Ağızın iltihabı nədir? Ağız boşluğunun iltihabının simptomları və müalicəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Ağız Boşluğunun İltihabı və Onun Əsas Simptomları
Ağız boşluğunun iltihabı, toxumaların müxtəlif amillərin təsiri ilə zədələnməsi nəticəsində yaranan və gündəlik həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərən bir vəziyyətdir. Bu problem özünü həm ümumi, həm də spesifik əlamətlərlə büruzə verir. İltihabın erkən mərhələdə müəyyən edilməsi, müalicə prosesinin effektivliyi baxımından olduqca vacibdir.
Ümumi Simptomlar
Ağız boşluğunda iltihab prosesi başladıqda aşağıdakı ümumi əlamətlər müşahidə olunur:
- Qızartı və Şişkinlik: Ağız daxilindəki yumşaq toxumaların rənginin dəyişməsi və ödem yaranması.
- Ağrı və Narahatlıq: Xüsusilə yemək yeyərkən, maye qəbul edərkən və ya danışarkən hiss edilən kəskin ağrılar.
- Yanma Hissi: İsti, acı və ya turş qidaların qəbulu zamanı artan göynəmə hissi.
- Ağızda İrinli Yaralar: Aftoz yaralar və ya herpes nəticəsində yaranan lezyonlar və çatlamalar.
- Quru Ağız: Tüpürcək ifrazının azalması ilə müşayiət olunan quruluq.
- Pis Qoxu (Halitoz): Bakteriya yığılması və ya infeksiya səbəbindən yaranan xoşagəlməz qoxu.
Səbəbə Görə Xüsusi Simptomlar
İltihabın növündən asılı olaraq simptomlar fərqlilik göstərə bilər:
| İltihab Növü | Əsas Əlamətlər |
|---|---|
| Diş Əti İltihabı (Gingivit) | Diş ətlərində həssaslıq və qanaxma |
| Aftoz Yaralar | Dairəvi və ya oval formalı, ağ-qırmızı rəngli lezyonlar |
| Herpes Stomatiti | Dodaq və ağız içində yaranan ağrılı veziküllər |
| Kandida İnfeksiyası | Ağız boşluğunda ağ rəngli ərp (göbələk örtüyü) |
Ağız Boşluğunun İltihabının Səbəbləri
Ağız boşluğunda iltihabın yaranmasına həm xarici faktorlar, həm də daxili sistemik problemlər səbəb ola bilər. Bu səbəbləri aşağıdakı qruplara ayırmaq mümkündür:
- İnfeksiyalar: Viruslar (Herpes simplex, adenovirus), bakteriyalar (Streptokok, stafilokok) və göbələklər (Candida albicans).
- Travmalar: Dişlərin sərt fırçalanması və ya düzgün oturmayan diş protezlərinin toxumaları zədələməsi.
- Qidalanma Çatışmazlığı: Orqanizmdə B12 vitamini, fol turşusu və ya dəmir çatışmazlığı.
- Allergiyalar və İrritasiyalar: Turş qidalar, siqaret, spirtli içkilər və ya bəzi diş pastalarına qarşı həssaslıq.
- Avtoimmun Xəstəliklər: Behçet xəstəliyi, lupus və digər sistemik xəstəliklərin təzahürləri.
- Dərmanların Təsiri: Kimyaterapiya, radioterapiya və ya uzunmüddətli antibiotik istifadəsi.
Ağız Boşluğunun İltihabının Müalicəsi
Müalicə prosesi iltihabın yaranma səbəbinə və şiddətinə uyğun olaraq fərdi şəkildə planlaşdırılmalıdır.
1. Səbəbə Yönəlik Tibbi Müalicə
İnfeksiyanın növünə görə həkim tərəfindən müvafiq preparatlar təyin edilir. Virus mənşəli hallarda antiviral dərmanlar (məsələn, acyclovir), bakterial infeksiyalarda antibiotiklər, göbələk infeksiyalarında isə antifungal (nystatin, flukonazol) vasitələr istifadə olunur.
2. Simptomların Yüngülləşdirilməsi
Ağrını azaltmaq üçün parasetamol və ya ibuprofen tərkibli ağrıkəsicilərdən istifadə edilir. İnfeksiyanın yayılmasını dayandırmaq üçün xlorheksidin tərkibli antiseptik qarqaralar və yaraları qorumaq üçün xüsusi gellər tətbiq olunur.
3. Təbii Müalicə və Həyat Tərzi
- Duzlu Su və Soda: İltihabı azaltmaq üçün gündə 2-3 dəfə duzlu su və ya turşuluğu tənzimləmək üçün soda qarışığı ilə qarqara edilə bilər.
- Aloe Vera: Yara və qıcıqlanmanı sakitləşdirmək üçün təbii aloe vera geli tətbiq oluna bilər.
- Qidalanma: B12 və dəmirlə zəngin qidalar istehlak edilməli, sitrus meyvələri və ədviyyatlı yeməklərdən uzaq durulmalıdır.
- Hidratasiya: Ağız quruluğunun qarşısını almaq üçün kifayət qədər su içilməlidir.
Profilaktika və Qarşısının Alınması
Ağız sağlamlığını qorumaq üçün müntəzəm diş fırçalama və diş ipi istifadəsi mütləqdir. Siqaret və spirtli içkilərdən uzaq durmaq toxumaların zədələnmə riskini azaldır. Həmçinin, stressin aftoz yaralara səbəb olduğu sübut edildiyi üçün stressin idarə olunması vacibdir.
Nə Zaman Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Əgər iltihab 7-10 gündən uzun davam edirsə, şiddətli ağrı və geniş lezyonlar mövcuddursa, mütəxəssisə müraciət edilməlidir. Həmçinin, yemək yeməkdə çətinlik, yüksək qızdırma və ya sistemik əlamətlər müşahidə olunduqda vaxt itirmədən həkim müayinəsindən keçmək lazımdır.
Nəticə etibarilə, ağız boşluğunun iltihabı düzgün diaqnoz və müalicə ilə qısa müddətdə sağalan bir vəziyyətdir. Gigiyena qaydalarına riayət etmək və sağlam qidalanmaq bu problemin qarşısını almağın ən effektiv yoludur.
