Qida zəhərlənməsi nədir? Qida zəhərlənməsinin əlamətləri hansılardır?
Qida Zəhərlənməsinin Əsas Səbəbləri
Bakteriyalar:
Salmonella, E. coli, Listeria, Campylobacter.
Viruslar:
Norovirus, Hepatit A.
Parazitlər:
Giardia, Toxoplasma.
Kimyəvi Maddələr:
Pestisidlər, ağır metallar.
Toksinlər:
Göbələk toksinləri, botulizm toksinləri.
Çirklənmə:
Qidaların çirkli əllərlə hazırlanması, çirkli su ilə yuyulması.
Qida Zəhərlənməsinin Əlamətləri
1. Həzm Sistemində Narahatlıq
Qarın ağrısı və kramp.
İshal (tez-tez və su kimi nəcis ifrazı).
Qusma və ürəkbulanma.
2. Ümumi Simptomlar
Yüksək hərarət (ateş).
Baş ağrısı.
Halsızlıq və yorğunluq.
3. Daha Ağır Əlamətlər
Bədəndə susuzlaşma (ağız quruluğu, quru dəri, az sidik ifrazı).
Qanlı ishal və ya qusma.
Sinir sistemində narahatlıq (bulanıq görmə, əzələ zəifliyi, başgicəllənmə).
Simptomların Başlama Vaxtı:
Qida zəhərlənməsinin simptomları çirklənmiş qidanın istehlakından sonra bir neçə saat içində və ya bir neçə gün sonra baş verə bilər.
Qida Zəhərlənməsinin Müalicəsi
1. Maye Bərpası
İshal və qusma nəticəsində itirilmiş maye və elektrolitləri bərpa etmək üçün bol su içmək.
Oral rehidratasiya məhlulları istifadə etmək.
2. Yüngül Qidalanma
Tövsiyə Edilən Qidalar:
Düyü, banan, tost, qaynadılmış kartof, toyuq suyu.
Qaçınılmalı Qidalar:
Yağlı, ədviyyatlı, süd məhsulları və kafeinli içkilər.
3. Dərmanlar
İshalı yüngülləşdirmək üçün həkim tövsiyəsi ilə dərmanlardan istifadə.
Antibiotiklər yalnız bakteriyal infeksiya təsdiq edilərsə istifadə olunmalıdır.
4. Xəstəxana Müdaxiləsi
Ağır susuzlaşma və ya qanlı ishal vəziyyətlərində xəstəxana şəraitində damardaxili maye müalicəsi tələb oluna bilər.
Qida Zəhərlənməsinin Profilaktikası
Qidaların Təhlükəsiz Hazırlanması:
Əlləri yeməkdən əvvəl və sonra yaxşıca yumaq.
Əti, balığı və digər qidaları yaxşı bişirmək.
Qida Saxlanması:
Qidaları düzgün temperaturda saxlamaq (isti qidaları isti, soyuq qidaları soyuducuda).
Təmizlik:
Yemək bişirmə səthlərini və mətbəx alətlərini təmiz saxlamaq.
Şübhəli Qidaları Yeməmək:
Tarixi keçmiş və ya pis qoxulu qidaları yeməkdən çəkinmək.
İçməli Su Təhlükəsizliyi:
Təhlükəsiz içməli su istifadə etmək və çirkli su ilə yuyulmuş qidalardan uzaq durmaq.
Həkimə Nə Zaman Müraciət Etmək Lazımdır?
Qanlı ishal.
Tez-tez qusma və maye qəbul edə bilməmək.
Yüksək hərarət (38°C-dən yüksək).
3 gündən çox davam edən simptomlar.
Uşaqlarda, yaşlılarda və ya immuniteti zəif olan şəxslərdə ağırlaşmalar.
Nəticə
Qida zəhərlənməsi tez-tez rast gəlinən, lakin təhlükəli ola biləcək bir vəziyyətdir. Profilaktika tədbirlərinə riayət etmək və simptomlar baş verdikdə vaxtında tədbir görmək vacibdir. Ağır simptomlarda mütləq həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.