Larinxit nədir? Larinksitin simptomları və müalicəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Larinxit Nədir? Səs Tellərinin İltihabı Haqqında Ümumi Məlumat
Larinxit, səs tellərinin müxtəlif səbəblərdən iltihablanması nəticəsində yaranan və səsin xarakterinin dəyişməsi ilə müşahidə olunan bir vəziyyətdir. Bu xəstəlik klinik gedişatına görə iki əsas qrupa bölünür. Kəskin larinxit adətən qısamüddətli olur və bir neçə gün və ya həftə ərzində sağalır; xroniki larinxit isə bir neçə həftədən artıq davam edən uzunmüddətli prosesdir.
Larinxitin Növləri və Onların Xüsusiyyətləri
Xəstəliyin müddəti və yaranma səbəbləri onun növünü müəyyən edir. Aşağıdakı cədvəldə larinxitin növləri arasındakı əsas fərqlər göstərilmişdir:
| Larinxitin Növü | Müddəti | Əsas Səbəbləri |
|---|---|---|
| Kəskin Larinxit | Bir neçə gün/həftə | Virus infeksiyası, səsin həddindən artıq istifadəsi, qıcıqlanma |
| Xroniki Larinxit | Bir neçə həftədən artıq | Siqaret çəkmə, allergiyalar, davamlı qıcıqlanmalar |
Larinxitin Yaranma Səbəbləri
Larinxitin inkişafına səbəb olan amillər müxtəlifdir. Bu səbəbləri aşağıdakı kateqoriyalara ayırmaq olar:
- İnfeksiyalar: Ən çox rast gəlinən səbəb viral infeksiyalardır. Nadir hallarda bakterial və ya göbələk infeksiyaları da iltihaba yol aça bilər.
- Səs tellərinin həddindən artıq istifadəsi: Çox ucadan danışmaq, qışqırmaq və ya peşəkar fəaliyyət zamanı mahnı oxumaq səs tellərini zədələyə bilər.
- Qıcıqlandırıcı maddələr: Siqaret və digər tütün məhsulları, spirtli içkilər, turş qidalar, hava çirkliliyi və kimyəvi maddələr boğazı qıcıqlandırır.
- Mədə turşusunun reflüsü (GERD): Mədə turşusunun yuxarı qalxaraq səs tellərinə təmas etməsi xroniki qıcıqlanmaya səbəb olur.
- Allergiyalar və Astma: Hava yollarının həssaslığı və qıcıqlanması larinxit riskini artırır.
Larinxitin Simptomları Nələrdir?
Larinxit özünü həm səs tellərində, həm də ümumi boğaz nahiyəsində müxtəlif əlamətlərlə büruzə verir. Xüsusilə uşaqlarda bu simptomlar daha diqqətli izlənilməlidir.
Səs və Boğazla Bağlı Əlamətlər
- Səsin xırıltılı və ya zəif olması və ya tamamilə itməsi.
- Boğazda quru və qıcıqlandırıcı hiss.
- Boğazda ağrı, narahatlıq və udma zamanı çətinlik.
- Quru öskürək və ağız quruluğu.
- İnfeksiya qaynaqlı hallarda yüngül hərarət.
Uşaqlarda Larinxit (Krup)
Uşaqlarda larinxit daha fərqli və ciddi əlamətlərlə müşahidə oluna bilər. Hırıltılı nəfəs alma, qaba səsli öskürək və nəfəs almaqda çətinlik yaranarsa, dərhal tibbi yardım tələb olunur.
Larinxitin Müalicə Üsulları
Müalicə taktikası xəstəliyin kəskin və ya xroniki olmasından asılı olaraq dəyişir.
Kəskin Larinxitin Müalicəsi
Kəskin hallarda xəstəlik adətən öz-özünə sağalır. Əsas məqsəd simptomları yüngülləşdirməkdir:
- Səsin qorunması: Səs tellərini istirahətdə saxlamaq, danışmamaq və qışqırmamaq.
- Maye qəbulu: Bol miqdarda isti su, bitki çayları və ya ballı su içmək.
- Nəmləndirmə: Nəmləndirici cihazlardan istifadə etmək və ya isti duş qəbul etmək.
- Dərman və Qarqara: Boğaz ağrısı üçün parasetamol və ya ibuprofen; iltihabı azaltmaq üçün duzlu su ilə qarqara.
Xroniki Larinxitin Müalicəsi
Xroniki hallarda əsas hədəf iltihaba səbəb olan faktoru aradan qaldırmaqdır:
- Siqaret və spirtli içkilərdən, həmçinin turş qidalardan uzaq durmaq.
- Reflü müalicəsi: Proton pompası inhibitorları kimi turşuya qarşı dərmanlar.
- Allergiya müalicəsi: Antihistaminlər və ya müvafiq inyeksiyalar.
- Səs terapiyası: Səs tellərini düzgün istifadə etmək üçün peşəkar məşqlər.
- Antibiotiklər: Yalnız həkim tərəfindən təsdiqlənmiş bakterial infeksiyalar zamanı.
Nə Vaxt Həkimə Müraciət Edilməlidir?
Larinxit əksər hallarda ciddi təhlükə yaratmasa da, bəzi hallarda peşəkar tibbi müdaxilə qaçılmazdır. Simptomlar iki həftədən çox davam edərsə, səs tamamilə itərsə, nəfəs almaqda çətinlik yaranarsa və ya yüksək hərarət müşahidə olunarsa, mütləq həkim məsləhəti alınmalıdır.
