Trismus (Çənə kilidləmə) nədir? Trismusun səbəbi nədir?
Trismusun əlamətləri:
Çənənin tam açılmaması:
Çənəni yalnız qismən açmaq mümkündür.
Çənədə ağrı:
Çənə nahiyəsində və ya üz əzələlərində ağrı və narahatlıq hissi.
Danışmaqda çətinlik:
Ağız tam açılmadığı üçün danışmaq çətinləşir.
Yemək yemə çətinliyi:
Qida qəbulunu məhdudlaşdırır.
Üz əzələlərində spazm:
Çənə və ya üz əzələlərində qeyri-iradi spazmlar ola bilər.
Trismusun səbəbləri:
1. Dental səbəblər:
Diş çıxarılması: Xüsusilə alt ağız dişlərinin çıxarılması əməliyyatlarından sonra.
Diş absesi: Diş infeksiyaları və ya abseslər çənə əzələlərinə təsir göstərə bilər.
2. Travma:
Çənə travmaları: Çənə və ya üzə alınan zərbələr trismusa səbəb ola bilər.
Əməliyyat sonrası: Baş və boyun cərrahiyyəsindən sonra çənə əzələləri zədələnə bilər.
3. İnfeksiyalar:
Tetanus: Tetanus infeksiyası çənə kilidlənməsi ilə tanınır.
Baş və boyun infeksiyaları: Üz və ya çənə nahiyəsində infeksiya və iltihab.
4. Əzələ və oynaq pozğunluqları:
Temporomandibular oynaq (TMJ) pozğunluqları: Çənə oynağı ilə bağlı problemlər.
Çənə əzələlərinin spazmı: Həddindən artıq gərginlik və ya stress səbəbiylə.
5. Şüa terapiyası:
Baş və boyun xərçəngi müalicəsində istifadə edilən şüa terapiyası nəticəsində çənə əzələləri və toxumalar zədələnə bilər.
6. Nöroloji və ya psixogen səbəblər:
Nöroloji xəstəliklər: Sinir zədələnməsi və ya sinir xəstəlikləri.
Stress və ya anksiyete: Psixogen faktorlar əzələ gərginliyinə səbəb ola bilər.
Trismusun müalicəsi:
Müalicə metodları vəziyyətin səbəbinə bağlıdır:
Fiziki terapiya:
Çənə əzələlərini gərginlikdən azad etmək və hərəkəti bərpa etmək üçün xüsusi məşqlər.
Medikamentoz müalicə:
Əzələ spazmlarını azaltmaq üçün əzələ relaksantları.
İltihabı azaltmaq üçün antiinflamatuar dərmanlar.
Tetanus üçün xüsusi antitoksinlər.
Diş müalicəsi:
Diş absesi və ya infeksiyalar üçün antibiyotiklər və cərrahi müdaxilə.
Cərrahi müdaxilə:
Şiddətli hallarda çənənin hərəkətini bərpa etmək üçün əməliyyat.
Psixoloji dəstək:
Stress və anksiyete səbəbli hallarda psixoterapiya və ya stress idarəetmə texnikaları.
Trismusun qarşısının alınması:
İnfeksiyalardan qorunma: Tetanus peyvəndlərinin vaxtında vurulması.
Diş gigiyenası: Diş və diş ətinin sağlamlığını qorumaq.
Stressin idarə edilməsi: Stressin əzələlərdə yaratdığı təsiri azaltmaq üçün rahatlama texnikaları tətbiq etmək.
Trismusun ilk əlamətləri müşahidə edildikdə müalicəni tez bir zamanda başlamaq vacibdir, çünki erkən müdaxilə daha yaxşı nəticələr verir.