Transkranial birbaşa cərəyan terapiyası
tDCS Necə İşləyir?
Proses:
Kiçik elektrodlardan istifadə edilərək beyin səthinə elektrik cərəyanı tətbiq olunur.
Elektrodlardan biri müsbət (anod), digəri isə mənfi (katod) olur.
Anod neyronların həyəcanlanmasını artırır, katod isə bu fəaliyyəti azaldır.
Mexanizm:
Cərəyan beynin müəyyən bölgələrindəki neyronların fəaliyyət səviyyəsini dəyişdirərək onların həyəcanlanmasını və ya inhibə olunmasını təmin edir.
Tətbiq Müddəti:
Sessiyalar adətən 20-30 dəqiqə davam edir.
tDCS-in Tətbiq Sahələri
Psixoloji Xəstəliklər:
Depressiya:
Anodal stimulyasiya prefrontal korteksə tətbiq edilərək emosional balansı yaxşılaşdırır.
Narahatlıq Bozukluqları:
Beynin həyəcanlanma ilə əlaqəli bölgələrini tənzimləyir.
Posttravmatik Stress Pozğunluğu (PTSP):
Travma sonrası simptomları azaltmaq üçün istifadə olunur.
Nevroloji Xəstəliklər:
Parkinson Xəstəliyi:
Hərəkət pozğunluqlarını azaltmaq üçün motor korteksin stimulyasiyası.
Migren:
Ağrı intensivliyini və tezliyini azaltmağa kömək edir.
Epilepsiya:
Neyronların həddindən artıq fəaliyyətini tənzimləyir.
Reabilitasiya:
İnsult Sonrası Reabilitasiya:
İnsult keçirən xəstələrin motor və bilişsel funksiyalarını yaxşılaşdırmaq.
Koqnitiv Reabilitasiya:
Yaddaş və diqqət problemlərinin müalicəsi.
Bilişsel Performansın Artırılması:
Yaddaş və Öyrənmə:
Tətbiq olunan stimulyasiya yaddaşın və problem həll etmə qabiliyyətinin artırılmasına kömək edir.
Yaradıcı Düşüncə və Diqqət:
Neyronların funksiyasını artıraraq konsentrasiyanı və yaradıcılığı inkişaf etdirir.
Xroniki Ağrı Müalicəsi:
Neyronların ağrı siqnallarını dəyişdirərək ağrının şiddətini azaldır.
Üstünlükləri
İnvaziv Olmayan:
tDCS, cərrahi müdaxilə tələb etməyən təhlükəsiz bir prosedurdur.
Təsirli və Sadə:
Sessiyalar qısa və xəstə üçün rahatdır.
Minimal Yan Təsirlər:
Əksər hallarda müvəqqəti qızartı, yüngül yanma hissi və ya baş ağrısı ilə məhdudlaşır.
Xərci Azdır:
Digər nevro-modulyasiya texnikalarına nisbətən daha sərfəlidir.
Mümkün Yan Təsirlər
Müvəqqəti baş ağrıları.
Dəri səthində yüngül qızartı və ya qaşınma.
Bəzən qısa müddətli diqqət pozulması.
Əks Göstərişlər
Epilepsiya tarixi olan şəxslər (müəyyən tətbiq halları xaricində).
Baş zədəsi və ya beyin cərrahiyyəsi keçirmiş şəxslər.
Hamiləlik dövründə ehtiyatla yanaşılır.
Elektrik implantları (məsələn, pacemaker) olan xəstələr.
tDCS ilə TMS (Transkranial Maqnitik Stimulyasiya) Arasındakı Fərqlər
XüsusiyyəttDCSTMS
TexnikaElektrik cərəyanıMaqnit dalğaları
GücAşağı intensivlikDaha yüksək intensivlik
Tətbiq HədəfiGeniş beyin sahəsiDaha dəqiq beyin bölgələri
Yan TəsirlərÇox azMüvəqqəti baş ağrıları, spazmlar
QiymətDaha sərfəliDaha bahalı
tDCS İstifadəsi Üçün Tövsiyələr
Peşəkar Nəzarət:
Təcrübəli mütəxəssislər tərəfindən aparılmalıdır.
Tətbiq Müddəti və Tezliyi:
Sessiya müddəti və sayı müalicə olunan vəziyyətə görə fərdiləşdirilir.
Uzunmüddətli Nəzarət:
Effektlərin davamlılığını izləmək üçün mütəmadi tibbi nəzarət tələb olunur.
Nəticə
Transkranial birbaşa cərəyan terapiyası, depressiya, narahatlıq, ağrı və nevroloji pozğunluqların müalicəsində effektiv və təhlükəsiz bir üsuldur. Sadə və invaziv olmayan bir texnika kimi, psixoloji və nevroloji sağlamlığı inkişaf etdirmək üçün böyük bir potensiala malikdir