Nikel allergiyası nədir? Nikel allergiyasının əlamətləri hansılardır?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Nikel Allergiyası və Onun Gündəlik Həyatdakı Təsirləri
Nikel allergiyası, dərinin nikel metalı ilə təması nəticəsində yaranan və geniş yayılmış allergik reaksiyalardan biridir. Bu vəziyyət, nikel tərkibli əşyaların dərinin həssas bölgələrinə toxunması ilə özünü büruzə verir. Gündəlik həyatda istifadə etdiyimiz bir çox əşyanın tərkibində bu metalın olması, allergiyadan qorunmağı və simptomları idarə etməyi zəruri edir.
Nikel Harada Mövcuddur?
Nikel təbiətdə və sənayedə geniş istifadə olunduğu üçün bir çox fərqli əşyada mövcuddur. Aşağıdakı cədvəldə nikelin ən çox rast gəlindiyi sahələr qeyd olunmuşdur:
| Kateqoriya | Nikel Tərkibli Əşyalar |
|---|---|
| Zinət əşyaları | Üzük, sırğa, qolbaq və boyunbağılar |
| Geyim əşyaları | Metal düymələr, kəmər tokaları və fermuarlar |
| Texnologiya | Telefonlar, noutbuklar və saatlar |
| Mətbəx ləvazimatları | Bəzi qazanlar, qaşıq və bıçaq dəstləri |
| Digər | Pul, sikkələr və bəzi qidalar |
Bundan əlavə, şokolad, qoz-fındıq və paxlalılar kimi bəzi qidaların tərkibində də təbii şəkildə nikel mövcuddur.
Nikel Allergiyasının Əlamətləri
Nikel allergiyasının simptomları adətən təmasdan qısa müddət sonra dərinin müvafiq bölgəsində özünü göstərir. Bu əlamətlər dərinin vəziyyətinə və təmas müddətinə görə dəyişə bilər.
Dəridə Yaranan Əlamətlər
- Qaşınma: Nikel ilə təmasdan sonra dərhal və ya bir müddət sonra yaranan güclü qaşıntı.
- Qızartı və iltihab: Təmas bölgəsində dərinin qızarması və şişkinlik.
- Su qabarcıqları: Allergik reaksiyanın ağır formalarında dəridə sulu qabarcıqların yaranması.
- Quruluq və qabıqlanma: Uzunmüddətli təmas nəticəsində dərinin quruması və tökülməsi.
- Yara və çatlaqlar: Xroniki kontakt zamanı dəridə dərin çatların və yaraların yaranması.
Nadir Hallarda Müşahidə Edilən Simptomlar
Bəzi hallarda, xüsusilə nikel tərkibli qidaların qəbulu ilə əlaqədar olaraq daha geniş yayılmış həssaslıq reaksiyaları baş verə bilər. Bu zaman qarında ağrı, baş ağrısı və ya ümumi yorğunluq kimi simptomlar müşahidə edilə bilər.
Nikel Allergiyasının Diaqnozu
Doğru diaqnozun qoyulması üçün mütəxəssis həkim tərəfindən müayinə aparılmalıdır. Diaqnoz prosesində əsasən iki üsuldan istifadə olunur:
- Dəri testi (Patch testi): Həkim nikel tərkibli maddəni dəriyə tətbiq edərək reaksiyanı müşahidə edir.
- Tibbi tarix: Əlamətlərin hansı metal və ya maddələrlə təmasdan sonra yarandığına dair ətraflı sorğu-sual aparılır.
Nikel Allergiyasının Müalicə Üsulları
Nikel allergiyasının müalicəsi həm simptomların yüngülləşdirilməsini, həm də ağır halların idarə olunmasını əhatə edir.
Simptomların İdarə Olunması
- Kortikosteroid kremlər: Dəridəki qızartı, qaşıntı və iltihabı azaltmaq üçün effektivdir.
- Antihistaminlər: Allergik reaksiyanı və qaşıntını yüngülləşdirmək məqsədilə istifadə olunur.
- Nəmləndiricilər: Quru və qabıqlanan dərini sakitləşdirmək üçün tətbiq edilir.
- Soyuq kompres: Dərini sakitləşdirmək və qaşıntı hissini azaltmaq üçün faydalıdır.
Ağır Hallarda Tətbiq Edilən Müalicələr
Güclü reaksiyalar zamanı həkim tərəfindən həb formasında kortikosteroidlər təyin edilə bilər. Nadir hallarda isə xüsusi vəziyyətlərdə immunoterapiya tətbiq olunsa da, bu üsul nikel allergiyasında tez-tez istifadə edilmir.
Profilaktika və Qorunma Yolları
Nikel allergiyasından qorunmağın ən effektiv yolu bu metalla təması minimuma endirməkdir. Bunun üçün aşağıdakı tövsiyələrə əməl edilməlidir:
- Zinət əşyaları: Yalnız hipoallergen və ya nikel tərkibli olmayan materiallardan (qızıl, gümüş, titan, paslanmayan polad) hazırlanmış məhsullar seçilməlidir.
- Geyim: Metal düymə və tokaların dəri ilə birbaşa təmasını kəsmək üçün üzərinə qoruyucu bant yapışdırılmalıdır.
- Mətbəx: Nikel tərkibində olmayan qazan və qabların istifadəsinə üstünlük verilməlidir.
- Elektronika: Telefon və planşet kimi cihazlar üçün qoruyucu örtüklərdən istifadə edilməlidir.
- Qidalanma: Nikel miqdarı yüksək olan şokolad, paxlalılar, tam taxıllar və qoz-fındıq kimi qidaların istehlakı məhdudlaşdırılmalıdır.
Nə Vaxt Həkimə Müraciət Edilməlidir?
Əgər dəridəki qızartı və qaşıntı uzun müddət keçmirsə, su qabarcıqları və ya infeksiya əlamətləri yaranıbsa, mütləq həkimə müraciət edilməlidir. Həmçinin xroniki dermatit inkişaf etdikdə peşəkar tibbi yardım almaq vacibdir. Nikel allergiyası düzgün idarə olunduqda və təmas məhdudlaşdırıldıqda həyat keyfiyyətinə ciddi mənfi təsir göstərməyən bir vəziyyətdir.
