Qərar vermə haqqında

Qərar vermə prosesinin mərhələləri

1. Problemin və məqsədin müəyyənləşdirilməsi

Dəqiq bilmək lazımdır ki, nə barədə qərar verməlisən və nəyə nail olmaq istəyirsən.

2. Alternativlərin toplanması

Mövcud bütün mümkün seçimləri və yolları müəyyən etmək.

Qısa və uzunmüddətli seçimləri nəzərə almaq.

3. Alternativlərin dəyərləndirilməsi

Hər bir seçimin faydalarını, risklərini və nəticələrini qiymətləndirmək.

“Bu seçim mənə nə qazandıracaq və nəyə səbəb ola bilər?” sualını vermək.

4. Qərarın verilməsi

Əldə olunan məlumatlara əsaslanaraq ən məqsədəuyğun variantı seçmək.

5. Qərarın tətbiqi və nəticələri izləmək

Qərarı həyata keçirmək və nəticələrini müşahidə etmək.

Gələcək qərarlar üçün bu təcrübədən dərs çıxarmaq.

Qərar verməyə təsir edən amillər

Emosiyalar (qorxu, həyəcan, özünə inamsızlıq)

Sosial təzyiq və gözləntilər (ailə, dostlar, iş mühiti)

Dəyərlər və inanclar

Məlumat azlığı və ya çoxluğu (informasiya qarışıqlığı)

Təcrübə və əvvəlki uğursuzluqlar

Qərar vermə növləri

1. Rasional qərar vermə

Məntiq və obyektiv dəyərləndirmə əsasında verilən qərarlardır.

Çox vaxt məlumat toplama və təhlil mərhələləri uzun olur.

2. Emosional qərar vermə

Qərar daha çox emosional impulslar və hisslərə əsaslanır.

Bəzən sürətli və spontan olur.

3. İntuitiv qərar vermə

İç səsə və ya təcrübəyə əsaslanan qərarlar.

Daha çox təcrübəli və eyni situasiyalara tez-tez rast gələn insanlarda təsadüf edilir.

Qərar verməni asanlaşdırmaq üçün tövsiyələr

Sakit anda qərar verin, emosional pik nöqtədə deyil.

Qərar öncəsi üstünlüklər və çatışmazlıqlar siyahısı tərtib edin.

Özünüzə sual verin: “Bu qərarın mənim dəyərlərim və uzunmüddətli hədəflərimlə uyğunluğu nə qədərdir?”

Məsləhət almaqdan çəkinməyin, xüsusilə böyük qərarlarda.

“Qərar verməmək də bir qərardır” – tərəddüdlə gözləmək bəzən sizi daha çətin vəziyyətə sala bilər.

Qeyd:

Qərar vermək həm də tənqidi düşüncə və özünə güvən bacarıqları ilə sıx bağlıdır. Zamanla məşq etdikcə bu proses daha rahat və sistematik hala gəlir.