Onurğa şişləri
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Onurğa Beyni Şişləri Nədir?
Onurğa beyni şişləri, onurğa kanalında və ya onurğa sütununu təşkil edən sümüklərdə inkişaf edən neoplazmalardır. Bu şişlər birbaşa onurğadan başlayaraq onurğa beynini sıxa bilər və ya ətraf toxumalara təsir edərək ciddi nevroloji fəsadlara yol aça bilər. Tibbi ədəbiyyatda bu vəziyyət həmçinin onurğa şişi olaraq da adlandırılır.
Intradural Extramedullary Şişlər
Onurğa beynindən (dura) və ya sinir qabığından inkişaf edən bu növ şişlər, onurğa beynini əhatə edən membranda və ya sinir köklərində böyüyür. Onurğa beyninin daxilində başlamasa da, bu kütlələr onurğa beyninin sıxılmasına səbəb olaraq fəaliyyətinə mənfi təsir göstərir. Bu qrupa aid olan əsas şiş növləri bunlardır:
- Meningiomalar
- Neyrofibromalar
- Şvannomalar (nisbətən xoşxassəli şişlər)
Metastatik Şişlər
Bədənin digər hissələrində yaranan bədxassəli şişlər, onurğa beyni ətrafındakı dəstəkləyici strukturlara və ya nadir hallarda onurğa beyninin özünə metastaz verə bilər. Bu vəziyyət onurğa sütununun struktur bütövlüyünü təhlükə altına qoyur.
Onurğa Beyni Şişinin Simptomları
Onurğa beyni şişləri; şişin yerindən, ölçüsündən və yayılma dərəcəsindən asılı olaraq müxtəlif əlamətlərlə özünü göstərir. Şişlər sinir köklərini, qan damarlarını və ya sümük strukturunu zədələyə bilər. Əsas simptomlar aşağıdakılardır:
- Ağrı: Şiş nahiyəsində yanma və narahatlıq hissi. Xüsusilə gecələr artan bel ağrısı erkən simptomdur. Sinir sıxılması səbəbindən qollara və ayaqlara yayılan ağrılar müşahidə edilə bilər.
- Güc və Hissiyat İtkisi: Əzələ zəifliyi, qol və ayaqlarda uyuşma. Yeriməkdə çətinlik və yıxılma halları baş verə bilər. İsti və soyuğa qarşı həssaslığın azalması kimi hissiyat pozğunluqları inkişaf edir.
- Funksional Pozğunluqlar: Bağırsaq və sidik kisəsi nəzarətinin itirilməsi (qəbizlik, sidik qaçırma), həmçinin ereksiya itkisi kimi əlamətlər.
- Digər Tapıntılar: Skolioz, əllə hiss edilən şişlik, tortikollis (boyun əyriliyi) və balans pozğunluğu.
Diaqnoz və Müalicə Yolları
Onurğa beyni şişinin diaqnozu üçün klinik müayinə ilə yanaşı müasir radioloji üsullardan istifadə olunur. Müalicə planı isə xəstənin yaşına, şişin növünə və yayılmasına görə fərdi şəkildə hazırlanır.
| Diaqnostik Metodlar | Müalicə Seçimləri |
|---|---|
| Rentgen və Kompüter Tomoqrafiyası (KT) | Cərrahi əməliyyat (Şişin tam çıxarılması) |
| Maqnit Rezonans Tomoqrafiyası (MRT) | Radiasiya terapiyası (Şüa müalicəsi) |
| EMG, SEP və MEP testləri | Kimyaterapiya və dərman müalicəsi |
Həkimə Nə Vaxt Müraciət Etməli?
Onurğa şişlərində erkən diaqnoz həyati əhəmiyyət kəsb edir. Aşağıdakı hallarda təcili olaraq mütəxəssisə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur:
- Davamlı, irəliləyən və gecələr güclənən bel ağrılarınız varsa.
- Keçmişdə xərçəng tarixçəniz olubsa və yeni ağrılar yaranıbsa.
- Ürəkbulanma, qusma və ya başgicəllənmə kimi əlavə simptomlar varsa.
- Ətraflarda (qol və ayaqlarda) mütərəqqi əzələ zəifliyi və ya keyimə hiss edirsinizsə.
Unutmayın ki, onurğa beyni sıxılması müalicə edilmədikdə daimi əlilliyə və ya iflicə səbəb ola bilər.
