Yenidoğulmuşun hemorragik pozğunluqları
Yenidoğulmuşun Hemorragik Pozğunluqlarının Səbəbləri
Vitamin K Çatışmazlığı
Yeni Doğulmuşların Hemorragik Xəstəliyi (Vitamin K Deficient Bleeding - VKDB): Vitamin K çatışmazlığı səbəbiylə qanın laxtalanma faktorlarının azalması.
Genetik və İrsi Xəstəliklər
Hemofiliya: Qanın laxtalanmasında iştirak edən faktor VIII (hemofiliya A) və ya faktor IX (hemofiliya B) çatışmazlığı.
Von Willebrand Xəstəliyi: Qan laxtalanma faktorlarından biri olan von Willebrand faktorunun çatışmazlığı.
Damar Anomaliyaları
Qan Damarlarının Anomaliyaları: Qan damarlarının struktural problemləri səbəbiylə qanaxmalar.
Trombosit Problemləri
Trombositopeniya: Qanda trombositlərin (qan lövhəcikləri) azlığı.
Yenidoğulmuşun Hemorragik Pozğunluqlarının Simptomları
Simptomlar müxtəlif ola bilər və şiddətinə görə dəyişir:
Dəri Altında Qanaxmalar (Peteşiya və Purpura): Dəridə kiçik qırmızı və ya bənövşəyi nöqtələr.
Göyərmələr: Kiçik zərbələrdən sonra asanlıqla göyərmələr.
Navikulyar Qanaxma: Göbəkdən qanaxma.
İntrakranial Qanaxma: Beyin daxilində qanaxma, baş ağrısı, qıcolmalar və ya zəiflik kimi simptomlara səbəb ola bilər.
Qanlı Nəcislər və ya Qusma: Həzm sistemində qanaxmanın əlamətləri.
Ciddi Halda: Hemofiliya kimi hallarda oynaq və əzələlərdə spontan qanaxmalar.
Yenidoğulmuşun Hemorragik Pozğunluqlarının Diaqnozu
Diaqnoz müxtəlif üsullarla aparılır:
Tibbi Tarix və Fiziki Müayinə: Həkim, körpənin tibbi tarixini və simptomlarını nəzərdən keçirir, fiziki müayinə aparır.
Laborator Testlər:
Protrombin Zamanı (PT) və Qismən Tromboplastin Zamanı (aPTT): Qanın laxtalanma vaxtını ölçmək üçün.
Fibrinogen Səviyyəsi: Laxtalanma faktorlarının səviyyəsini ölçmək üçün.
Trombosit Sayımı: Qanda trombositlərin sayını ölçmək üçün.
Qan Laxtalanma Faktorlarının Testləri: Hemofiliya və digər laxtalanma faktorlarının çatışmazlığını müəyyən etmək üçün.
Vitamin K Səviyyəsi: Yenidoğulmuşlarda vitamin K çatışmazlığını yoxlamaq üçün.
Yenidoğulmuşun Hemorragik Pozğunluqlarının Müalicəsi
Müalicə pozğunluğun səbəbinə və şiddətinə görə dəyişir:
Vitamin K Əlavəsi
Vitamin K İnjeksiya: Yeni doğulmuşlara doğuşdan dərhal sonra vitamin K inyeksiyası verilərək yeni doğulmuşların hemorragik xəstəliyinin qarşısı alınır.
Laxtalanma Faktorlarının Əvəzlənməsi
Faktor VIII və ya IX Konsentratları: Hemofiliya hallarında çatışmayan laxtalanma faktorlarını əvəz etmək üçün.
Təzə Dondurulmuş Plazma (FFP): Çoxsaylı laxtalanma faktorlarının əvəzlənməsi üçün.
Trombosit Transfuziyası
Trombositopeniya Hallarında: Qan trombositlərinin səviyyəsini artırmaq üçün.
Antifibrinolitik Dərmanlar
Traneksamik Turşu: Qanaxmanın qarşısını almaq və qanaxmanı azaltmaq üçün.
Cərrahi Müdaxilə
Damar Anomaliyalarının Müalicəsi: Ciddi qanaxma hallarında damar anomaliyalarının cərrahi müalicəsi.
Qarşısının Alınması və Sağlamlığın Qorunması
Vitamin K İnjeksiya
Profilaktik İnjeksiya: Yeni doğulmuşlara doğuşdan sonra vitamin K inyeksiyası verilərək yeni doğulmuşların hemorragik xəstəliyinin qarşısı alınır.
Genetik Məsləhət
Ailədə Hemofiliya və ya Digər Laxtalanma Bozuklukları: Genetik məsləhət və prenatal müayinə.
Müntəzəm İzləmə və Yoxlamalar
Pediatr Yoxlamaları: Yenidoğulmuşların qanaxma riski və simptomları erkən aşkarlamaq üçün müntəzəm tibbi yoxlamalar.
Valideynlər üçün Məsləhətlər və Dəstək
Müntəzəm Tibbi Yoxlamalar: Körpənin qan laxtalanma pozğunluqları şübhəsi varsa, pediatr və ya hematoloqla müntəzəm yoxlamalar.
Məlumatlandırma: Hemorragik pozğunluqlar barədə məlumatlı olmaq və riskləri başa düşmək.
Dəstək Qrupları: Hemofiliya və digər hemorragik pozğunluqlarla yaşayan ailələr üçün dəstək qruplarına qoşulmaq.
Yenidoğulmuşun hemorragik pozğunluqları ciddi və həyati təhlükəli ola bilər, lakin düzgün diaqnoz, müalicə və təqib ilə yenidoğulmuşun sağ qalma və sağlamlıq nəticələri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıla bilər. Bu vəziyyət şübhəsi olan valideynlər müntəzəm olaraq pediatr və ya hematoloq ilə məsləhətləşməlidir.