Qara ciyər sirrozu
Simptomlar: Qaraciyər sirozu tez-tez başlanğıcdan asemptomatikdir, lakin xəstəlik irəlilədikcə aşağıdakı simptomlar meydana çıxa bilər:
- Yorğunluq: Ciddi yorğunluq hissi ola bilər.
- Qarın ağrısı: Qaraciyər bölgəsində ağrı və ya narahatlıq yarana bilər.
- Sarılıq: Dərinin və gözlərin sararması (sarılıq) qaraciyər funksiyasının pozulmasının əlamətidir.
- Qarın şişməsi: Qarın nahiyəsində şişkinlik hissi ola bilər.
- İştahsızlıq və Arıqlamaq: İştahsızlıq və çəki itkisi ümumi simptomlardır.
- Bulantı və qusma: Bulantı və qusma baş verə bilər.
- Qaşınma: Dəridə şiddətli qaşınma ola bilər.
- Ayaqlarda ödem: Ayaqlarda və ayaqlarda ödem (şişlik) görünə bilər
Səbəb:
Qaraciyər sirozu müxtəlif səbəblərdən yarana bilər, lakin ən çox görülən səbəblər bunlardır:
- Hepatit C və B infeksiyaları: Viral hepatit infeksiyaları qaraciyərin iltihabına səbəb ola bilər və siroz riskini artıra bilər.
- Spirt istehlakı: Həddindən artıq spirt istehlakı qaraciyərə zərər verə bilər və sirozu tətikləyə bilər.
- Yağlı Qaraciyər (NAFLD və NASH): Qaraciyərdə yağ yığılması irəliləyərək sirroza çevrilə bilər.
- Qaraciyər fermentlərinin yığılması: Qaraciyərdə bakteriyalar tərəfindən istehsal olunan toksinlərin yığılması (xüsusilə qaraciyər ensefalopatiyasında) siroz riskini artıra bilər.
- Genetik faktorlar: Ailə tarixi qaraciyər sirozu riskini artıra bilər.
Diaqnostika və Qiymətləndirmə:
Qaraciyər sirozunun diaqnozu üçün bir sıra tibbi testlər və görüntüləmə prosedurları istifadə olunur. Bunlara qan testləri, qaraciyər biopsiyası, ultrasəs, CT scan və MRT daxil ola bilər. Müalicə sirozun səbəbi və mərhələsindən asılı olaraq dəyişir. Müalicə variantları arasında dərmanlar (qaraciyərin iltihabına nəzarət etmək üçün), pəhriz dəyişiklikləri, spirt istehlakının azaldılması, ağırlaşmaların müalicəsi, qaraciyər transplantasiyası və digər cərrahi müdaxilələr ola bilər. Qaraciyər sirozu ciddi bir xəstəlikdir və erkən diaqnoz və müalicə vacibdir. Bundan əlavə, müalicədən sonrakı təqib və sağlam həyat tərzi dəyişiklikləri xəstəliyi idarə etməyə kömək edə bilər.