Diabetin simptomları
Diabetin Əsas Simptomları
Daimi susuzluq hissi və çox miqdarda su içmək
Qan şəkəri yüksək olduqda, bədən əlavə suya ehtiyac duyar və susuzluq hissi artır. Bu, bədəni qlükozadan təmizləmək üçün böyrəklərin daha çox işləməsi ilə əlaqəlidir.
Tez-tez sidiyə çıxma
Diabetli şəxslərdə qan şəkəri yüksək olduğu üçün bədən daha çox sidik istehsal edir. Bu, xüsusilə gecə saatlarında narahat edici ola bilər və susuzluq hissini artırır.
Çəki itkisi
Tip 1 diabetdə bədən kifayət qədər insulin istehsal etmədiyi üçün enerji ehtiyatı olaraq yağları və əzələləri istifadə edir. Nəticədə ani və izah olunmayan çəki itkisi baş verə bilər. Tip 2 diabetdə də insulin müqavimətinə bağlı olaraq bədən çəki itirə bilər.
Daimi aclıq hissi
Bədən qlükozanı hüceyrələrə çatdırmaqda çətinlik çəkdiyi üçün enerji ehtiyacı tam ödənmir və bu, aclıq hissini artırır. Xüsusilə karbohidratlara qarşı iştah artar.
Yorğunluq və zəiflik hissi
Diabetdə bədən qlükozanı enerji kimi istifadə etməkdə çətinlik çəkdiyi üçün daimi yorğunluq və zəiflik hissi yaranır. Bu vəziyyət iş və gündəlik fəaliyyətləri çətinləşdirə bilər.
Görmə problemləri (bulanıq görmə)
Yüksək qan şəkəri gözlərdəki maye səviyyəsini dəyişdirir və görmə bulanıqlaşır. Diabet idarə edilmədikdə bu vəziyyət göz sağlamlığına uzun müddətli təsir göstərə bilər.
Yavaş sağalan yaralar və infeksiyalar
Diabet bədən müdafiəsini zəiflətdiyi üçün infeksiyalara və yaralara qarşı həssaslıq artır. Yaraların sağalma müddəti uzanır və dəri infeksiyaları daha çox baş verir.
Əllərdə və ayaqlarda uyuşma və qarışqa gəzməsi hissi (nöropatiya)
Xüsusilə uzun müddət yüksək qan şəkərinə sahib olan diabetli şəxslərdə sinirlər zədələnə bilər. Bu, əllərdə və ayaqlarda qarışqa gəzməsi, yanma və uyuşma hissinə səbəb olur.
Dəri problemləri
Diabet bədəndəki qan dövranını və immun sistemi təsirləndirdiyi üçün dəri quruluğu, qaşınma və göbələk infeksiyaları kimi dəri problemlərinə səbəb ola bilər.
Təkrarlayan infeksiyalar
Diabetli şəxslərdə yüksək qan şəkəri bədəndə infeksiyalar üçün əlverişli bir mühit yaradır. Xüsusilə sidik yolu infeksiyaları, dəri infeksiyaları və qadınlarda göbələk infeksiyaları daha çox baş verə bilər.
Diabet Növləri və Onların Xüsusiyyətləri
Tip 1 diabet: Adətən gənc yaşlarda başlayır və bədən kifayət qədər insulin istehsal etmir. Tip 1 diabet autoimmun bir xəstəlikdir və bədən öz pankreas hüceyrələrinə hücum edir. Simptomları ani başlayır və daha sürətlə inkişaf edə bilər.
Tip 2 diabet: Daha çox orta yaş və yaşlı insanlarda rast gəlinir, lakin artıq çəki və oturaq həyat tərzi keçirən gənclərdə də inkişaf edə bilər. Tip 2 diabetdə bədən insulin istehsal edir, lakin bədən hüceyrələri insulini düzgün istifadə etmir (insulin müqaviməti). Simptomları daha yavaş inkişaf edir və bəzən illər ərzində gizli qala bilər.
Diabetin Risk Faktorları
Tip 1 diabet: Ailədə diabet keçmişi, bəzi genetik faktorlar və müəyyən virus infeksiyaları risk faktorları arasında yer alır.
Tip 2 diabet: Ailədə diabet keçmişi, artıq çəki, oturaq həyat tərzi, yüksək qan təzyiqi, qeyri-sağlam qidalanma və yaşlanma tip 2 diabet üçün risk faktorları arasındadır.
Diabetin Diaqnozu
Diabet diaqnozu üçün qan testi ilə qan şəkərinin ölçülməsi lazımdır. Əsas testlər bunlardır:
Açlıq qan şəkəri testi: Səhər acqarına ölçülən qan şəkəri səviyyəsi.
HbA1c testi: Qanda son 2-3 ayın ortalama qan şəkəri səviyyəsini göstərən test.
OGTT (Oral Qlükoza Tolerans Testi): Bədənə müəyyən miqdarda şəkər verildikdən sonra qan şəkərinin ölçülməsi.
Diabetin Müalicəsi və İdarə Olunması
Diabetin müalicəsi növünə görə fərqli üsullarla həyata keçirilir:
Tip 1 diabet
Tip 1 diabet üçün əsas müalicə insulin inyeksiyasıdır, çünki bədən kifayət qədər insulin istehsal etmir. Qan şəkəri səviyyəsi müntəzəm olaraq yoxlanmalı və insulin dozası buna uyğun tənzimlənməlidir.
Tip 2 diabet
Tip 2 diabetli şəxslər üçün sağlam qidalanma, fiziki aktivlik və çəki idarəsi çox vacibdir. Əgər həyat tərzi dəyişiklikləri kifayət etmirsə, həkim tərəfindən dərman müalicəsi təyin edilə bilər. Bəzi hallarda insulin də lazım ola bilər.
Qan şəkərini izləmək
Hər iki diabet növündə qan şəkərini müntəzəm olaraq izləmək və normal səviyyədə saxlamaq vacibdir.
Sağlam qidalanma
Qan şəkərini sabit saxlamaq üçün şəkər və karbohidrat qəbulunu məhdudlaşdırmaq, liflə zəngin qidalar yemək və nizamlı qidalanmaq vacibdir.
Fiziki aktivlik
Mütəmadi fiziki aktivlik qan şəkərini idarə etməkdə mühüm rol oynayır. Hərəkət etmək insulin həssaslığını artırır və qan şəkərini azaldır.
Davamlı tibbi nəzarət
Diabetli şəxslər müntəzəm olaraq həkim nəzarətində olmalıdır. Diabetin idarə olunmasında qanda şəkər səviyyəsinin düzgün tənzimlənməsi, göz, böyrək, sinir və damar sağlamlığının qorunması baxımından vacibdir.
Diabetin erkən diaqnozu və müalicəsi xəstəliyin komplikasiyalarının qarşısını almağa kömək edir. Əgər sizdə və ya yaxınlarınızda diabetin yuxarıdakı simptomları müşahidə olunursa, mütləq həkimə müraciət etmək və qan şəkərini yoxlatmaq vacibdir.