Fındıq allergiyası nədir? Fındıq allergiyasının əlamətləri hansılardır?
Fındıq Allergiyasının Səbəbləri
Fındıq allergiyası, immun sistemin fındıqda olan zülalları yanlış olaraq təhlükəli kimi qəbul etməsi nəticəsində yaranır. Bu halda, immun sistem IgE antikorları istehsal edir və allergik reaksiyalar meydana çıxır.
Səbəb Ola Bilən Şərtlər
İrsi Yoxdur:
Allergiyaya genetik meyillilik təsir edə bilər.
Çapraz Reaksiya:
Fındıq allergiyası olan şəxslər başqa qoz-fındıq və ya toxumlara da allergik ola bilər (məsələn, badam, qoz, küncüt).
Emal Olunmuş Məhsullar:
Fındıq tərkibli şokoladlar, qənnadı məmulatları və ya yağlar allergiyaya səbəb ola bilər.
Fındıq Allergiyasının Əlamətləri
Fındıq allergiyasının əlamətləri yüngüldən həyati təhlükə yaradan ağır reaksiyalara qədər dəyişə bilər. Simptomlar adətən fındıqla təmasdan bir neçə dəqiqə və ya saat sonra ortaya çıxır.
1. Dəri Əlamətləri
Qaşıntı.
Səpgilər və ya qızartı.
Üzdə, dodaqlarda və ya gözdə şişkinlik.
2. Həzm Sistemi Simptomları
Qarın ağrısı.
Bulantı və ya qusma.
İshal.
3. Tənəffüs Sistemi Əlamətləri
Asqırma.
Burun tutulması və ya axıntı.
Nəfəs almaqda çətinlik (xırıltı).
Boğazda yanma və ya daralma hissi.
4. Anafilaksiya (Həyati Təhlükəli Reaksiya)
Nəfəs darlığı və ya boğulma hissi.
Ürək döyüntüsündə sürətlənmə.
Şüur itkisi.
Təzyiqin kəskin düşməsi (hipotoniya).
Diaqnostika
Fındıq allergiyası şübhəsi varsa, mütləq bir allerqoloq tərəfindən diaqnostika qoyulmalıdır. Diaqnoz üçün aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
Tibbi Tarix:
Allergik reaksiyanın tarixi və şiddəti qiymətləndirilir.
Dəri Testləri:
Fındıq ekstraktı dəriyə tətbiq edilərək reaksiyanın olub-olmadığı yoxlanılır.
Qan Testləri:
IgE səviyyəsi ölçülərək allergiyanın varlığı təsdiqlənir.
Qida Provokasiya Testi:
Həkim nəzarətində kiçik miqdarda fındıq verilir və reaksiyalar müşahidə edilir.
Fındıq Allergiyasının Müalicəsi
1. Simptomların Müalicəsi
Antihistaminlər:
Yüngül allergik simptomları (qaşıntı, səpgilər) idarə etmək üçün.
Kortikosteroidlər:
Şişkinlik və iltihabı azaltmaq üçün istifadə olunur.
Bronxodilatatorlar:
Nəfəs darlığı zamanı tənəffüs yollarını açmaq üçün.
2. Anafilaksiya Hallarında
Adrenalin İnyeksiyası:
Anafilaktik şok zamanı həyat qurtaran dərman. Hər zaman bir adrenalin inyektorunu (Epipen) yanınızda saxlayın.
Təcili Tibbi Yardım:
Anafilaksiya əlamətləri baş verdikdə dərhal təcili yardım çağırılmalıdır.
3. Uzunmüddətli Yanaşma
Fındıqdan tamamilə uzaq durmaq ən effektiv yanaşmadır.
Tərkibində fındıq olan məhsulları yoxlamaq üçün qida etiketlərini diqqətlə oxumaq vacibdir.
Fındıq Allergiyasından Qaçınmaq
1. Təhlükəli Qidaları İstehlak Etməmək
Fındıq, fındıq yağı, fındıq tərkibli şokolad və desertlərdən uzaq durun.
2. Çapraz Çirklənmədən Çəkinin
Mətbəx alətləri (bıçaq, taxta, qarışdırıcı) vasitəsilə çirklənmədən ehtiyatlı olun.
3. Qida Etiketlərini Oxuyun
Tərkibində “fındıq ehtiva edir” və ya “fındıq izləri ehtiva edə bilər” yazılan məhsullardan çəkinin.
4. Ailə və Dostları Maarifləndirin
Ətrafınızdakı insanlara allergiyanız haqqında məlumat verin.
5. İctimai Məkanlarda Diqqətli Olun
Restoranlarda sifariş edərkən yeməyin tərkibini yoxlayın.
Fındıq Allergiyasının Uşaqlarda Görülməsi
Uşaqlarda fındıq allergiyası çox rast gəlinir. Çox vaxt bu allergiya yetkinlik dövründə də davam edir. Uşaqlarda allergiya ilə mübarizə aparmaq üçün:
Məktəb müəllimlərinə və baxıcılara allergiya barədə məlumat verin.
Çantalarında hər zaman adrenalin inyektoru saxlayın.
Nəticə
Fındıq allergiyası ciddi və bəzən həyati təhlükəli ola bilən bir vəziyyətdir. Əlamətlər baş verdikdə dərhal müdaxilə vacibdir. Profilaktik tədbirlər görərək və fındıqdan tamamilə uzaq duraraq allergiyanın qarşısını almaq mümkündür. Anafilaksiya riski olan şəxslər mütləq adrenalin inyektoru daşımalı və təcili yardım planını bilməlidirlər.