Uşaqlıq travmaları
Uşaqlıq Travmalarının Növləri:
Uşaqlıq travmaları bir neçə kateqoriyaya bölünə bilər. Bu travmaların səbəbləri çox müxtəlif ola bilər və bəzən uşağın inkişafı boyunca daimi təsirə malik ola bilər.
1. Fiziki Zorakılıq:
Fiziki zorakılıq, uşağın vurulması, tutulması, yapışdırılması və ya digər fiziki zərər verici davranışlara məruz qalmasıdır. Bu travma uşağın bədəninə və zehni sağlamlığına böyük ziyan vurur. Fiziki zorakılığa məruz qalan uşaqlar gələcəkdə emosional problemlər, davranış çətinlikləri və özünə zərər vermə kimi hallarla qarşılaşa bilərlər.
2. Emosional və Psixoloji Zorakılıq:
Emosional və psixoloji zorakılıq, uşağın aşağılanması, dəfələrlə tənqid edilməsi, kabuslu təhdidlər və ya nəzarət edilməsi ilə əlaqədardır. Emosional travmalar, uşağın özünə inamını zədələyir və psixoloji sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Bu cür zorakılıq uşaqda depressiya, anksiyete və sosial əlaqələrdə çətinliklər yarada bilər.
3. Cinsi Zorakılıq:
Cinsi zorakılıq uşağın seksual təcavüzə və ya seksual təhdidlərə məruz qalmasıdır. Bu tip travma, uşağın psixoloji inkişafını çox ciddi şəkildə poza bilər və gələcəkdə cinsi travmalar, şəxsi sərhədlərin pozulması və psixoloji travmalar yarada bilər. Cinsi zorakılığa məruz qalan uşaqlar gələcəkdə psixoloji travmalarla mübarizə aparmağa və düşüncə pozuntularına düşməyə meylli olurlar.
4. Ailədaxili Zorakılıq və İstismar:
Ailədaxili zorakılıq uşağın ailə üzvləri tərəfindən zorakılığa məruz qalmasıdır. Bu vəziyyət uşağın ailə mühitində yaşadığı təhlükə və təzyiqi artırır. Ailədaxili zorakılıq, uşağın özünü təhlükədə hiss etməsinə səbəb olur və aile ilə əlaqələrini poza bilər.
5. Neglect (Yoxsulluq və Zəif Qulluq):
Neglect (yoxsulluq və zəif qulluq), uşağın emosional, fiziki və ya sosial ehtiyaclarının qarşılanmamasıdır. Uşaqların istirahətə, qidaya, sevgi və qayğıya ehtiyacı vardır, lakin bu ehtiyacların qarşılanmaması, uşağın gelişməsini mənfi təsir edə bilər. Bu cür travmalar, uşaqlarda özünə hörmətin azalmasına və gələcəkdə psixoloji çətinliklərə yol aça bilər.
6. Təbiət Hadisələri və Şiddətli Təcrübələr:
Təbiət hadisələri (zəlzələ, daşqın, yanğın) və ya şiddətli təcrübələr (terror hücumları, qəza) uşaqlarda traumatik stressə səbəb ola bilər. Bu, uşağın psixoloji vəziyyətini pozaraq post-travmatik stress pozğunluğu (PTSD) inkişafına səbəb ola bilər. Uşaqlar, belə hadisələrdən sonra xəyal gücünün və düşüncələrinin pozulması ilə qarşılaşa bilərlər.
7. Ailədə Ölüm və Boşanma:
Ailədaxili ölüm (məsələn, valideynin və ya qardaşın ölümü) və ya boşanma, uşaqlarda travma yarada bilər. Ailənin parçalanması və ya sevdiyi insanın itkisi uşaqda depressiya, anksiyete, güvən problemi və sosial təcrid yarada bilər.