Vitamin E nədir? E vitamini nə ehtiva edir?
E vitamini növləri
E vitamini təbii və sintetik formada mövcuddur:
Təbii E vitamini:
Tokoferollar və tokotrienollar adlanan 8 əsas növdən ibarətdir (məsələn, alfa-tokoferol, beta-tokoferol).
Ən aktiv forması alfa-tokoferol hesab olunur.
Sintetik E vitamini:
Əsasən əlavələrdə və işlənmiş qidalarda rast gəlinir, təbii formaya nisbətən daha az bioloji aktivdir.
E vitamini nə ehtiva edir?
E vitamini təbii olaraq bir çox qidada mövcuddur. Aşağıda bu vitaminin zəngin mənbələri verilmişdir:
1. Bitki yağları:
Günəbaxan yağı
Zeytun yağı
Qarğıdalı yağı
Soja yağı
2. Fındıq və toxumlar:
Badam
Fındıq
Günəbaxan toxumu
Qoz
3. Tərəvəz və meyvələr:
Ispanaq
Brokoli
Avokado
Mango
Papaya
4. Taxıllar və işlənmiş qidalar:
Tam buğda
Taxıl dənələri
Əlavə edilmiş E vitamini ilə zənginləşdirilmiş qidalar
5. Heyvan mənşəli qidalar:
Yumurta sarısı
Yağlı balıqlar (məsələn, qızılbalıq)
Qaraciyər
E vitamininin faydaları
Antioksidant funksiyası:
Sərbəst radikallardan qoruyaraq hüceyrə zədələnməsinin qarşısını alır.
Dərinin sağlamlığı:
Dərini nəmləndirir, elastikliyi artırır və yaşlanma əlamətlərini azaldır.
İmmunitet sistemi:
Bədənin infeksiyalara qarşı mübarizə qabiliyyətini gücləndirir.
Ürək-damar sağlamlığı:
Damarları sərbəst radikal zərərindən qoruyur və qan dövranını yaxşılaşdırır.
Görmə qabiliyyəti:
Retina hüceyrələrini oksidləşmə zədəsindən qoruyur.
Hormon balansı:
Qadın və kişi reproduktiv sağlamlığına müsbət təsir göstərir.
E vitamininin çatışmazlığı
E vitamininin çatışmazlığı nadir hallarda rast gəlinir, lakin bəzi hallarda ortaya çıxa bilər:
Simptomlar:
Əzələ zəifliyi
Görmə problemləri
Sinir sistemi problemləri (məsələn, koordinasiya pozğunluğu)
Dəri quru və kobud ola bilər.
Risk qrupları:
Yağ sorulma pozğunluğu olan xəstələr (məsələn, kistik fibroz, Crohn xəstəliyi).
Az yağlı pəhrizdə olanlar.
E vitamininin dozası
Gündəlik tövsiyə edilən qəbul miqdarı:
Böyüklər üçün: 15 mg/gün.
Hamilə qadınlar üçün: 15 mg/gün.
Südverən analar üçün: 19 mg/gün.
Həddindən artıq qəbulun təsiri:
Yüksək dozada E vitamini qan laxtalanmasını gecikdirə bilər və qanaxma riskini artıra bilər.
E vitamini əlavələri
Əgər qidalanma ilə kifayət qədər E vitamini qəbul olunmursa, əlavə olaraq kapsul və ya krem şəklində istifadə edilə bilər. Lakin həkimlə məsləhətləşmək vacibdir, çünki həddindən artıq E vitamini qəbulunun sağlamlığa mənfi təsirləri ola bilər.
Nəticə: E vitamini bədən üçün vacib bir qidadır və düzgün səviyyədə qəbul edildikdə sağlamlıq üçün bir çox fayda təmin edir. Bu vitamini qidalanmadan təbii yollarla almaq daha effektiv və təhlükəsizdir.