşdirilməsində vacibdir. Profilaktik tədbirlərə riayət etmək infeksiyanın yayılmasının qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.