Döşlərin kütləvi əməliyyatları

Döşdəki Kütlələrin Səbəbləri:

Fibroadenoma: Döşdə ən çox rast gəlinən xoşxassəli kütlələrdən biridir. Adətən gənc qadınlarda görülür və yumşaq, hərəkət edən şiş kimi hiss edilir.

Kistlər: Maye ilə dolu xoşxassəli şişlərdir və hormonların təsiri ilə döş toxumasında yaranır.

Döş xərçəngi: Döşdə bərk, bədxassəli (xərçəngli) şişlər meydana gələ bilər. Bu şişlər böyüyərək digər toxumalara yayıla bilər.

Lipomalar: Yağ toxumasından ibarət xoşxassəli şişlərdir və zərərli deyildirlər.

Papillomalar: Süd axarlarında meydana gələn kiçik, xoşxassəli şişlərdir.

Döşdəki Kütlələr üçün Cərrahi Müalicə Növləri:

1. Lumpektomiya (Kütlənin çıxarılması əməliyyatı):

Lumpektomiya, döşdəki anormal kütlənin (şişin) çıxarılması əməliyyatıdır. Bu əməliyyat xoşxassəli və ya bədxassəli kütlələr üçün istifadə olunur və əsas məqsəd kütləni tamamilə çıxarmaq və döşün sağlam toxumasını mümkün qədər qorumaqdır.

Kimin üçün uyğundur?

Xoşxassəli şişi olan xəstələr (məsələn, fibroadenoma, kistlər).

Erkən mərhələdə aşkar edilmiş döş xərçəngi xəstələri.

Prosedur:

Həkim döşdəki kütləni palpasiya (əl ilə yoxlama) və ya ultrasəs/ mammoqrafiya ilə dəqiq müəyyən edərək əməliyyat sahəsini təyin edir.

Kiçik bir kəsik vasitəsilə kütlə çıxarılır. Əməliyyat zamanı döş toxuması mümkün qədər qorunmağa çalışılır.

Sağalma:

Lumpektomiyadan sonra xəstələr adətən qısa müddət ərzində normal fəaliyyətlərinə qayıda bilərlər.

Ağrı və yara baxımı əməliyyatdan sonra müvafiq olaraq təmin edilir.

2. Maspektomiya:

Maspektomiya, döşün tamamilə çıxarılması əməliyyatıdır və adətən bədxassəli şişlərin müalicəsi üçün tətbiq olunur. Bu əməliyyat daha çox inkişaf etmiş döş xərçəngi xəstələrində istifadə olunur.

Növləri:

Total maspektomiya: Döş toxumasının tamamilə çıxarılması.

Radikal maspektomiya: Döş toxuması ilə yanaşı, döş əzələləri və ətraf limfa düyünlərinin də çıxarılması. Ən ciddi hallarda tətbiq edilir.

Dəriyə qoruyucu maspektomiya: Döş dərisinin qorunması və yalnız döş toxumasının çıxarılması. Bu üsul döş rekonstruksiyası üçün istifadə olunur.

Prosedur:

Xəstə ümumi anesteziya altında olur.

Cərrah döş toxumasını tamamilə çıxarır və bəzi hallarda qoltuqaltı limfa düyünlərini də çıxara bilər.

Sağalma:

Maspektomiyadan sonra sağalma müddəti daha uzun ola bilər.

Əməliyyatdan sonra ağrı və hərəkət məhdudiyyəti baş verə bilər.

Xəstəyə fizioterapiya və ya reabilitasiya təyin edilə bilər.

3. Kist Aspirasiyası:

Döşdə kist varsa və bu kist simptomlar yaradırsa, kist aspirasiya edilə bilər. Bu prosedur zamanı kist içərisindəki maye xüsusi bir iynə vasitəsilə çıxarılır.

Prosedur:

Ultrasəs altında kist yerinə bir iynə ilə daxil olunur və maye çəkilərək kist boşaldılır.

Üstünlükləri:

Minimal invaziv prosedur olduğu üçün əməliyyatsız həyata keçirilir.

Xəstə tez sağalır və minimal narahatlıq hiss edir.

4. Biopsiya (Kütlənin kiçik hissəsinin çıxarılması):

Biopsiya, döşdəki kütlənin xoşxassəli və ya bədxassəli olduğunu müəyyən etmək üçün aparılan diaqnostik bir prosedurdur. Kütlədən kiçik bir hissə götürülərək patoloji müayinə üçün laboratoriyaya göndərilir.

Növləri:

İynə biopsiyası: Xüsusi bir iynə vasitəsilə kütlədən toxuma nümunəsi alınır.

Cərrahi biopsiya: Kiçik bir kəsik vasitəsilə kütlədən daha böyük nümunə çıxarılır.

5. Döş Rekonstruksiyası:

Maspektomiya əməliyyatından sonra bəzi xəstələr döş rekonstruksiyası (yenidən bərpa) əməliyyatı etdirə bilərlər. Bu əməliyyat xəstənin döşlərinin estetik görünüşünü və formasını bərpa etmək üçün tətbiq edilir.

Növləri:

İmplant rekonstruksiyası: Xüsusi silikon və ya salin ilə doldurulmuş implantlar istifadə edilərək döş yenidən formalaşdırılır.

Flep əməliyyatı: Xəstənin öz toxumasından (məsələn, qarın və ya kürək nahiyəsindən götürülmüş) istifadə edilərək döş formalaşdırılır.

Döş Kütləsi Əməliyyatlarından Sonra Sağalma və Baxım:

Ağrı və şişkinlik: Əməliyyatdan sonra döşdə ağrı və şişkinlik ola bilər, lakin bu adətən qısa müddət ərzində azalır. Həkim ağrıkəsicilər təyin edəcək.

Yara baxımı: Əməliyyatdan sonra yaranın təmiz saxlanması və düzgün baxımı çox vacibdir. Həkim yaraya qulluq qaydaları barədə təlimatlar verəcək.

Fiziki fəaliyyətlərdən çəkinmə: Əməliyyatdan sonra ağır qaldırma və güclü fiziki fəaliyyətlərdən müvəqqəti olaraq çəkinmək tövsiyə edilir.

Müntəzəm nəzarət: Əməliyyatdan sonra kütlənin bədxassəli olma ehtimalına qarşı müntəzəm olaraq həkim nəzarətində qalmaq və testlərdən keçmək vacibdir.

Fəsadlar və Risklər:

İnfeksiya: Hər hansı cərrahi müdaxilə sonrası yaranın infeksiyalaşma riski var. Yara yerinin təmiz saxlanması və infeksiya əlamətləri olduqda dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir.

Qanama və hematom: Əməliyyatdan sonra qanama və ya qan yığılması (hematom) baş verə bilər.

Əzələ zəifliyi və hərəkət məhdudiyyəti: Xüsusilə maspektomiya sonrası qol və çiyin əzələlərində zəiflik və hərəkət məhdudiyyəti ola bilər.

Nəticə:

Döşlərin kütləvi əməliyyatları xəstənin vəziyyətinə və kütlənin növünə görə dəyişir. Xoşxassəli kütlələrdə sadə cərrahi müdaxilə yetərli ola bilər, lakin bədxassəli (xərçəngli) kütlələrdə daha geniş miqyaslı əməliyyatlar tələb oluna bilər. Əməliyyat sonrası düzgün izləmə və baxım xəstənin sağalması və uzunmüddətli nəticələrin müsbət olmasına kömək edir.