Yeni doğulmuş sarılıq
Yeni Doğulmuş Sarılığın Səbəbləri
Sarılıq əsasən körpənin bədəninin bilirubini (qırmızı qan hüceyrələrinin parçalanması nəticəsində yaranan maddə) yetərincə sürətlə təmizləyə bilməməsindən qaynaqlanır.
1. Fizioloji sarılıq:
Ən çox rast gəlinən səbəbdir.
Körpənin qaraciyərinin bilirubini emal etmək qabiliyyətinin tam inkişaf etməməsi nəticəsində yaranır.
Doğumdan sonra 2-4-cü günlərdə başlayır və 1-2 həftə ərzində öz-özünə keçər.
2. Ana südü sarılığı:
Ana südündəki bəzi maddələr körpənin bilirubin emalını yavaşlada bilər.
Körpə kifayət qədər ana südü almazsa (qidalanma problemləri), bu vəziyyət ağırlaşa bilər.
3. Patoloji sarılıq:
Daha ciddi bir vəziyyətdir və dərhal müalicə tələb edir.
Səbəbləri:
Qan qrupu uyğunsuzluğu (məsələn, Rh və ya ABO uyğunsuzluğu).
Qan hüceyrələrinin infeksiyası və ya parçalanması (hemolitik anemiya).
Qaraciyər problemləri.
Doğuş zamanı zədələnmələr (hematoma).
Sarılığın Əlamətləri
Sarılıq əlamətləri:
Dərinin və göz ağının sarıya çevrilməsi.
Əvvəlcə üzdə başlayır, sonra bədənin aşağı hissələrinə yayıla bilər.
Digər müşayiət olunan simptomlar (patoloji sarılıqda):
Körpənin həddindən artıq yuxulu olması və ya zəif olması.
Yaxşı əmizdirə bilməmək.
Qaranlıq rəngli sidik (adi sidikdən daha tünd).
Açıq rəngli nəcis.
Sarılığın Diaqnozu
Fiziki müayinə:
Həkim körpənin dərisinin və gözlərinin rəngini yoxlayır.
Bilirubin testi:
Qanda və ya dəri vasitəsilə bilirubin səviyyəsi ölçülür.
Əlavə testlər (patoloji sarılıq şübhəsi varsa):
Qan qrupu uyğunluğunun yoxlanması.
Qaraciyər funksiyasını və infeksiyaları yoxlamaq üçün qan testləri.
Sarılığın Müalicəsi
1. Yüngül sarılıq üçün:
Əksər hallarda xüsusi müalicə tələb etmir.
Körpənin tez-tez əmizdirilməsi tövsiyə olunur (bilirubin ifrazını artırmaq üçün).
Ana südü ilə qidalanma davam etdirilməlidir.
2. Fototerapiya:
Yüksək bilirubin səviyyələrində tətbiq edilir.
Körpə xüsusi mavi işıq altında saxlanılır ki, bu da bilirubini parçalayaraq bədəndən xaric edir.
3. İntravenoz maye müalicəsi:
Körpənin susuzlaşmasını və ya qida çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün.
4. Mübadilə qan köçürülməsi:
Çox nadir hallarda, yüksək səviyyəli patoloji sarılıq zamanı tətbiq edilir.
Ev şəraitində Qulluq və Tədbirlər
Tez-tez əmizdirin:
Körpənin daha çox maye qəbul etməsi bilirubinin xaric olmasına kömək edir.
Gün işığı:
Yüngül sarılıq hallarında körpəni qısa müddət gün işığına çıxarmaq faydalı ola bilər (lakin birbaşa günəş işığından çəkinin).
Sidik və nəcis rəngini izləyin:
Tünd sidik və ya açıq rəngli nəcis müşahidə edilərsə, həkimə müraciət edin.
Yeni Doğulmuş Sarılıqdan Qorunma Yolları
Hamiləlik dövründə qan qrupu və Rh uyğunluğunun yoxlanması.
Doğuşdan sonra körpəni tez-tez və düzgün əmizdirmək.
Körpənin vəziyyətini mütəmadi olaraq həkim nəzarətində saxlamaq.
Hansı Hallarda Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Sarılıq 2 həftədən çox davam edirsə.
Sarılıq bütün bədəni əhatə edirsə.
Körpə həddindən artıq yuxuludursa və yaxşı qidalanmırsa.
Qanlı nəcis və ya tünd rəngli sidik müşahidə olunursa.
Yeni doğulmuş sarılıq əksər hallarda təhlükəsizdir və öz-özünə keçər. Lakin patoloji hallarda vaxtında tibbi yardım çox vacibdir. Körpənin sağlam inkişafını təmin etmək üçün əlamətləri izləmək və mütəmadi olaraq həkim nəzarətində olmaq tövsiyə olunur.