sarkoidoz

Sarkoidozun Növləri

Sarkoidoz bir neçə növə bölünə bilər, lakin iki əsas kateqoriya vardır:

Ağciyər sarkoidozu: Bu, sarkoidozun ən yaygın formasıdır. Ağciyərlərdə iltihab və sarkoidlər meydana gəlir, bu da nəfəs darlığı, öskürək və digər respirator simptomlara səbəb ola bilər.

Ekstrapulmoner sarkoidoz: Bu forma digər orqanlarda, məsələn, limfa düyünlərində, dəri, gözlər, qaraciyər və böyrəklərdə sarkoidlərin meydana gəlməsi ilə xarakterizə olunur.

Sarkoidozun Səbəbləri

Sarkoidozun dəqiq səbəbləri məlum olmasa da, aşağıdakı amillərin bu xəstəliyin inkişafına təsir edə biləcəyi düşünülür:

Genetik amillər: Ailədə sarkoidoz tarixi olan insanlarda xəstəliyin inkişaf riski daha yüksəkdir.

İmmunitet sistemi: İmmun sisteminin qeyri-adekvat reaksiyası və ya hiperaktivliyi sarkoidozun inkişafına səbəb ola bilər.

Ətraf mühit amilləri: Hava çirkliliyi, siqaret çəkmə, bəzi kimyəvi maddələr və infeksiyalar (məsələn, bakterial və viral infeksiyalar) sarkoidoz riskini artıra bilər.

Sarkoidozun Əlamətləri

Sarkoidozun simptomları dəyişkəndir və orqanlara görə fərqlənə bilər. Ən çox rast gəlinən əlamətlər:

Ağciyər sarkoidozu:

Nəfəs darlığı

Öskürək

Sinə ağrısı

Yüksək temperatur

Ekstrapulmoner sarkoidoz:

Dəri: Dəri üzərində qırmızı, şişkin, xırda ləkələr (sarcoid) və ya yara.

Gözlər: Gözdə iltihab, gözdə ağrı və ya bulanıq görmə.

Limfa düyünləri: Şişmiş limfa düyünləri, xüsusilə boyun, qoltuq altı və ya inguinal bölgədə.

Digər orqanlar: Qaraciyər, böyrəklər və sinir sistemində təsir göstərə bilər.

Sarkoidozun Diaqnozu

Sarkoidozun diaqnozu aşağıdakı üsullarla aparılır:

Tibbi tarix və fiziki müayinə: Həkim xəstənin simptomlarını, tibbi tarixini soruşur və fiziki müayinə aparır.

Laboratoriya testləri:

Qan testləri: İltihab göstəriciləri (məsələn, CRP, ESR) və kalsium səviyyələri yoxlanılır.

Sidik testləri: Böyrək funksiyası qiymətləndirilir.

Görüntüləmə müayinələri:

X-ray: Ağciyərlərin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur. Sarkoidozda ağciyərlərdə sarkoidlərin və ya limfa düyünlərinin şişməsi görünə bilər.

KT (kompüter tomoqrafiyası): Daha dəqiq görüntüləmə üçün istifadə olunur.

Böyrək biopsiyası: Bəzən, sarkoidlərin olduğunu təsdiqləmək üçün biopsiya (toxuma nümunəsinin alınması) aparılır.

Sarkoidozun Müalicəsi

Sarkoidozun müalicəsi, xəstəliyin şiddətinə, simptomların olub-olmamasına və orqanların təsirinə görə dəyişir:

Daha yüngül hallar: Çox vaxt izləmə və tibbi nəzarət kifayət edir. Bəzi xəstələrdə simptomlar öz-özünə keçə bilər.

İltihabı azaltmaq üçün dərmanlar:

Kortikosteroidlər: Prednizolon və digər kortikosteroid dərmanlar iltihabı azaltmaq üçün istifadə olunur. Bu dərmanlar simptomların idarə edilməsində kömək edir.

İmmunomodulatorlar:

Əgər kortikosteroidlər effekt vermirsə, digər immunomodulator dərmanlar (məsələn, methotrexate, azathioprine) təyin edilə bilər.

Daha ağır hallar: Ağır simptomları olan xəstələrdə və ya orqan zədələnməsi olanlarda daha intensiv müalicə lazım ola bilər.

Sarkoidozun Proqnozu

Sarkoidozun proqnozu xəstənin yaşına, sağlamlıq vəziyyətinə, xəstəliyin şiddətinə və müalicəyə necə cavab verdiyinə bağlıdır. Bir çox xəstə üçün xəstəlik zamanla öz-özünə düzəlir, lakin bəzən sarkoidoz uzun müddətli problemlərə və xroniki vəziyyətə səbəb ola bilər. Müntəzəm tibbi nəzarət və müalicə, xəstələrin vəziyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.

Nəticə

Sarkoidoz, bədəndəki immun sisteminin anormal reaksiyası nəticəsində meydana gələn sistemik bir xəstəlikdir. İltihablı hüceyrələrin yığılması müxtəlif orqanlarda təsir göstərə bilər. Diagnoz, tibbi tarix, laboratoriya testləri və görüntüləmə müayinələri ilə qoyulur. Müalicə, simptomların idarə edilməsi və iltihabın azaldılması məqsədini güdür. Sarkoidozun proqnozu, xəstənin yaşına, sağlamlıq vəziyyətinə və müalicəyə necə cavab verdiyinə bağlıdır.