Onurğa şişləri
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Onurğa Beyni Şişləri Nədir?
Onurğa beyni şişləri, onurğa kanalında və ya onurğa sütununu təşkil edən sümüklərdə inkişaf edən patoloji törəmələrdir. Bu şişlər onurğadan başlayaraq onurğa beynini sıxa bilər və ya birbaşa onurğa beyni toxumasına təsir göstərə bilər. Tibbi ədəbiyyatda bu vəziyyət onurğa şişi kimi də adlandırılır.
İntradural Ekstramedulyar Şişlər
Onurğa beynindən (dura) və ya sinir qabığından inkişaf edən Intradural Extramedullary şişlər, onurğa beynini əhatə edən membranda və ya onurğa beynindən çıxan sinir köklərində böyüyür. Bu növ şişlər birbaşa onurğa beyninin içərisində başlamasa da, yaratdıqları təzyiq nəticəsində onurğa beyninin fəaliyyətinə ciddi təsir göstərir. Bu qrupa əsasən aşağıdakı nisbətən xoşxassəli şişlər daxildir:
- Meningiomalar
- Neyrofibromalar
- Şvannomalar
Metastatik Şişlər
Bədənin digər hissələrində yaranan bədxassəli törəmələr, onurğa beyni ətrafındakı dəstəkləyici strukturlara və ya nadir hallarda onurğa beyninin özünə metastaz verə bilər. Bu vəziyyət onurğa sütununun struktur bütövlüyünü pozaraq ciddi nevroloji fəsadlara yol açır.
Onurğa Beyni Şişinin Simptomları
Onurğa beyni şişləri; şişin yerləşdiyi yerdən, ölçüsündən və yayılma dərəcəsindən asılı olaraq müxtəlif əlamətlərlə özünü büruzə verir. Şişlər sinir köklərini, qan damarlarını və ya onurğa sümüklərini zədələyə bilər.
| Simptom Növü | Təsviri və Təsirləri |
|---|---|
| Ağrı | Şiş nahiyəsində yanma və narahatlıq. Bel ağrısı erkən simptomdur və gecələr şiddətlənir. |
| Güc və Hissiyat İtkisi | Qol və ayaqlarda zəiflik, uyuşma, isti-soyuq həssaslığının azalması. |
| Hərəkət Pozğunluğu | Gəzməkdə çətinlik və tez-tez yıxılma halları. |
| Funksional Pozulmalar | Bağırsaq və sidik kisəsi nəzarətinin itirilməsi (qəbizlik, sidik qaçırma, ereksiya itkisi). |
Bundan əlavə, xəstələrdə skolioz, əllə hiss edilən şişlik, tortikollis (boyun əyriliyi) və balans pozğunluğu kimi klinik tapıntılar müşahidə edilə bilər. Müalicə olunmayan sıxılmalar iflic və daimi əlillik kimi həyat üçün təhlükəli nəticələrə səbəb ola bilər.
Diaqnoz və Müalicə Metodları
Onurğa beyni şişinin diaqnozu üçün ilk növbədə hərtərəfli klinik müayinə aparılır. Dəqiq diaqnoz üçün aşağıdakı radioloji və nevroloji testlərdən istifadə olunur:
- Rentgen, Kompüter Tomoqrafiyası (KT) və MRT: Şişin yerini və ölçüsünü müəyyən edir.
- EMG, SEP və MEP: Onurğa beyni funksiyalarını və sinir keçiriciliyini qiymətləndirir.
Müalicə Planlaması
Müalicədə əsas məqsəd şişi tamamilə çıxarmaqdır. Lakin müalicə planı xəstənin yaşına, ümumi vəziyyətinə və şişin növünə görə fərdiləşdirilir. Müalicə prosesi cərrahiyyə, radiasiya terapiyası, kemoterapi və ya spesifik dərman preparatlarını əhatə edə bilər.
Həkimə Nə Vaxt Müraciət Etməli?
Erkən diaqnoz onurğa şişlərində həyati əhəmiyyət kəsb edir. Aşağıdakı hallarda təcili olaraq mütəxəssisə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur:
- Davamlı və getdikcə artan bel ağrılarınız varsa,
- Ağrınız xüsusilə gecələr güclənirsə,
- Keçmişdə xərçəng tarixiniz varsa və yeni bel ağrıları yaranıbsa,
- Ürəkbulanma, qusma və ya başgicəllənmə müşahidə olunursa,
- Ətraflarda (qol və ayaqlarda) proqressiv əzələ zəifliyi və ya uyuşma varsa.
