Revmatizmdə Fiziki Müalicə
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Revmatizm Nədir və Hansı Xəstəlikləri Əhatə Edir?
Revmatizm, bədənin hərəkət sistemini, xüsusilə oynaqları, əzələləri və birləşdirici toxumaları zədələyən geniş spektrli xəstəliklər qrupudur. Bu xəstəliklər fərqli simptomlarla özünü göstərir və hər birinin müalicə yanaşması fərqlidir. Aşağıdakı cədvəldə ən çox rast gəlinən revmatik xəstəliklər və onların qısa təsviri verilmişdir:
| Revmatik Xəstəliklər | Təsvir |
|---|---|
| Revmatoid artrit (RA) | Simmetrik oynaq iltihabı, şişkinlik və ağrı ilə xarakterizə olunur. |
| Ankilozan spondilit (AS) | Bel və onurğa nahiyəsində yaranan sərtlik və hərəkət məhdudiyyətidir. |
| Lupus (SLE) | Dəri, daxili orqanlar və oynaqlarda sistemik təsir göstərən xəstəlikdir. |
| Osteoartrit (OA) | Qığırdaq toxumasının aşınması nəticəsində yaranan mexaniki ağrılardır. |
| Fibromiyalgiya | Yayılmış əzələ ağrıları və xroniki yorğunluq hissi ilə müşayiət olunur. |
Fiziki Müalicənin Əsas Məqsədləri
Revmatik xəstəliklərin müalicəsində fizioterapiya və reabilitasiya prosesi mühüm yer tutur. Fiziki müalicənin tətbiq edilməsində əsas hədəflər aşağıdakılardır:
- Ağrını və iltihabı effektiv şəkildə azaltmaq.
- Oynaqların hərəkətliliyini və ümumi elastikliyi artırmaq.
- Zəifləmiş əzələ gücünü bərpa etmək və möhkəmləndirmək.
- Pasiyentin hərəkət müstəqilliyini təmin edərək həyat keyfiyyətini yüksəltmək.
- Oynaqlarda yarana biləcək deformasiyaların qarşısını almaq.
İstifadə Olunan Fiziki Müalicə Üsulları
Fiziki Modalitələr (Fiziki Vasitələrlə Terapiya)
Fiziki müalicə zamanı müxtəlif texnoloji vasitələrdən istifadə olunur. Bu metodlar toxumaların bərpasına və ağrının kəsilməsinə xidmət edir:
| Metod | Təsiri |
|---|---|
| Ultrasəs terapiyası | Dərin toxumalardakı iltihabı və əzələ spazmını azaldır. |
| TENS (Elektrik stimulasiya) | Ağrı siqnallarını bloklayır və sinir yollarını sakitləşdirir. |
| İnfraqırmızı və isti tətbiqlər | Əzələləri rahatladır və qan dövranını sürətləndirir. |
| Krioterapiya (soyuq terapiya) | Xəstəliyin aktiv alovlanma dövründə iltihabı azaltmaq üçün istifadə olunur. |
| Parafin terapiyası | Xüsusilə əl və ayaq barmaqları kimi kiçik oynaqlarda sərtliyi yumşaldır. |
Terapevtik Məşqlər
Revmatizm müalicəsində məşqlər xəstəliyin mərhələsinə uyğun olaraq fərdi şəkildə planlaşdırılır:
- Passiv məşqlər: Kəskin dövrlərdə birbaşa terapevt tərəfindən icra edilir.
- Aktiv məşqlər: Remissiya (sakitləşmə) dövründə pasiyent tərəfindən müstəqil yerinə yetirilir.
- Gərmə (stretching): Oynaq sərtliyini azaltmaq üçün tətbiq olunur.
- İzometrik məşqlər: Oynağı hərəkət etdirmədən əzələ gücünü artırmaq üçün nəzərdə tutulub.
- Aerobik məşqlər: Üzgüçülük, pilates və gəzinti kimi fəaliyyətlər ümumi dözümlülüyü artırır.
Hidroterapiya, Manual Terapiya və Mobilizasiya
Hidroterapiya, suyun müqaviməti və ağırlıqsızlıq effektindən istifadə edərək oynaqlara düşən yükü azaldır. Bu üsul xüsusilə revmatoid artrit və ankilozan spondilit xəstələri üçün olduqca faydalıdır. İlıq su əzələləri və bağları rahatladaraq hərəkəti asanlaşdırır.
Manual terapiya və mobilizasiya zamanı isə fizioterapevt tərəfindən oynaq və ətraf toxumalara yumşaq təzyiqlər tətbiq edilir. Bu, həm sərtliyin, həm də ağrının azaldılmasında effektivdir.
Ev Şəraitində Qoruyucu Fiziki Tədbirlər
Xəstəliyin proqressivləşməməsi üçün gündəlik həyatda bəzi qaydalara əməl edilməlidir:
- Hərəkətlilik: Gündəlik mülayim hərəkətlər edilməlidir; hərəkətsiz qalmaq ağrıları artıra bilər.
- Mühit: Ağır yüklərdən, soyuq və rütubətli mühitlərdən uzaq durulmalıdır.
- Erqonomika: Duruş korreksiyasına diqqət edilməli, düzgün bədən mexanikası qorunmalıdır.
- İstirahət: Rahat oturacaq və ortopedik yataq istifadəsinə üstünlük verilməlidir.
- İdman seçimi: Sürətli və sıçrayışlı idman növlərindən qaçınılmalıdır.
- Relaksasiya: Tənəffüs və relaksasiya məşqləri ilə bədən gərginliyi azaldılmalıdır.
Alovlanma Dövründə Qadağan Olunan Hallar
Xəstəliyin aktivləşdiyi (alovlanma) dövrlərdə aşağıdakı hərəkətlərdən qətiyyən qaçınmaq lazımdır:
- Ağrı və şişkinlik olan oynaq üzərinə güclü hərəkət etmək.
- Həddindən artıq ağır güc məşqləri yerinə yetirmək.
- İltihab aktiv olduğu halda isti tətbiqlər və dərin masaj etmək.
- Uzun müddət tam hərəkətsiz istirahət etmək (bu, əzələlərin zəifləməsinə səbəb olur).
Nəticə
Revmatizmdə fiziki müalicə, dərman terapiyası ilə kompleks şəkildə tətbiq edildikdə oynaqların qorunması, hərəkətliliyin davamlılığı və ağrıların minimuma endirilməsi üçün əsaslı bir dəstək sistemidir.
Əgər sizdə və ya yaxınınızda revmatizmlə bağlı hərəkət çətinliyi varsa, vəziyyətinizə uyğun fərdi məşq və fizioterapiya planı yaratmaq üçün peşəkar dəstək ala bilərsiniz.
