Tiroid iltihabı nədir? Tiroid iltihabının simptomları və müalicəsi
Tiroid İltihabının Növləri
Hashimoto Tiroiditi (Xroniki Tiroidit):
Avtoimmun xəstəlikdir.
Tiroid bezi hüceyrələrinin zədələnməsi ilə nəticələnir.
Subakut Tiroidit:
Virus infeksiyaları ilə əlaqəli olur.
Adətən keçicidir və ağrılı bir vəziyyətdir.
Sessiz və ya Pospartum Tiroiditi:
Hamiləlikdən sonra və ya səbəbi bilinməyən hallarda rast gəlinir.
Ağrısızdır, lakin hipotiroidizm və ya hipertiroidizmə səbəb ola bilər.
Kəskin Tiroidit:
Bakterial və ya göbələk infeksiyaları nəticəsində.
Nadir rast gəlinir, lakin ağır infeksiyalara səbəb ola bilər.
Fibroz Tiroidit (Riedel Tiroiditi):
Tiroid toxumasının sərtləşməsi və iltihabı ilə xarakterizə olunur.
Nadirdir.
Tiroid İltihabının Simptomları
1. Hipertiroidizm Əlamətləri (Tiroid Hormonu Artıqlığı)
Sinirilik və narahatlıq.
Tez-tez ürək döyüntüsü (taxikardiya).
Həddindən artıq tərləmə və istilik həssaslığı.
Kilo itkisi.
Əllərdə titrəmə.
2. Hipotiroidizm Əlamətləri (Tiroid Hormonu Çatışmazlığı)
Yorğunluq və halsızlıq.
Dəridə quruluq.
Kilo artımı.
Soyuğa qarşı həssaslıq.
Depressiya və yaddaş problemləri.
3. Yerli Əlamətlər
Boyunda Şişlik və Narahatlıq:
Tiroid bezində ağrı və ya şişkinlik.
Səs Dəyişiklikləri:
Səsdə dəyişiklik və ya xırıltılı səs.
Udqunma və Nəfəsalma Problemləri:
Böyük şişkinlik səbəbindən.
4. Ümumi İltihab Əlamətləri
Qızdırma.
Boyun nahiyəsində həssaslıq.
Ümumi zəiflik və əzələ ağrıları.
Tiroid İltihabının Diaqnostikası
Tibbi Tarix və Fiziki Müayinə:
Simptomlar və boyundakı şişkinlik qiymətləndirilir.
Qan Testləri:
Tiroid Hormonu Səviyyələri (T3, T4): Hormon artıqlığı və ya çatışmazlığı müəyyən edilir.
TSH (Tiroid Stimullaşdırıcı Hormon): Hipofiz tərəfindən tiroid fəaliyyətini stimullaşdırır.
Antitiroid Antikorlar: Hashimoto və ya digər avtoimmun tiroiditlərdə yüksək ola bilər.
Tiroid Ultrasonoqrafiyası:
Tiroid bezindəki struktur dəyişikliklərini göstərir.
Radioaktiv Yod Alınması Testi:
Tiroidin yod qəbul etmə qabiliyyətini qiymətləndirir.
İncə İynə Aspirasiya Biopsiyası:
Tiroid toxumasından nümunə götürülməsi (şişlərin xarakterini müəyyən etmək üçün).
Tiroid İltihabının Müalicəsi
1. Simptomatik Müalicə
Ağrıkəsicilər və İltihab Əleyhinə Dərmanlar (NSAİİ):
Subakut tiroiditdə ağrını və iltihabı azaltmaq üçün istifadə olunur.
Beta Blokerlər:
Hipertiroidizmdən qaynaqlanan ürək döyüntüsü və titrəməni azaltmaq üçün.
2. Hormon Müalicəsi
Levotiroksin:
Hipotiroidizmin müalicəsi üçün tiroid hormonunun əvəzedicisi.
Antitiroid Dərmanlar:
Hipertiroidizmi idarə etmək üçün istifadə olunur.
3. Spesifik Müalicə
Avtoimmun Tiroiditlər:
Hormonal müalicə və həyat tərzi dəyişiklikləri.
Kəskin Tiroidit:
Antibiotiklər və ya göbələk əleyhinə dərmanlarla müalicə.
Fibroz Tiroidit:
Cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.
4. Cərrahi Müdaxilə
Tiroid bezi həddindən artıq böyükdürsə və nəfəs alma və ya udqunma problemlərinə səbəb olursa.
Ev Baxımı və Həyat Tərzi Dəyişiklikləri
Sağlam Qidalanma:
Tiroid funksiyasını dəstəkləyən qidalar, xüsusilə yod və selenyumla zəngin qidalar (balıq, qoz, yumurta).
Stresin İdarə Olunması:
Tiroid funksiyasını mənfi təsir edən stressdən uzaq durmaq.
Müntəzəm Həkim Nəzarəti:
Tiroid hormon səviyyələrini mütəmadi olaraq yoxlatmaq.
Nə Zaman Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Boyunda şişkinlik və ya ağrı hiss edilirsə.
Udqunma və nəfəs alma çətinliyi varsa.
Davamlı yorğunluq, kilo dəyişiklikləri və ya ürək döyüntüsü artımı varsa.
Dərman müalicəsinə baxmayaraq simptomlar davam edirsə.
Nəticə
Tiroid iltihabı düzgün diaqnostika və müalicə ilə idarə edilə bilən bir vəziyyətdir. Müxtəlif səbəbləri və növləri olduğundan, müalicə fərdi olaraq planlaşdırılmalıdır. Erkən müdaxilə uzunmüddətli fəsadların qarşısını almaq üçün vacibdir. Profilaktik tədbirlər və mütəmadi müayinələrlə tiroid sağlamlığını qorumaq mümkündür.