Qarın boşluğunda kütlənin əlamətləri hansılardır?
Ümumi Əlamətlər
1. Qarında Görünən və ya Hiss Edilən Kütlə
Xarici görünüş:
Qarın nahiyəsində asimmetriya və ya şişkinlik.
Hissiyyat:
Toxunarkən sərt, yumşaq və ya hərəkətli bir kütlə hiss edilə bilər.
2. Ağrı
Yer və şiddət:
Kütlənin yerindən asılı olaraq lokal və ya yayılan ağrı.
Kütlə iltihabi və ya bədxassəlidirsə, ağrı daha şiddətli ola bilər.
Təzyiq ağrısı:
Əzələ, sinir və ya qonşu orqanlara təzyiq səbəbindən yaranır.
3. Həzm Problemləri
Mədə-bağırsaq simptomları:
Qarında şişkinlik və qaz.
Həzm çətinliyi, iştahsızlıq, ürəkbulanma və ya qusma.
Bağırsaq hərəkətlərində dəyişikliklər:
Qəbizlik, diareya və ya bağırsaq tıxanması.
4. Çəki Dəyişiklikləri
Arıqlama:
Kütlə bədxassəli və ya metabolik dəyişikliklərə səbəb olursa.
Çəki artımı:
Kütlənin özü və ya qarın boşluğunda maye yığılması (ascites).
5. Ümumi Simptomlar
Qızdırma:
İnfeksiyalı və ya iltihabi kütlələrdə müşahidə edilə bilər.
Zəiflik və yorğunluq:
Xüsusilə xərçənglə əlaqəli kütlələrdə.
Anemiya:
Xroniki qanaxma ilə bağlı ola bilər.
Kütlənin Yerindən Asılı Əlamətlər
1. Üst Qarın Kütlələri
Mədə, qaraciyər, mədəaltı vəzi, öd kisəsi.
Simptomlar:
Həzm çətinliyi, sağ qabırğa altında ağırlıq hissi, sarılıq (qaraciyər və öd yolları problemini göstərir).
2. Alt Qarın Kütlələri
Yumurtalıqlar, uşaqlıq, sidik kisəsi, bağırsaqlar.
Simptomlar:
Alt qarında təzyiq hissi, sidik problemləri, menstruasiya pozğunluqları.
3. Sağ və ya Sol Yan Qarın Kütlələri
Böyrəklər, bağırsaq və ya dalaq.
Simptomlar:
Bel və yan nahiyədə ağrı, sidikdə qan (böyrək kütlələrində).
4. Göbək Ətrafında Kütlələr
Bağırsaq və ya abdominal anevrizmalar.
Simptomlar:
Ürək döyüntüsünə bənzər hərəkətlər (anevrizma).
Qarın Boşluğunda Kütlənin Əsas Səbəbləri
1. İltihablı Vəziyyətlər
Abses: İrinlə dolu iltihablı boşluq.
İltihabi xəstəliklər: Kəskin appendisit, divertikulit.
2. Şişlər
Xoşxassəli şişlər: Lipoma, fibroma.
Bədxassəli şişlər: Qaraciyər xərçəngi, kolon xərçəngi, yumurtalıq xərçəngi.
3. Orqan Böyüməsi
Qaraciyərin, dalağın və ya böyrəyin böyüməsi (hepatomeqaliya, splenomeqaliya).
4. Kistik Yaranmalar
Yumurtalıq kistləri, böyrək kistləri.
5. Hərniya (Yırtıq)
Qarın əzələlərinin zəifləməsi nəticəsində bağırsaq və ya toxumanın çıxması.
6. Damar Problemləri
Abdominal aorta anevrizması.
7. Maye Yığılması
Ascites (qarın boşluğunda maye yığılması).
Diaqnostika
Kütlənin dəqiq səbəbini müəyyənləşdirmək üçün müxtəlif müayinə və analizlər tələb olunur:
Fiziki Müayinə:
Kütlənin ölçüsü, hərəkətliliyi və toxumasının qiymətləndirilməsi.
Laboratoriya Testləri:
Qan analizləri (xərçəng markerləri, infeksiya göstəriciləri).
Sidik və nəcis testləri.
Görüntüləmə Yanaşmaları:
Ultrasəs: İlk müayinə metodu.
CT və ya MRT: Kütlənin dəqiq strukturunu və yayılmasını göstərir.
Endoskopiya: Mədə və bağırsaq şişlərinin aşkarlanması üçün.
Biopsiya:
Kütlənin toxumasının mikroskopik müayinəsi.
Qarın Boşluğunda Kütlənin Müalicəsi
1. İnfeksiyalar və İltihablar
Antibiotiklər və iltihabəleyhinə dərmanlar.
Abseslərdə drenaj və ya cərrahi müdaxilə.
2. Şişlər
Xoşxassəli şişlər: Cərrahi yolla çıxarılır.
Bədxassəli şişlər: Kemoterapi, şüa terapiyası, cərrahiyyə.
3. Kistlər
Kiçik və simptomatik olmayan kistlər müalicə tələb etməyə bilər.
Böyük və ya simptomatik kistlər cərrahi müdaxilə ilə çıxarılır.
4. Hərniya
Cərrahi düzəliş (hərniya torbasının bərpası).
5. Maye Yığılması
Diuretiklər (mayenin çıxarılması üçün).
Ascitesdə təkrarlanan boşaltma prosedurları.
Nə Zaman Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Aşağıdakı hallarda təcili olaraq həkimə müraciət edin:
Qarında ani və ya şiddətli ağrı.
Kütlə sürətlə böyüyür və ya sərtləşir.
Qızdırma, zəiflik, çəki itkisi və ya qanaxma əlamətləri.
Bağırsaq tıxanması və ya sidik problemləri.
Nəticə
Qarın boşluğunda kütlə müxtəlif səbəblərdən yarana bilər və onun erkən diaqnostikası həyati əhəmiyyət daşıyır. Hər hansı bir kütlə və ya narahatlıq müşahidə edilərsə, vaxtında mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir. Düzgün müayinə və müalicə ilə əksər problemlər effektiv şəkildə idarə edilə bilər.