Ürək böhranı nədir? Ürək böhranının əlamətləri hansılardır?
Ürək Böhranının Əlamətləri
Ürək böhranı əlamətləri insandan insana dəyişə bilər və bəzi hallarda əlamətlər zəif ola bilər. Ancaq ümumi simptomlar aşağıdakılardır:
Əsas Əlamətlər
Sinədə Ağrı və ya Narahatlıq:
Mərkəzdə və ya sinənin sol tərəfində küt ağrı, təzyiq, sıxılma və ya yanma hissi.
Ağrı bir neçə dəqiqədən çox davam edir və ya keçib təkrarlanır.
Ağrının Yayıldığı Bölgələr:
Ağrı çiyinə, qola (xüsusilə sol qol), boyuna, çənəyə və ya kürəyə yayıla bilər.
Nəfəs Darlığı:
Sinə ağrısı ilə yanaşı və ya tək başına nəfəs almaqda çətinlik.
Əlavə Əlamətlər
Ürəkbulanma və ya Qusma:
Xüsusilə qadınlarda tez-tez rast gəlinir.
Soyuq Tərləmə:
Qəfil və həddindən artıq tərləmə.
Başgicəllənmə və ya Huşunu İtirmə:
Qan təzyiqinin düşməsi nəticəsində.
Zəiflik və Yorğunluq:
Normal fiziki fəaliyyəti yerinə yetirə bilməmək.
Ürək Böhranının Atipik Əlamətləri
Bəzi insanlarda, xüsusilə qadınlar, yaşlılar və şəkərli diabet xəstələrində ürək böhranı atipik əlamətlərlə özünü göstərə bilər:
Mədə ağrısı və ya həzm problemləri.
Çənədə və ya kürəkdə zəif ağrılar.
Yüngül narahatlıq hissi, lakin şiddətli sinə ağrısı olmaması.
Ürək Böhranı Halında Nə Etməli?
Təcili Yardımı Çağırın (112):
Əgər sizdə və ya başqasında ürək böhranı əlamətləri varsa, dərhal təcili yardım çağırın.
Oturun və ya Uzanın:
Hərəkət etməyin və sakit qalmağa çalışın.
Aspirin İçmək:
Əgər həkiminiz əvvəlcədən tövsiyə edibsə və allergiyanız yoxdursa, 300 mg aspirin çeynəyərək qan axınını yaxşılaşdıra bilərsiniz.
Nitroqliserin İstifadəsi:
Əgər nitroqliserin dərmanınız varsa, bunu həkim tövsiyəsinə uyğun olaraq qəbul edin.
CPR Hazırlığı:
Ürək dayanması olarsa, ətrafdakı insanlar CPR (kardiopulmonar reanimasiya) tətbiq edə bilərlər.
Ürək Böhranının Səbəbləri
Koronar Arteriya Xəstəliyi (KAX):
Ürək damarlarının daralması və tıxanması.
Damardaxili Tromboz:
Qanın laxtalanması nəticəsində damarın tıxanması.
Koronar Arteriyanın Spazmı:
Damarlarda keçici daralma.
Ritm Pozğunluqları:
Ürəyin normal ritmini itirməsi.
Risk Faktorları
Tənzimlənə Bilən Faktorlar:
Yüksək xolesterin.
Hipertoniya (yüksək qan təzyiqi).
Siqaret istifadəsi.
Şəkərli diabet.
Obezlik və fiziki fəaliyyət çatışmazlığı.
Sağlıqsız qidalanma.
Tənzimlənə Bilməyən Faktorlar:
Yaş (xüsusilə 45 yaşdan yuxarı kişilər və 55 yaşdan yuxarı qadınlar).
Ailəvi ürək xəstəliyi tarixi.
Ürək Böhranının Müalicəsi
1. Təcili Tibbi Müdaxilələr
Trombolitiklər: Damar tıxanmasını açmaq üçün qan laxtasını əridən dərmanlar.
Angioplastika və Stent: Tıxanmış damarı açmaq və qan axınını bərpa etmək üçün.
Koronar Arteriya Baypas Əməliyyatı: Zədələnmiş damarın əvəzinə yeni qan axını yolunun yaradılması.
2. Dərmanlar
Antikoaqulyantlar: Qan laxtalanmasının qarşısını almaq üçün.
Statinlər: Xolesterin səviyyəsini azaltmaq üçün.
Beta-blokatorlar: Ürək ritmini və təzyiqini idarə etmək üçün.
Ürək Böhranının Qarşısını Almaq
Sağlam Qidalanma:
Meyvə, tərəvəz, tam taxıllar və omeqa-3 ilə zəngin qidalar yeyin.
Yağlı və şəkərli qidalardan çəkinin.
Müntəzəm İdman:
Həftədə ən azı 150 dəqiqə orta səviyyəli aerobik fəaliyyət.
Siqaret və Spirt İstifadəsini Tərk Edin:
Ürək-damar sisteminə mənfi təsirlərdən qaçınmaq üçün.
Qan Təzyiqini və Xolesterini İdarə Edin:
Düzgün dərman istifadəsi və müntəzəm müayinələrlə.
Stressin Azaldılması:
Meditasiya, yoga və ya rahatlaşdırıcı fəaliyyətlərlə stres idarə olunmalıdır.
Nəticə
Ürək böhranı vaxtında müdaxilə edilmədikdə həyati təhlükə yarada bilən ciddi bir vəziyyətdir. Erkən əlamətləri tanımaq, təcili tədbirlər görmək və sağlam həyat tərzi sürmək bu riski minimuma endirə bilər. Əgər ürək xəstəlikləri ilə bağlı narahatlığınız varsa, mütləq həkimə müraciət edin.