Tendonit (tendon iltihabı)
🔬 Tendon nədir?
Tendon — əzələ ilə sümük arasında yerləşən, əzələ gücünü sümüyə ötürən elastik və möhkəm bir bağ toxumasıdır. Tendon iltihablandıqda:
Ağrı, şişlik, hərəkət məhdudluğu və istilik artışı müşahidə olunur.
📌 Tendonit haralarda görülür?
BölgəXüsusi adı
🦵 DirsəkTennis dirsəyi (lateral epikondilit), Qolfçu dirsəyi (medial epikondilit)
🤲 BiləkDe Quervain tendoniti
🦶 TopuqAxilles tendoniti
🧎♂️ DizPatellar tendonit (Skacçı dizi)
🤸♂️ ÇiyinRotator cuff tendoniti, biseps tendoniti
⚠️ Səbəblər
SəbəbAçıqlama
🔁 Təkrarlanan hərəkətlərİdman, iş və ya gündəlik həyatda eyni hərəkətin davamlı edilməsi
🛠️ Travma və qəfil zorlanmaƏzələyə qəfil yük düşməsi
🧓 Yaşla bağlı dəyişikliklərTendon elastikliyinin azalması
❌ Zəif duruş və biomekanikaƏzələlərə və tendona yanlış yük düşməsi
🦠 Romatoid artrit kimi iltihabi xəstəliklərTendonlara xroniki təsir göstərə bilər
🔍 Əlamətlər
ƏlamətTəsvir
🔴 AğrıXüsusilə təsirlənmiş bölgədə hərəkət zamanı
🔺 ŞişkinlikTendon ətrafında yüngül şiş
💥 Toxunmaya qarşı həssaslıqƏl ilə basdıqda ağrı hiss olunur
⚙️ Hərəkət məhdudiyyətiZədələnmiş əzanın rahat hərəkət etməməsi
🔊 "Qırtlama" və ya sürtünmə hissiBəzən tendon hərəkəti zamanı hiss edilir
🧪 Diaqnostika
MetodTəsvir
🧍♀️ Fiziki müayinəHəkim əzələ gücü, ağrı nöqtələri və hərəkət testləri aparır
📸 Ultrasəs (USM)Tendon qalınlaşması və ya yırtıq olub-olmamasını göstərir
🧲 MRTXüsusilə çiyin və diz bölgələrində detallı dəyərləndirmə üçün
🦴 RentgenTendon zədəsi deyil, sümük çıxıntıları və kalsifikasiyalar üçün
🩺 Müalicə yolları
🟢 Konservativ (cərrahiyyəsiz)
MetodAçıqlama
🛌 İstirahətZədələnmiş əzanın istifadəsinin azaldılması
❄️ Soyuq tətbiqi (gündə 2-3 dəfə 15 dəqiqə)Şiş və iltihabı azaldır
💊 NSAİİ (iltihab əleyhinə dərmanlar)Ağrı və şişi yüngülləşdirir (ibuprofen, diklofenak)
🧘♂️ Fizioterapiya və streçinqƏzələ elastikliyini artırır, təkrarlamanı önləyir
🩹 Bandaj/korset/stabilizatorTendona istirahət imkanı verir
💉 Kortikosteroid iynələriXroniki və şiddətli iltihabda qısa müddətli rahatlama (təkrar istifadəsi risklidir)
🧪 PRP (plazma zəngin iynə)Xüsusilə idmançılarda və müalicəyə cavab verməyən hallarda
🔴 Cərrahi müdaxilə
Aşağıdakı hallarda nadirən cərrahiyyə düşünülə bilər:
Tendon tam yırtılıbsa
Konservativ müalicəyə baxmayaraq ağrılar 6 aydan çox davam edirsə
Günlük həyat ciddi şəkildə məhdudlaşıbsa
⏳ Bərpa müddəti
Zədənin ağırlığıTəxmini bərpa
🟢 Yüngül hallarda2–3 həftə ərzində tam bərpa
🟠 Orta səviyyə4–6 həftə ərzində aktiv həyata dönüş
🔴 Ağır və xroniki hallarda2–3 ay və ya daha uzun reabilitasiya tələb oluna bilər
🔄 Qarşısının alınması
Qızınma və uzanma məşqləri olmadan idmana başlamamaq
Təkrarlanan hərəkətlərdə fasilələr vermək və düzgün texnika istifadə etmək
Əzələ balansı və güc məşqləri ilə tendonlara yükü azaldacaq dəstək yaratmaq
İşdə və idmanda ergonomik şərait qurmaq
🧾 Nəticə olaraq:
Tendonit — tez-tez rast gəlinən, lakin vaxtında müalicə ilə tam düzələn bir vəziyyətdir
Erkən mərhələdə istirahət, fizioterapiya və sadə dərmanlar kifayət edir
Uzun müddət davam edən hallarda isə iynə və ya cərrahiyə lazım ola bilər
Düzgün duruş, əzələ gücləndirilməsi və streçinglə təkrarlanması önlənə bilər