Miokard infarktı

Miokard infarktının səbəbləri:

Miokard infarktı adətən koronar arteriyaların tıxanması nəticəsində yaranır. Arteriyaların tıxanmasının əsas səbəbləri aşağıdakılardır:

Ateroskleroz:

Ürək damarlarının divarında xolesterol və yağların yığılması nəticəsində arteriyaların daralmasıdır. Zamanla bu yığıntılar (plaklar) böyüyərək qan axınını məhdudlaşdırır və ya tamamilə dayandırır.

Qan laxtası (trombus):

Plakların partlaması nəticəsində yaranan qan laxtası damarı tıxayaraq ürəyə gedən qan axını kəsir. Bu vəziyyət miokard infarktının əsas səbəbidir.

Koronar arteriya spazmı:

Arteriyaların müvəqqəti büzülməsi (spazm) nəticəsində ürəyə gedən qan axını müvəqqəti olaraq dayana bilər. Bu vəziyyət siqaret, narkotik maddələr (məsələn, kokain) və ya stress səbəbindən baş verə bilər.

Miokard infarktının risk faktorları:

Miokard infarktı riskini artıran bir çox faktor vardır. Əsas risk faktorları aşağıdakılardır:

Yüksək qan təzyiqi (hipertoniya):

Yüksək qan təzyiqi ürəyə olan təzyiqi artırır və arteriyaların zədələnməsinə səbəb olur.

Yüksək xolesterol səviyyəsi:

Qanda yüksək LDL (pis) xolesterol ateroskleroz riskini artırır.

Siqaret çəkmək:

Siqaret damarların daralmasına və zədələnməsinə səbəb olur.

Piylənmə və qeyri-sağlam qidalanma:

Artıq çəki və yüksək yağlı, şəkərli və duzlu qidalar ateroskleroz riskini artırır.

Fiziki aktivliyin olmaması:

Hərəkətsiz həyat tərzi ürək-damar sisteminin zəifləməsinə və ürək xəstəliklərinə səbəb ola bilər.

Şəkərli diabet:

Qanda yüksək şəkər səviyyəsi ürək-damar sisteminə zərər verə bilər.

Ailə tarixçəsi:

Ürək xəstəlikləri olan ailə üzvləri olan insanlar daha yüksək risk daşıyır.

Miokard infarktının simptomları:

Miokard infarktı qəfildən və tez inkişaf edən simptomlarla özünü göstərir. Əsas simptomlar aşağıdakılardır:

Sinə ağrısı (angina):

Sinədə qəfildən meydana gələn sıxılma, basqı və ya yanma hissi miokard infarktının əsas əlamətidir. Bu ağrı sol qola, çiyinlərə, boyuna, çənəyə və ya kürəyə yayıla bilər.

Nəfəs darlığı:

Ürəyin kifayət qədər qan pompalaya bilməməsi nəticəsində nəfəs darlığı meydana gələ bilər.

Tərləmə:

Soyuq tərləmə, xüsusilə sinə ağrısı ilə birgə meydana gələn tərləmə miokard infarktının əlaməti ola bilər.

Başgicəllənmə və ya huşun itirilməsi:

Qan axınının pozulması nəticəsində başgicəllənmə, zəiflik və hətta huşun itirilməsi baş verə bilər.

Ürəkbulanma və ya qusma:

Miokard infarktı zamanı bəzi insanlarda ürəkbulanma və qusma da müşahidə oluna bilər.

Sıxıntı hissi və narahatlıq:

Bəzi xəstələr qəfil narahatlıq, qorxu hissi və ya sıxıntı hiss edə bilərlər.

Miokard infarktının diaqnozu:

Miokard infarktını diaqnoz etmək üçün həkim təcili tibbi yardım zamanı xəstənin şikayətlərini dinləyir və müxtəlif testlər təyin edir. Əsas diaqnostik üsullar bunlardır:

Elektrokardioqrafiya (EKQ):

EKQ, ürəyin elektrik aktivliyini ölçərək ürək əzələsində zədələnmə olub-olmadığını təyin edir.

