Ayaq Biləyi Qığırdaq Zədələnməsi və Müalicəsi
📌 1. Qığırdaq Zədələnməsi Nədir?
Qığırdaq – sümük uclarını örtən və oynaq səthlərində sürtünməni azaldan, amortizator funksiyası görən elastik toxumadır.
Zədələndikdə:
Sümük-qığırdaq səthi pozulur
Hərəkət zamanı ağrı, şişkinlik və səslər meydana çıxır
Zamanla oynaq degenerasiyası (osteoartrit) inkişaf edə bilər
⚠️ 2. Əlamətlər
Ayaq biləyində dərin və lokal ağrı
Yüklənərkən və hərəkət zamanı şiddətlənən narahatlıq
Şişlik və sərtlik hissi
Bəzən oynaqda "kilidlənmə" və ya sürüşmə hissi
Uzun müddətli zədələrdə çökmə və qeyri-sabitlik
🧬 3. Səbəblər
Travmalar və burxulmalar
İdman zədələri (xüsusilə futbol, basketbol)
Təkrar təzyiq və ya artıq çəki
Qığırdaq xəstəlikləri (osteokondrit disekan, osteoartrit)
Oynaq içi qırıq və ya cərrahiyyə sonrası
🔍 4. Diaqnoz Necə Qoyulur?
✅ Fiziki müayinə – ağrı nöqtəsi, hərəkət məhdudluğu
✅ MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiya): qığırdaq toxuması və dərinlik haqqında ətraflı məlumat verir
✅ KT (Kompüter Tomoqrafiyası): sümük strukturlarını göstərir
✅ Artroskopiya: həm diaqnostik, həm də müalicəvi istifadə edilə bilər (kamerayla oynaq içi görüntüləmə)
💊 5. Müalicə Yolları
✅ 1. Konservativ (Əməliyyatsız) Müalicə
Kiçik və erkən lezyonlarda:
İstirahət və yükün azaldılması
Ağrıkəsicilər və iltihab əleyhinə dərmanlar (NSAİİ)
Fizioterapiya – əzələ gücləndirmə və qan axınının artırılması
Ortopedik dəstək vasitələri – breys, yastıqlar
PRP (Trombositlə Zəngin Plazma) inyeksiyaları
Hyaluron turşusu inyeksiyaları (sürtünməni azaldır)
✅ 2. Cərrahi Müalicə
Müalicəyə cavab verməyən və ya geniş qığırdaq zədəsində:
🩺 A. Artroskopik Debridman:
Zədələnmiş və sərbəst qığırdaq parçaları çıxarılır
Kiçik müdaxilə ilə həyata keçirilir
🩺 B. Mikroqırıq texnikası (Microfracture):
Qığırdaq altı sümüklərə kiçik dəliklər açılır
Oradan gələn qan hüceyrələri yeni qığırdaqvari toxuma yaradır
Sadə hallarda effektiv ola bilər, amma yaranan toxuma təbii qığırdaq qədər dayanıqlı olmur
🩺 C. OATS və ya Mozaikplastika:
Bədəninizin başqa bir nahiyəsindən sağlam qığırdaq parçası götürülüb zədəli sahəyə köçürülür
Gənc, aktiv şəxslərdə və lokal lezyonlarda istifadə olunur
🩺 D. ACI (Avtokin hüceyrə implantasiyası):
Öz hüceyrələriniz laboratoriyada çoxaldılır və zədəli bölgəyə yerləşdirilir
Daha böyük və mürəkkəb hallarda tətbiq edilir
🏃♂️ 6. Bərpa və Reabilitasiya
Cərrahiyyədən sonra və ya konservativ müalicə ilə:
1–2 həftəlik istirahət və breys istifadəsi
Fizioterapiya – güc, elastiklik və koordinasiya üçün
6–12 həftəlik bərpa dövrü (əməliyyat növünə görə dəyişir)
İdman və aktiv həyat tərzinə dönüş 3–6 ay içində mümkündür
✅ 7. Nəticə
📌 Ayaq biləyi qığırdaq zədələri vaxtında diaqnoz və uyğun müalicə ilə yaxşı nəticə verə bilər.
🔹 Uzun müddət müalicə olunmazsa – oynaqda artroz, hərəkət məhdudluğu və daimi ağrı riski yaranır.