Endoskopiya nədir? Endoskopiya necə aparılır?
Endoskopiya Necə Aparılır?
Endoskopiya proseduru adətən aşağıdakı mərhələlərdə həyata keçirilir:
1. Hazırlıq Mərhələsi
Həkimə Məsləhətləşmə:
Prosedurdan əvvəl xəstənin tibbi tarixçəsi, istifadə etdiyi dərmanlar və allergiyaları həkim tərəfindən qiymətləndirilir.
Oruc və Pəhriz:
Üst həzm traktı üçün endoskopiyadan əvvəl adətən 6-8 saatlıq oruc tələb olunur.
Alt həzm traktı üçün prosedurdan əvvəl bağırsaqların boşaldılması məqsədilə xüsusi mayelər qəbul edilir.
Anesteziya Hazırlığı:
Prosedurun növünə görə lokal anesteziya, sedativlər və ya ümumi anesteziya tətbiq edilə bilər.
2. Prosedur Mərhələsi
Endoskopun Yerləşdirilməsi:
Endoskop bədənin müvafiq boşluğuna (ağız, anus və ya kiçik bir kəsik) daxil edilir.
Daxili Görüntüləmə:
Kamera vasitəsilə orqanların vəziyyəti monitor vasitəsilə izlənir.
Nümunə Götürülməsi (Biopsiya):
Şübhəli toxumalardan biopsiya nümunəsi alınaraq laboratoriyada analiz edilir.
Tibbi Müdaxilə (əgər tələb olunarsa):
Poliplərin çıxarılması, qanaxmanın dayandırılması və ya yad cismin aradan qaldırılması prosedur zamanı həyata keçirilə bilər.
3. Sonrakı Mərhələ
Müşahidə və Nəzarət:
Prosedurdan sonra xəstə bir müddət müşahidə altında saxlanılır.
Qidalanmaya Qayıdış:
Yüngül yeməklərlə başlayaraq normal pəhrizə qayıtmaq.
Nəticələrin Qiymətləndirilməsi:
Endoskopiya nəticələri analiz edildikdən sonra həkim müvafiq müalicə planı təklif edir.
Endoskopiya Növləri
Endoskopiya müxtəlif orqan və sistemlərin müayinəsi üçün istifadə edilə bilər:
Gastroskopiya:
Mədə və yemək borusunun müayinəsi.
Kolonoskopiya:
Bağırsaqların müayinəsi.
Bronkoskopiya:
Tənəffüs yollarının müayinəsi.
Cistoskopiya:
Sidik kisəsinin müayinəsi.
Laparoskopiya:
Qarın boşluğunun və orqanlarının müayinəsi.
Artroskopiya:
Oynaqların müayinəsi.
Endoskopiyanın İstifadə Sahələri
Diaqnostik Məqsədlər:
Xora və ya poliplərin aşkarlanması.
Şişlərin və ya xərçəngin erkən mərhələdə diaqnozu.
İltihab və infeksiyaların təyini.
Terapevtik Məqsədlər:
Poliplərin və yad cismlərin çıxarılması.
Bağırsaq qanaxmasının dayandırılması.
Boru və ya stentin yerləşdirilməsi.
Endoskopiyanın Faydaları
Minimal invazivlik:
Cərrahi müdaxiləyə ehtiyac olmadan daxili orqanların görüntülənməsi.
Tez sağalma müddəti:
Çox vaxt prosedurdan sonra xəstə qısa müddətdə normal həyatına qayıdır.
Erkən diaqnoz:
Xərçəng və ya digər ciddi xəstəliklərin erkən mərhələdə aşkarlanması.
Endoskopiyanın Yan Təsirləri və Riskləri
Endoskopiya ümumiyyətlə təhlükəsiz bir prosedurdur, lakin nadir hallarda aşağıdakı fəsadlar baş verə bilər:
Yüngül narahatlıq:
Prosedur zamanı boğazda yüngül ağrı və ya qıcıqlanma.
Qanaxma:
Biopsiya və ya polip çıxarılması zamanı ola bilər.
İnfeksiya:
Çox nadir hallarda baş verir.
Perforasiya (Deldilmə):
Endoskopun bədən toxumasına zərər verməsi nəticəsində yaranır (çox nadir).
Allergik Reaksiya:
Sedativ və ya anesteziyaya qarşı allergiya.
Nəticə
Endoskopiya, təhlükəsiz və effektiv bir diaqnostik və müalicəvi vasitədir. Xəstəliklərin erkən mərhələdə aşkarlanması və vaxtında müdaxilə üçün həkimlər tərəfindən geniş istifadə olunur. Hər hansı narahatlıq hiss edirsinizsə və ya endoskopiya tövsiyə edilibsə, müvafiq hazırlıqlar və prosedur sonrası qaydalar barədə həkiminizlə məsləhətləşməyiniz vacibdir.