Protez və İmplant
Diş Protezləri
Diş protezləri, itirilmiş dişlərin yerini doldurmaq üçün hazırlanan süni dişlərdir və adətən müxtəlif növlərdə mövcuddur:
1. Tam Protezlər
Alt və ya üst dişlərin hamısının itirildiyi hallarda istifadə olunur.
Çənə sümüyünə və damaq toxumasına oturan xüsusi akril materialdan hazırlanmış süni dişlərdən ibarətdir.
2. Hissəvi (Parçalı) Protezlər
Bəzi dişlərin itirildiyi hallarda, mövcud dişlərə bərkidilən hissəvi protezlər tətbiq olunur.
Protezin metal klipləri və ya xüsusi qapaqlar vasitəsilə mövcud dişlərə bərkidilir.
3. Kuron və Körpülər
Kuron: Zədələnmiş və ya çürük dişin üst hissəsini bərpa etmək üçün dişin üzərinə taxılan kaplamalardır.
Körpü: İki sağlam dişin arasındakı boşluğu doldurmaq üçün tətbiq edilir. Boşluğun yanındakı sağlam dişlərdən dəstək alınaraq körpü yerləşdirilir.
4. Sabit və Çıxarıla Bilən Protezlər
Sabit Protezlər: Diş və ya implant üzərinə sabitlənən protezlərdir və xəstə tərəfindən çıxarılması mümkün deyil.
Çıxarıla Bilən Protezlər: Xəstənin özü tərəfindən asanlıqla çıxarıla bilən protezlərdir. Xüsusilə tam protezlər bu kateqoriyaya daxildir.
Diş İmplantları
Diş implantları, diş kökünün yerini doldurmaq üçün çənə sümüyünə yerləşdirilən titanyumdan hazırlanan süni köklərdir. Bu implantlar üzərinə süni dişlər (kuronlar) yerləşdirilərək dişin təbii görünüşü və funksiyası bərpa edilir.
İmplant Müalicəsinin Prosesi
Planlaşdırma və Diaqnostika
İmplant yerləşdirmədən əvvəl xəstənin çənə sümüyünün vəziyyəti qiymətləndirilir. Çənə sümüyünün qalınlığı və həcmi kifayət deyilsə, sümük qrefti tətbiqi lazım ola bilər.
Cərrahi Əməliyyat
İmplant diş kökü funksiyasını yerinə yetirmək üçün çənə sümüyünə yerləşdirilir.
İmplant yerləşdirildikdən sonra sümüyün implantla uyğunlaşması üçün təxminən 2-6 ay arası bir gözləmə müddəti lazım olur. Bu prosesə "osseointegrasiya" deyilir.
Kuron və ya Körpünün Taxılması
İmplant ilə sümük tam uyğunlaşdıqdan sonra, onun üzərinə süni diş (kuron) və ya körpü bərkidilir.
İmplant Müalicəsi Növləri
Tək Diş İmplantı: Tək diş itkisi hallarında istifadə olunur və yalnız bir implant yerləşdirilir.
Körpü ilə Birlikdə İmplantlar: Bir neçə dişin itirildiyi hallarda, bir neçə implant dəstəyi ilə körpü yerləşdirilir.
Tam Çənə İmplantları: Bütün dişlərin itirildiyi hallarda, 4-6 implant yerləşdirilərək üzərinə tam çənə protezi bərkidilir (All-on-4 və ya All-on-6 adlanan prosedurlar).
Diş Protezi və İmplantın Faydaları
Funksional Bərpa: Çeynəmə, danışma və dişlərin funksionallığı bərpa edilir.
Estetik Görünüşün Yaxşılaşdırılması: Süni dişlər təbii dişlərə bənzər şəkildə hazırlanır, bu da təbəssümü estetik baxımdan yaxşılaşdırır.
Sümük İtkisinin Qarşısını Alır: İmplantlar çənə sümüyü ilə inteqrasiya olunduğu üçün sümük itkisinin qarşısını alır. Diş itkisi sümük itkisinə səbəb olduğundan, implant bu prosesin qarşısını alır.
Daimi Həll Təmin Edir: Diş implantları uzunmüddətli həll təqdim edir və lazımi baxımla ömürlük istifadə oluna bilər.
Təbii Görünüş və Hissiyat: İmplantlar və sabit protezlər təbii dişlərə bənzər bir hissiyat və görünüş təmin edir.
Diş Protezi və İmplantın Baxımı
Gündəlik Diş Baxımı: Protez və implantlar da təbii dişlər kimi gündəlik fırçalanmalı və diş ipi ilə təmizlənməlidir.
Diş Həkimi Yoxlamaları: Mütəmadi olaraq diş həkimi tərəfindən yoxlanılaraq protez və implantın vəziyyəti izlənməlidir.
Sərt Qidalardan Qaçınmaq: İmplant və protezlərin daha uzunömürlü olması üçün sərt qidalardan uzaq durmaq tövsiyə edilir.
Protez və İmplant Arasındakı Fərqlər
Müalicə Davamlılığı: İmplantlar daimi həll təqdim edir, protezlər isə uzun müddət istifadə edilsə də, yenilənməyə ehtiyac ola bilər.
Estetik və Funksional Fərqlər: İmplantlar təbii dişlərə daha çox bənzəyir və daha yüksək çeynəmə gücü təmin edir.
Sümük İtkisinə Təsiri: İmplantlar sümük itkisini qarşısını alır, lakin protezlər sümükdə dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Diş protezləri və implantlar, diş itkisi yaşayan xəstələr üçün fərqli ehtiyaclara uyğun həllər təqdim edir. Həkimin təklifi və xəstənin ehtiyaclarına görə uyğun variant seçilərək dişlərin funksionallığı və estetik görünüşü bərpa edilir.