Larinxit nədir? Larinksitin simptomları və müalicəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Larinxit Nədir? Səs Tellərinin İltihabı Haqqında Hər Şey
Larinxit, qırtlağın (laringitin) və xüsusilə səs tellərinin iltihablanması nəticəsində yaranan bir sağlamlıq problemidir. Bu vəziyyət adətən səsin xırıltılı olması və ya tamamilə itməsi ilə xarakterizə olunur. Larinxit həm qısamüddətli (kəskin), həm də uzunmüddətli (xroniki) formada özünü göstərə bilər.
Larinxitin Növləri
Larinxit xəstəliyi davam etmə müddətinə və yaranma səbəblərinə görə iki əsas qrupa bölünür:
- Kəskin larinxit: Adətən qısamüddətlidir və bir neçə gün və ya həftə çəkir. Əsasən virus infeksiyaları, səsin həddindən artıq istifadəsi və ya qısamüddətli qıcıqlanma səbəbindən yaranır.
- Xroniki larinxit: Bir neçə həftədən artıq davam edən uzunmüddətli vəziyyətdir. Siqaret çəkmə, allergiyalar və ya boğazın davamlı qıcıqlanması ilə birbaşa əlaqəlidir.
Larinxitin Səbəbləri Nələrdir?
Larinxitin yaranmasına bir çox fərqli amil təsir edə bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblər aşağıdakılardır:
1. İnfeksiyalar
Larinxitin ən geniş yayılmış səbəbi viral infeksiyalardır. Nadir hallarda olsa da, bakterial və ya göbələk infeksiyaları da səs tellərində iltihaba yol aça bilər.
2. Səs Tellərinin Həddindən Artıq İstifadəsı
Çox ucadan danışmaq, qışqırmaq və ya uzun müddət mahnı oxumaq səs tellərini zədələyərək larinxitə səbəb olur.
3. Qıcıqlandırıcı Maddələr və Ətraf Mühit
- Siqaret və digər tütün məhsullarının istifadəsi.
- Spirtli içkilər və ya çox turş qidaların istehlakı.
- Hava çirkliliyi və kimyəvi maddələrin tənəffüs edilməsi.
4. Mədə Turşusunun Reflüsü (GERD)
Mədə turşusunun yemək borusu ilə yuxarı qalxması səs tellərini davamlı qıcıqlandıraraq iltihab yarada bilər.
5. Allergiyalar və Astma
Allergik reaksiyalar və ya astma xəstəliyi hava yollarının qıcıqlanmasına və səs tellərinin şişməsinə səbəb ola bilər.
Larinxitin Simptomları
Larinxitin əlamətləri həm böyüklərdə, həm də uşaqlarda fərqli formalarda müşahidə oluna bilər. Əsas simptomlar aşağıdakı cədvəldə ümumiləşdirilmişdir:
| Kateqoriya | Əsas Simptomlar |
|---|---|
| Səs ilə bağlı | Səsin xırıltılı olması, zəifləməsi və ya tamamilə itməsi |
| Boğaz əlamətləri | Boğazda ağrı, quruluq, qıcıqlanma və udma zamanı çətinlik |
| Ümumi əlamətlər | Quru öskürək, yüngül hərarət və ağız quruluğu |
Uşaqlarda Larinxit (Krup)
Uşaqlarda larinxit daha ciddi fəsadlar verə bilər. Hırıltılı nəfəs alma, qaba səsli öskürək və nəfəs almaqda çətinlik kimi hallarda dərhal tibbi yardım tələb olunur.
Larinxitin Müalicə Üsulları
Kəskin Larinxit Müalicəsi
Kəskin larinxit əksər hallarda öz-özünə sağalır. Müalicə prosesində simptomları yüngülləşdirmək üçün aşağıdakılar tövsiyə olunur:
- Səsin qorunması: Səs tellərini istirahət etdirmək, danışmamaq və qışqırmamaq.
- Maye qəbulu: Bol miqdarda isti su, bitki çayları və ya ballı su içmək.
- Nəmləndirilmiş hava: Nəmləndirici cihazlardan istifadə etmək və ya isti duş qəbul etmək.
- Dərman və qarqara: Boğaz ağrısı üçün parasetamol/ibuprofen istifadəsi və duzlu su ilə qarqara.
Xroniki Larinxit Müalicəsi
Xroniki hallarda əsas məqsəd iltihaba səbəb olan amili aradan qaldırmaqdır:
- Zərərli vərdişlərdən uzaqlaşmaq: Siqaret və spirtli içkiləri tərgitmək, turş qidalardan qaçınmaq.
- Reflü və Allergiya müalicəsi: Turşuya qarşı dərmanlar (proton pompası inhibitorları) və ya antihistaminlərin istifadəsi.
- Səs terapiyası: Səs tellərini düzgün istifadə etmək üçün peşəkar məşqlər.
- Antibiotiklər: Yalnız bakterial infeksiya təsdiqləndikdə həkim tərəfindən təyin edilir.
Nə Vaxt Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Larinxit adətən ciddi bir xəstəlik olmasa da, bəzi hallarda mütləq həkim məsləhəti alınmalıdır:
- Simptomlar iki həftədən çox davam edirsə.
- Səs tamamilə itibsə və ya vəziyyət getdikcə pisləşirsə.
- Nəfəs almaqda çətinlik yaranırsa.
- Güclü boğaz ağrısı və ya yüksək hərarət müşahidə olunursa.
- Uşaqlarda hırıltılı tənəffüs baş verirsə.
