Doymayan Bizik, Yoxsa Beynimiz?
Beyin Doyma Hissini Necə İdarə Edir?
Beynimizdə aclıq və toxluq hissini idarə edən əsas bölgə hipotalamusdur. O, leptin, qrelin, dopamin və serotonin kimi hormonlarla doyma və aclıq siqnallarını tənzimləyir.
Leptin - Toxluq Hormonu: Yağ hüceyrələri tərəfindən ifraz olunur və beyinə "toxam" siqnalını göndərir.
Qrelin - Aclıq Hormonu: Mədə tərəfindən istehsal olunur və beyinə "acam" siqnalını göndərir.
Dopamin - Mükafat Sistemi: Dadlı yeməklər beyində xoşbəxtlik hissi yaradan dopamin ifrazını artırır, bu da bizi daha çox yeməyə təşviq edə bilər.
Serotonin - Mətbəxin Sakitləşdiricisi: Karbohidratlar serotonini artıraraq müvəqqəti sakitlik hissi verə bilər.
Bəzən Beynimiz Bizi Yanıldır
Emosional Yemək: Stress, sıxıntı və ya depressiya zamanı insanlar bədənlərinin fiziki ehtiyacı olmadığı halda yeməyə yönəlirlər.
Fast-food və Şəkər Tələsi: Yüksək şəkər və yağ tərkibli qidalar dopamin səviyyəsini artırır və beyində mükafat hissi yaradır. Bu da bizi doysaq belə, yeməyə davam etməyə sövq edir.
Leptin Müqaviməti: Əgər bədən çox yağ toplayıbsa, leptin hormonu düzgün işləməyə bilər. Bu zaman bədən həqiqətən tox olsa da, beynimiz ac olduğumuzu düşünə bilər.
Qrelinin Yüksəkliyi: Gecə az yatmaq və ya stress altında olmaq qrelin hormonunun artmasına səbəb olur və bizi daha çox yeməyə sövq edir.
Həqiqətən Acıq, yoxsa Sadəcə Beynimiz Bizi Aldadır?
Doyma və aclıq hissini düzgün qiymətləndirmək üçün özümüzə bu sualları verə bilərik:
Sonuncu dəfə nə vaxt yemişdim? Əgər 2 saat əvvəl yemisəmsə, həqiqətən ac ola bilərəmmi?
Su içdimmi? Bəzən susuzluğu aclıqla səhv salırıq.
Yemək istəyim həqiqətən fizioloji ehtiyacdır, yoxsa emosional səbəblərdən qaynaqlanır?
Doyma Hissini Düzgün Necə Nəzarət Edək?
Yavaş-yavaş yeyin: Beyniniz doyduğunuzu gec anlayır. Hər lokmadan həzz alaraq yemək, doyma siqnalının vaxtında çatmasına kömək edər.
Protein və lif tərkibli qidalar yeyin: Bunlar daha uzun müddət toxluq hissi verir.
Mükafat sistemini tanıyın: Əgər çips və ya şirniyyat istəyirsinizsə, bu aclıqdan yox, sadəcə beyninizin mükafat gözləməsindən qaynaqlana bilər.
Duyğusal yeməkdən çəkinin: Stres, kədər və ya cansıxıcılıq hiss etdikdə yemək yerinə başqa üsullarla rahatlaşmağa çalışın (idman, meditasiya, gəzinti və s.).
Nəticə
Doymayan əsas biz deyilik, beynimizdir! Əgər beynimizin bizi necə yönləndirdiyini anlasaq, yemək seçimlərimizi daha yaxşı idarə edə bilərik. Beləliklə, həm bədənimizi, həm də zehnimizi doydura bilərik. 😊