Buğda allergiyası nədir?
Buğda Allergenləri
Buğda allergiyasına səbəb olan əsas zülallar:
Albuminlər
Qlobulinlər
Qliadinlər (qlütenin bir hissəsi)
Qluteninlər
Buğda Allergenliyinin Əlamətləri
1. Dəri ilə əlaqəli simptomlar:
Qaşınma və səpkilər.
Ürtiker (qabarıq və qaşınan dəri döküntüsü).
Egzema və ya dərinin qızartısı.
2. Həzm sistemi ilə əlaqəli simptomlar:
Qarında ağrı və şişkinlik.
Bulantı və qusma.
İshal.
3. Tənəffüs simptomları:
Burun tıxanıqlığı və ya burun axması.
Astma bənzər nəfəs darlığı.
Hapşırma və ya quru öskürək.
4. Anafilaksi (ciddi allergik reaksiya):
Nadir hallarda müşahidə olunur.
Qan təzyiqinin düşməsi, nəfəs alma çətinliyi, başgicəllənmə və ya huş itkisi.
Buğda Allergenliyi ilə Qida İntoleransı Arasındakı Fərq
Buğda allergiyası: İmmun sisteminin aktiv iştirakı ilə baş verir və həyati təhlükə yarada bilər.
Qlüten həssaslığı və ya qida intoleransı: İmmun sistemdən asılı olmadan həzm sistemində narahatlığa səbəb olur. Bu, çölyak xəstəliyi ilə də qarışdırıla bilər, lakin fərqli mexanizmlərlə baş verir.
Buğda Allergenliyinin Diaqnozu
Dəri prick testi:
Buğda zülallarına qarşı dərinin həssaslığı yoxlanılır.
Qan testi (IgE testi):
Buğdaya qarşı spesifik immunoglobulin E (IgE) antikoru axtarılır.
Qida testi:
Nəzarət altında buğda ehtiva edən qidaların istehlakı ilə reaksiyalar müşahidə edilir.
Eliminasiya pəhrizi:
Şübhəli qidanın pəhrizdən çıxarılması və simptomların yaxşılaşıb-yaxşılaşmadığının izlənməsi.
Buğda Allergenliyinin Müalicəsi
1. Qidalanma Nəzarəti
Buğdadan uzaq durun:
Çörək, makaron, bulqur, kuskus, biskvit, tort və buğda ehtiva edən digər məhsullardan çəkinin.
Alternativlər:
Qarğıdalı, düyü, kartof unu, qlütensiz məhsullar istifadə edin.
Etiketləri oxuyun:
"Qlütensiz" və ya "buğdasız" məhsullara üstünlük verin.
2. Dərmanlar
Antihistaminlər:
Yüngül allergik simptomları idarə etmək üçün istifadə olunur.
Epinefrin inyeksiyası (EpiPen):
Anafilaksi riski olan şəxslər üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
3. Müntəzəm həkim nəzarəti
Allergiya mütəxəssisi və ya dietoloqla müntəzəm məsləhətləşmələr.
Buğda Allergenliyindən Qorunma Yolları
Uşaqlarda allergiya riski varsa:
Buğdanı uşağın pəhrizinə 6-12 ay arasında nəzarət altında əlavə edin.
Qida etiketlərini diqqətlə oxuyun.
"Hidrolizə olunmuş bitki zülalı" və ya "modifikasiya edilmiş qida nişastası" kimi maddələr buğda ehtiva edə bilər.
Restoranlarda ehtiyatlı olun:
Yeməklərin tərkibini soruşun və ehtiyatlı seçimlər edin.
Qarışıqlıqdan Qorunma
Çölyak xəstəliyi: Xüsusi olaraq qlütenə həssaslıq.
Buğda allergiyası: Buğda zülallarına qarşı immun sistem reaksiyası.
Nə Vaxt Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Anafilaksi əlamətləri (nəfəs alma çətinliyi, qan təzyiqi düşməsi) varsa.
Gündəlik həyatda ciddi simptomlar müşahidə edilirsə.
Uşaqlarda allergik reaksiyalar varsa və qida məhdudiyyətləri tətbiq edilməlidirsə.
Buğda allergiyası vaxtında diaqnoz və düzgün idarəetmə ilə effektiv şəkildə nəzarət altına alına bilər.