Sosial fobiya
Sosial fobiya, ya da sosial təşviş pozuntusu, insanların sosial vəziyyətlərə və ya performans tələb edən mühitlərə qarşı aşırı və dayanıqlı qorxu və təşviş hissi ilə xarakterizə olunan bir təşviş pozuntusudur. Bu pozuntu, şəxslərin başqaları tərəfindən mənfi qiymətləndirilmək və ya rüsvay olmaq qorxusu ilə bağlıdır. Sosial fobiya ilə mübarizə aparan insanlar adətən aşağıdakı simptomları yaşayırlar:
- Aşırı Qorxu və Təşviş: Şəxslər sosial vəziyyətlərə, məsələn, qrup içində danışmağa, yemək yeməyə və ya ictimai yerlərdə özünü ifadə etməyə qarşı aşırı qorxu və təşviş hissi yaşayırlar.
- Fiziki Simptomlar: Ürək döyüntüsü, titrəmə, terləmə, mədə-darm pozuntuları, qızarma və ya dil bağlanması kimi fiziki simptomlar yaşana bilər.
- Qaçınma Davranışı: Sosial fobiya olan şəxslər qorxduqları sosial vəziyyətlərdən qaçmağa və ya onlardan uzaq durmağa çalışırlar. Bu, onların iş və ya sosial həyatlarını məhdudlaşdıra bilər.
- Narahatlıq və Utanclıq Hissi: Şəxslər özlərini başqaları qarşısında utancaq və ya rahatsız hiss edirlər, xüsusilə də tanımadıqları insanlarla ünsiyyətdə.
- Mənfi Öz-Qiymətləndirmə: Sosial fobiya olan insanlar tez-tez özlərini mənfi qiymətləndirirlər və başqalarının özlərini necə gördüyünə dair mənfi fikirlərə sahib olurlar
Sosial fobiyanın müalicəsi üçün psixoterapiya, xüsusilə kognitiv-davranışçı terapiya (KDT), və bəzən dərman müalicəsi təklif oluna bilər. KDT, şəxsin qorxu və təşviş hisslərini idarə etməyə və onların səbəblərini anlamağa kömək edə bilər. Həmçinin, qorxu ilə üzləşmə texnikaları və sosial bacarıqların inkişafı kimi yanaşmalar da faydalı ola bilər. Sosial fobiya ilə mübarizə aparan şəxslərə dəstək və anlayış göstərmək də onların sağalma prosesində çox vacibdir.