Ümumi daxili xəstəliklər
Ümumi Daxili Xəstəliklərə Daxil Olan Əsas Sahələr
Ürək-damar sistemi xəstəlikləri:
Bu sahə ürək və qan damarları ilə əlaqədar xəstəlikləri əhatə edir. Ən çox rast gəlinən ürək-damar xəstəlikləri:
Hipertoniya (yüksək qan təzyiqi)
İskemik ürək xəstəliyi (ürək tutması)
Ateroskleroz (damar sərtləşməsi)
Arterial fibrilasiya və digər aritmiyalar (ürək ritm problemləri)
Ürək çatışmazlığı
Tənəffüs sistemi xəstəlikləri:
Ağciyər və tənəffüs yolları ilə əlaqəli xəstəliklər daxili xəstəliklərdə geniş şəkildə müayinə və müalicə olunur:
Astma
Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi (KOAH)
Pnevmoniya (ağciyər iltihabı)
Ağciyər emboliyası (qan laxtası)
Bronxit
Həzm sistemi xəstəlikləri:
Həzm sistemi (qida borusu, mədə, bağırsaqlar, qaraciyər və mədəaltı vəzi) ilə əlaqədar xəstəliklər:
Qastrit və mədə xorası
Qaraciyər xəstəlikləri (hepatit, sirroz)
İrritabl bağırsaq sindromu (IBS)
Kron xəstəliyi və xoralı kolit
Pankreatit (mədəaltı vəz iltihabı)
Endokrin və metabolik xəstəliklər:
Bu sahədə hormonlar və maddələr mübadiləsi ilə bağlı xəstəliklər müalicə olunur:
Şəkərli diabet (tip 1 və tip 2)
Hipotiroidizm və hipertiroidizm (qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri)
Metabolik sindrom
Osteoporoz
Böyrək və sidik sistemi xəstəlikləri:
Böyrəklər və sidik yolları ilə əlaqədar xəstəliklər daxili xəstəliklər sahəsinə aiddir:
Xroniki böyrək xəstəliyi
Sidik yolu infeksiyaları
Böyrək daşı
Nefrit (böyrək iltihabı)
Hematoloji xəstəliklər (qan xəstəlikləri):
Bu sahədə qan və qan hüceyrələri ilə əlaqəli xəstəliklərə diqqət yetirilir:
Anemiya (qan azlığı)
Leukemiya və limfoma (qan xərçəngləri)
Trombositopeniya
Koagulyasiya (qan laxtalanma) pozğunluqları
İmmunoloji və autoimmun xəstəliklər:
İmmun sisteminin yanlış işləməsi və ya zəifləməsi ilə əlaqədar xəstəliklər bu sahədə müalicə olunur:
Lupus
Romatoid artrit
Multipl skleroz
Autoimmun tiroidit
İnfeksion xəstəliklər:
Virus, bakteriya, göbələk və ya parazitlər səbəbindən yaranan infeksion xəstəliklər daxili xəstəliklər sahəsinin mühüm hissəsini təşkil edir:
Qrip və soyuqdəymə
Hepatit
Qızılca, suçiçəyi və digər infeksion xəstəliklər
COVID-19 və pnevmoniya
Ümumi Daxili Xəstəliklərin Diaqnostikası
Daxili xəstəliklərin diaqnozu adətən müfəssəl tibbi tarix, fiziki müayinə və laboratoriya testlərinin birgə istifadəsi ilə həyata keçirilir. Diaqnostik proses aşağıdakı addımları əhatə edə bilər:
Tibbi tarix: Həkim xəstənin xəstəlikləri, simptomları, ailə tarixi və həyat tərzi haqqında ətraflı məlumat alır.
Fiziki müayinə: Orqan sistemlərinin vəziyyətini yoxlamaq üçün ümumi fiziki müayinə həyata keçirilir.
Laboratoriya testləri: Qanın və sidiyin ümumi və biokimyəvi analizləri, hormon testləri və digər spesifik testlər aparılır.
Görüntüləmə müayinələri: Rentgen, ultrasəs, MRT, KT kimi görüntüləmə metodları daxili orqanların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün istifadə edilir.
Elektrokardioqrafiya (EKQ): Ürək fəaliyyətini yoxlamaq üçün EKQ testləri ürək-damar xəstəliklərinin diaqnozunda geniş şəkildə istifadə olunur.
Endoskopiya: Həzm sistemi xəstəliklərinin diaqnozu üçün endoskopiya (gastroskopiya, kolonoskopiya) tətbiq oluna bilər.
Ümumi Daxili Xəstəliklərin Müalicəsi
Daxili xəstəliklərin müalicəsi diaqnoza əsasən fərqli yanaşmalar tələb edir. Müalicə metodları əsasən dərman müalicəsi, pəhriz və həyat tərzi dəyişiklikləri, fizioterapiya və bəzi hallarda cərrahi müdaxilələri əhatə edir. Aşağıda bəzi ümumi müalicə üsulları göstərilmişdir:
Dərman müalicəsi: Ümumi daxili xəstəliklərdə antibiotiklər, antiinflamatuar dərmanlar, ağrıkəsicilər, hormon terapiyası və ya insulin kimi dərmanlar geniş istifadə olunur.
Pəhriz və həyat tərzi dəyişiklikləri: Maddələr mübadiləsi xəstəlikləri (diabet, hipertoniya) kimi hallarda sağlam pəhriz, müntəzəm fiziki fəaliyyət və siqareti tərgitmək kimi həyat tərzi dəyişiklikləri vacibdir.
Fizioterapiya və reabilitasiya: Xroniki xəstəliklər (məsələn, osteoporoz, artrit) üçün bərpaedici məşqlər və fizioterapiya təyin edilə bilər.
Cərrahi müdaxilə: Xəstəliyin növünə görə (böyrək daşı, xoralı kolit) cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.
Nəticə
Ümumi daxili xəstəliklər çox geniş bir sahəni əhatə edir və müxtəlif orqan sistemlərinə təsir edən xəstəlikləri diaqnoz və müalicə etməyi hədəfləyir. Həkimlər xəstələrin klinik vəziyyətini ətraflı qiymətləndirərək fərdi müalicə planları hazırlayır və xəstəliklərin qarşısını almaq üçün tövsiyələr verirlər. Müntəzəm tibbi müayinələr və sağlam həyat tərzi bu xəstəliklərin erkən diaqnozu və effektiv idarə olunması üçün vacibdir.