Xərçəngin növləri hansılardır?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Əsas Xərçəng Növləri və Onların Xüsusiyyətləri
Xərçəng xəstəliyi, yarandığı toxuma və hüceyrə növünə görə müxtəlif qruplara bölünür. Əsas xərçəng növləri arasında karcinomalar, sarkanomalar, limfomalar və leykemiyalar ən geniş yayılmış təsnifatlardır. Bu xəstəliklərin hər biri fərqli bioloji xüsusiyyətlərə malikdir və müalicə yanaşmaları da buna uyğun olaraq fərdiləşdirilir.
1. Karcinomalar
Karcinomalar, bədənin həm xarici, həm də daxili səthlərini örtən epitel toxumasından başlayan xərçəng növüdür. Bu qrup, dünya miqyasında ən çox rast gəlinən xərçəng növü hesab olunur. Əsas nümunələri aşağıdakılardır:
- Adenokarsinomalar: Süd vəzisi, prostat, kolon və ağciyər toxumalarında yaranır.
- Squamous hüceyrə karcinoması: Dəri, ağız, boğaz və ağciyər nahiyələrində başlayır.
- Bazal hüceyrə karcinoması: Ən çox rast gəlinən dəri xərçəngi növüdür.
2. Sarkanomalar
Sarkanomalar, bədənin birləşdirici toxumalarından qaynaqlanan bədxassəli şişlərdir. Bu xərçənglər sümük, qığırdaq, piy, əzələ və damar kimi toxumalarda inkişaf edir. Sarkanomaların bəzi növləri bunlardır:
- Osteosarkoma: Sümük xərçəngi.
- Liposarkoma: Piy toxuması xərçəngi.
- Leiomiyosarkoma: Əzələ toxuması xərçəngi.
3. Limfoma və Mielomalar
İmmunitet sistemində iştirak edən hüceyrələrdə yaranan xərçənglər bu kateqoriyaya daxildir. Limfoma və mielomalar birbaşa bədənin müdafiə mexanizmlərinə təsir göstərir:
- Hodgkin limfoması: Limfa düyünlərindən başlayır.
- Non-Hodgkin limfoması: Daha geniş limfa toxuma növlərinə təsir edir.
- Multipl mieloma: Plazma hüceyrələrindən yaranan xərçəng növüdür.
4. Leykemiyalar
Leykemiyalar, qanın və sümük iliyinin xərçəngləri olub, adətən ağ qan hüceyrələrini (leykositləri) təsir edir. Digər növlərdən fərqli olaraq, leykemiyalar adətən qatı şişlər yaratmır. Bu xəstəlik kəskin və ya xroniki formada inkişaf edə bilər:
- Kəskin mieloid leykemiya (AML)
- Xroniki limfositik leykemiya (CLL)
5. Neyroektodermal Xərçənglər
Sinir toxumasından yaranan bu xərçənglər mərkəzi və periferik sinir sistemini hədəf alır. Nümunə olaraq aşağıdakıları göstərmək olar:
- Glioma: Beyin xərçənginin bir növüdür.
- Medulloblastoma: Uşaqlarda daha çox rast gəlinən növ.
- Neyroblastoma: Sinir sistemindən yaranan şişlər.
Orqanlara Görə Xüsusi Xərçəng Növləri
Xərçəng növləri çox vaxt yarandıqları orqanın adı ilə tanınır. Aşağıdakı cədvəldə bəzi orqanlar və orada ən çox rast gəlinən xərçəng formaları qeyd edilmişdir:
| Orqan | Ən Çox Rast Gəlinən Xərçəng Növü |
|---|---|
| Ağciyər | Kiçik hüceyrəli və qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi |
| Süd Vəzisi | Əsasən adenokarsinoma |
| Prostat | Kişilərdə ən çox rast gəlinən xərçəng növü |
| Qaraciyər | Hepatosellüler karcinoma |
| Mədə | Adenokarsinoma |
| Dəri | Bazal hüceyrə, squamous hüceyrə karcinoması və melanoma |
| Kolorektal | Kolon və rektumdan başlayan xərçənglər |
| Qida Borusu | Squamous hüceyrə karcinoması və ya adenokarsinoma |
Digər Xüsusi Xərçəng Növləri
- Ginekoloji xərçənglər: Yumurtalıq, uşaqlıq, uşaqlıq boynu və vajinal xərçənglər.
- Sidik yolları xərçəngləri: Böyrək və sidik kisəsi xərçəngi.
- Tiroid xərçəngi: Papiller, follikulyar və ya medullar növləri.
Xərçəng Növlərinin Təsnifatı və Yayılma Xüsusiyyətləri
Xərçənglər həmçinin tutulan hüceyrə növü və ya bədəndə yayılma dərəcəsinə görə təsnif edilir:
- Yerli xərçənglər: Yalnız yarandığı bir bölgədə məhdudlaşan şişlər.
- Metastatik xərçənglər: Yarandığı nöqtədən digər orqanlara yayılan xərçənglər.
Mühüm Qeydlər və Diaqnoz
Xərçəngin növünü dəqiq təyin etmək və effektiv müalicəyə başlamaq üçün patoloji analizlər, radioloji görüntüləmə və digər laborator müayinələr vacibdir. Müalicə prosesi xərçəngin növünə, mərhələsinə və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə uyğun olaraq fərdiləşdirilir. Unutmayın ki, erkən diaqnoz və düzgün müalicə həyatı xilas edən ən mühüm amildir.
