Xərçəng xəstələrində CRP artımı nə qədərdir?
CRP artımı və xərçəngdə rolu
Normal CRP səviyyəsi:
Sağlam insanlarda CRP səviyyəsi adətən <10 mg/L olur.
Xərçəng xəstələrində artım:
Mülayim artım: 10-50 mg/L
Orta artım: 50-100 mg/L
Yüksək artım: >100 mg/L
Xərçəng xəstələrində CRP səviyyəsi 10-100 mg/L arasında ola bilər, lakin ağır iltihab və ya metastatik xəstəliklər zamanı bu dəyər daha da yüksələ bilər (100 mg/L və ya daha çox). CRP artımı bədəndə aktiv iltihab prosesinin və ya xərçənglə əlaqəli bəzi komplikasiyaların göstəricisi ola bilər.
Xərçəngdə CRP artımının səbəbləri
İltihab:
Xərçəng bədəndə iltihab reaksiyasına səbəb ola bilər.
Şişin təsiri:
Şişlər, xüsusilə böyük ölçülü və ya metastaz edənlər, iltihab mediatorlarının (sitokinlər, interleukinlər) ifrazını artırır.
Xərçənglə əlaqəli infeksiyalar:
Zəifləmiş immunitet sistemi olan xəstələrdə infeksiyalar CRP artımına səbəb ola bilər.
Nekrotik toxuma:
Şişlərin nekrozlaşmış hissələri də iltihab göstəricilərini artırır.
Paraneoplastik sindromlar:
Xərçənglə əlaqəli bəzi sistemik reaksiyalar CRP-ni yüksəldə bilər.
Xərçəng növləri və CRP artımı
CRP artımı bəzi xərçəng növlərində daha çox rast gəlinir:
Kolorektal xərçəng: CRP yüksəkliyi xəstəliyin mərhələsi ilə əlaqəlidir.
Ağciyər xərçəngi: Xüsusilə metastatik mərhələlərdə CRP yüksəlir.
Mədə və qaraciyər xərçəngi: İltihab və nekrozla əlaqəli olaraq yüksək CRP müşahidə olunur.
Meme xərçəngi: CRP yüksəkliyi metastaz zamanı daha çoxdur.
Linfoma və leykemiya: İmmunitet sistemi reaksiyalarına görə CRP artır.
CRP artımının klinik əhəmiyyəti
Diaqnostik göstərici:
CRP təkbaşına xərçəng diaqnozu üçün istifadə edilmir, lakin əlavə göstərici kimi faydalıdır.
Xəstəliyin gedişatı:
Yüksək CRP səviyyəsi şişin böyüməsi, yayılması və ya aktivliyi ilə əlaqəli ola bilər.
Müalicəyə cavabın izlənməsi:
Xərçəng müalicəsindən sonra CRP səviyyəsinin azalması müalicənin effektivliyini göstərə bilər.
Proqnostik əhəmiyyət:
Bəzi tədqiqatlara görə, yüksək CRP səviyyəsi daha pis proqnoz göstəricisi ola bilər.
CRP-nin idarə olunması və nəzarət
CRP artımını müalicə etmək üçün əsas xəstəliyin (xərçəng və ya əlaqəli infeksiyalar) idarə olunması vacibdir.
Xərçəng müalicəsi (cərrahiyyə, kimyaterapiya, radioterapiya) ilə iltihab və CRP səviyyəsi azala bilər.
İltihab əleyhinə dərmanlar (məsələn, kortikosteroidlər) bəzən iltihabı azaltmaq üçün istifadə edilə bilər.
CRP səviyyəsinin interpretasiyası hər zaman həkim tərəfindən, xəstənin klinik vəziyyəti və digər laborator göstəricilərlə birlikdə aparılmalıdır. CRP-nin yüksək olması həmişə xərçəngin gedişatını göstərməyə bilər, çünki infeksiyalar və digər iltihabi xəstəliklər də CRP artımına səbəb ola bilər.