Amniyosentez nədir?
Amniyosentezin Məqsədi
Amniyosentez aşağıdakı məqsədlərlə tətbiq edilir:
1. Genetik Xəstəliklərin Diaqnozu
Xromosom anomaliyaları: Daun sindromu, Turner sindromu və ya Trizomiya 18 kimi genetik xəstəliklərin müəyyən edilməsi.
Metabolik xəstəliklər: Talassemiya və ya kistik fibroz kimi irsi xəstəliklərin aşkarlanması.
2. Fetusun Sağlamlığını Dəyərləndirmək
Ağciyər inkişafı: Dölün ağciyər inkişafını yoxlamaq üçün (adətən erkən doğum riski varsa).
İnkişaf problemləri: Sinir borusu qüsurları və ya anensefaliya kimi problemlərin diaqnozu.
3. İnfeksiyaların Müəyyən Edilməsi
Ana və döl arasında infeksiyaların ötürülmə ehtimalını yoxlamaq.
4. Rh Uyğunsuzluğu
Rh müsbət və Rh mənfi qan qruplarının uyğun olmaması nəticəsində fetusa təsir göstərən problemləri dəyərləndirmək.
5. Bəzi Tibbi Halların Müalicəsi
Amniyos mayesindəki artıq mayenin çıxarılması (amnioreduksiya).
Prosedur Necə İcra Olunur?
Hazırlıq:
Prosedurdan əvvəl həkim hamiləliyin vəziyyətini və prosedurun məqsədini izah edir.
Ultrasəs müayinəsi ilə fetusun mövqeyi müəyyən edilir.
Prosedur:
Ana yerli anesteziya ilə rahatlaşdırılır.
Ultrasəsin köməyi ilə qarın üzərində steril bir iynə ilə amnion kisəsinə daxil olunur.
İynə vasitəsilə təxminən 15-20 ml amnion mayesi toplanır.
Nəticələr:
Toplanan amnion mayesi laboratoriyada analiz edilir.
Nəticələr bir neçə gün və ya həftə ərzində əldə edilə bilər.
Amniyosentez Nə Zaman Edilir?
Hamiləliyin 15-20-ci həftələrində: Genetik problemlərin müəyyən edilməsi üçün.
Hamiləliyin son trimestrində: Ağciyər inkişafı və ya bəzi tibbi problemlərin qiymətləndirilməsi üçün.
Risklər
Amniyosentez adətən təhlükəsiz bir prosedur olsa da, bəzi nadir risklər mövcuddur:
Düşük riski: 1%-dən azdır.
Amnion kisəsinin zədələnməsi: Amnion mayesinin sızması ilə nəticələnə bilər.
İnfeksiya riski: Ana və fetusun infeksiyaya məruz qalması nadir olsa da mümkündür.
Qanama və ya ağrı: Prosedurdan sonra mülayim ağrı və ya qanama ola bilər.
Kimlərə Tövsiyə Edilir?
35 yaşdan yuxarı hamilə qadınlar (xromosom anomaliyaları riski yüksəkdir).
Ailədə genetik xəstəlik tarixi olan qadınlar.
Hamiləlik zamanı anormal prenatal test nəticələri.
Yüksək riskli hamiləlik.
Alternativ Testlər
Qeyri-invaziv prenatal testlər (NIPT): Ana qanında dölün DNT-sini analiz edir.
Koryon villus biopsiyası: Erkən diaqnostika üçün amniyosentezə alternativdir (11-14-cü həftələrdə).
Nəticə
Amniyosentez, dölün sağlamlığını və inkişafını qiymətləndirmək üçün etibarlı və geniş istifadə olunan bir prosedurdur. Risklər aşağı olsa da, prosedurdan əvvəl həkimlə müzakirə etmək və məlumatlı qərar vermək vacibdir. Amniyosentezin nəticələri, hamiləlikdə daha dəqiq və təsirli tibbi qərarların alınmasına kömək edir.