Varis damarlar
Varis damarlar, damarların genişlənmiş, bükülmüş və çox vaxt mavi və ya mor rəngdə görünən damarlardır. Əsasən ayaqlarda meydana gəlsə də, bədənin digər hissələrində də yarana bilər. Varis damarlar, venalardakı qanın düzgün axışını təmin edən bir yönlü valvulların zəifləməsi və ya zədələnməsi nəticəsində inkişaf edir. Bu valvulların zəifləməsi qanın damarlarda geri axmasına və toplanmasına səbəb olur, bu da damarların şişməsinə və varis damarların formalaşmasına gətirib çıxarır.
Varis Damarların Səbəbləri
Varis damarlarının inkişafında bir neçə risk amili var:
- Genetik meyllilik: Ailədə varis damarlar tarixçəsi varsa, bu damarların inkişaf ehtimalı daha yüksəkdir.
- Yaş: Yaşlandıqca, damarların valvullarının zəifləməsi və damar divarlarının elastikliyinin itirilməsi daha mümkündür.
- Cins: Qadınlar hormon dəyişiklikləri səbəbindən, xüsusilə hamiləlik, menopoz və doğum kontrol haplarının istifadəsi zamanı, varis damarlar inkişaf etdirməyə daha meyllidir.
- Hamiləlik: Hamiləlik zamanı artan qan həcmi və qarın içindəki təzyiqin artması damarların genişlənməsinə səbəb ola bilər.
- Oturmaq və ya ayakda durmaq kimi uzun müddət statik vəziyyətlər: Bu, damarlardakı təzyiqi artıraraq varis damarlar riskini artırır.
- Obezite: Artıq çəki, ayaqlardakı venalara olan təzyiqi artırır, bu da varis damarların inkişaf riskini artırır.
Simptomlar
Varis damarların ən yaygın simptomları arasında ayaqlarda ağrı, yanma, titrəmə, şişkinlik, və ağır hiss yer alır. Bəzi insanlar üçün varis damarlar yalnız kosmetik narahatlıq yaradır, digərləri isə daha ciddi ağrı və rahatsızlıq hiss edirlər.
Müalicə
Varis damarlar üçün müxtəlif müalicə seçimləri mövcuddur:
- Həyat tərzi dəyişiklikləri: Ayaqların yüksək tutulması, düzenli fiziki aktivlik və kilonun idarə edilməsi.
- Kompressiya çorabları: Damarlardakı təzyiqi dəstəkləmək və şişkinliyi azaltmaq üçün istifadə edilir.
- Skleroterapi: Varis damarlarına kimyəvi maddə enjekte edilərək damarların bağlanması və zamanla yox olması.
- Lazer müalicəsi: Damarların içərisinə lazer enerjisi yönəldilərək varis damarların bağlanması.
- Cərrahi müdaxilə: Ən ağır hallarda, varis damarlar cərrahi yolla çıxarılabilir.
Müalicə seçimi, varis damarların şiddətinə və xəstənin ümumi sağlamlığına bağlı olaraq həkim tərəfindən təyin edilir.