Qan testləri:

Qanda ürək zədələnməsinə işarə edən fermentlər, xüsusilə troponin səviyyəsi yoxlanılır. Troponin miokard infarktı zamanı yüksək olur.

Ekokardioqrafiya:

Ürəyin ultrasəs müayinəsi ilə ürək əzələsinin fəaliyyətini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.

Koronar angiografiya:

Bu testdə damarların içi kontrast boya ilə doldurulur və rentgen vasitəsilə damarların tıxanma dərəcəsi müəyyən edilir.

Miokard infarktının müalicəsi:

Miokard infarktı təcili tibbi müdaxilə tələb edən ciddi bir vəziyyətdir. Müalicə üsulları qan axınının bərpası, ürək əzələsinin qorunması və fəsadların qarşısını almaq məqsədini daşıyır. Əsas müalicə üsulları aşağıdakılardır:

1. Dərman müalicəsi:

Trombolitik dərmanlar: Qan laxtasını həll edərək tıxanmış arteriyanı açır.

Antitrombotik dərmanlar (aspirin, klopidogrel): Qan laxtalarının yaranmasının qarşısını almaq üçün istifadə edilir.

Nitroqliserin: Sinə ağrısını aradan qaldırmaq üçün damarları genişləndirir və qan axını yaxşılaşdırır.

Beta-blokatorlar və ACE inhibitorları: Ürəyin işini yüngülləşdirmək və təzyiqi azaltmaq üçün istifadə edilir.

Statinlər: Xolesterol səviyyəsini aşağı salır və damarları qoruyur.

2. Cərrahi müdaxilələr:

Angioplastika və stent qoyulması: Daralmış arteriyanı genişləndirmək və qan axınını yaxşılaşdırmaq üçün balon ilə təzyiq tətbiq olunur və sonra tıxanmış bölgəyə stent qoyulur.

Koronar arteriya baypas əməliyyatı: Tam tıxanmış damarları keçmək üçün bədənin digər damarlarından istifadə edilərək yeni qan axını yolu yaradılır.

3. Reabilitasiya və həyat tərzi dəyişiklikləri:

Miokard infarktından sonra xəstələrə fiziki aktivlik, düzgün qidalanma, siqaretin tərgidilməsi və stressin idarə edilməsi kimi həyat tərzi dəyişiklikləri məsləhət görülür.

Miokard infarktının fəsadları:

Miokard infarktı vaxtında müalicə olunmazsa, ciddi fəsadlara səbəb ola bilər:

Ürək çatışmazlığı:

Ürək əzələsi zədələndikdən sonra ürək kifayət qədər qan pompalaya bilmədiyi üçün ürək çatışmazlığı inkişaf edə bilər.

Aritmiya:

Miokard infarktı ürək ritminin pozulmasına (aritmiya) səbəb ola bilər.

Kardiogen şok:

Ürək o qədər zəifləyə bilər ki, bədənə kifayət qədər qan pompalaya bilmir. Bu vəziyyət həyati təhlükəli bir haldır.

Ürək qapaqlarının zədələnməsi:

Miokard infarktı nəticəsində ürək qapaqları da zədələnə bilər və bu da qapaq çatışmazlığı ilə nəticələnə bilər.

Nəticə:

Miokard infarktı, ürək əzələsinin zədələnməsi ilə nəticələnən çox ciddi və həyati təhlükəli bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və təcili tibbi müdaxilə ilə ürək əzələsinin daha çox zədələnməsinin qarşısı alına bilər və həyat keyfiyyəti artırıla bilər. Sağlam həyat tərzi, müntəzəm tibbi nəzarət və risk faktorlarının idarə edilməsi miokard infarktının qarşısını almaqda və xəstəliyin idarə edilməsində mühüm rol oynayır.