Depressiv pozğunluqlar və onların simptomları
1. Depressiv Pozğunluqların Əsas Növləri
1.1. Böyük Depressiya Bozukluğu (Major Depressive Disorder - MDD)
🔹 Ən yayılmış depressiya növüdür.
🔹 Əlamətlər ən azı 2 həftə davam etməlidir.
🔹 Şəxsin gündəlik fəaliyyətinə ciddi təsir göstərir.
Əlamətləri:
✔ Daimi kədər və ümidsizlik hissi.
✔ Marağın və motivasiyanın azalması.
✔ Enerji çatışmazlığı və yorğunluq.
✔ Yuxusuzluq və ya həddindən artıq yuxululuq.
✔ İştahanın azalması və ya artması, çəki dəyişikliyi.
✔ Konsentrasiya və qərarvermə çətinliyi.
✔ Özünü dəyərsiz hiss etmək və ya günahkarlıq duyğusu.
✔ Özünə zərər vermə və ya intihar düşüncələri.
📌 Müalicə: Psixoterapiya (Koqnitiv-Davranış Terapiyası - KDT), antidepresantlar (SSRI, SNRI) və həyat tərzi dəyişiklikləri.
1.2. Düstürlü (Distimiya) Depressiya (Persistent Depressive Disorder - PDD)
🔹 Əlamətlər MDD-yə bənzəyir, lakin daha uzunmüddətlidir (ən azı 2 il davam etməlidir).
🔹 MDD qədər şiddətli olmasa da, gündəlik həyatı çətinləşdirir.
Əlamətləri:
✔ Daimi depressiv əhval-ruhiyyə.
✔ Marağın və motivasiyanın azalması.
✔ Enerji çatışmazlığı və ümumi pessimizm.
✔ Konsentrasiya və yaddaş problemləri.
✔ İntrovert davranış və sosial münasibətlərdən uzaqlaşma.
📌 Müalicə: Uzunmüddətli psixoterapiya və dərman müalicəsi.
1.3. Bipolyar Pozğunluq (Bipolar Disorder)
🔹 Manik (həddindən artıq enerji) və depressiv epizodlarla xarakterizə olunur.
🔹 İki əsas növü var: Bipolyar I və Bipolyar II.
Əlamətləri:
🟢 Manik epizodlar:
✔ Həddindən artıq yüksək enerji və aktivlik.
✔ İfrat özünəinam və ya böyüklük düşüncələri.
✔ Yuxusuzluq və ya çox az yatmaq.
✔ Danışıqda sürətlilik və düşüncələrin qarışıqlığı.
✔ Riskli davranışlar (məsələn, həddindən artıq pul xərcləmə, təhlükəli hərəkətlər).
🔴 Depressiv epizodlar:
✔ Böyük depressiya ilə eyni simptomlar.
✔ Marağın və enerjinin ciddi şəkildə azalması.
📌 Müalicə: Stabilizator dərmanlar (məsələn, lityum), psixoterapiya və həyat tərzi dəyişikliyi.
1.4. Mövsümi Depressiya (Seasonal Affective Disorder - SAD)
🔹 Xüsusilə payız və qış aylarında baş verən depressiya növüdür.
🔹 Gün işığının azalması ilə əlaqələndirilir.
Əlamətləri:
✔ Yorğunluq və enerji azalması.
✔ Həddindən artıq yuxu və süstlük.
✔ İştahanın artması (xüsusilə karbohidratlara meyillilik).
✔ Sosial münasibətlərdən uzaqlaşma.
📌 Müalicə: Gün işığı terapiyası, vitamin D və antidepressantlar.
1.5. Doğuşdan Sonra Depressiya (Postpartum Depression - PPD)
🔹 Doğuşdan sonra qadınlarda baş verən hormonal dəyişikliklərlə əlaqələndirilir.
🔹 Ana və uşaq münasibətlərinə mənfi təsir göstərə bilər.
Əlamətləri:
✔ Şiddətli kədər və narahatlıq.
✔ Uşağa qarşı marağın azalması.
✔ Həddindən artıq yorğunluq və özünəinamın itməsi.
✔ Əsəbilik və stress.