Barrett Qida Borusu (Barrett's Esophagus)
Səbəblər
Xroniki Reflüks (GERD): Mədə turşusunun qida borusuna geriyə axması nəticəsində yaranan iltihab və hüceyrə dəyişiklikləri.
Uzun müddət GERD ilə yaşamaq: GERD simptomları illərlə davam edirsə, Barrett qida borusunun yaranma riski artır.
Siqaret çəkmək: Siqaret çəkmək Barrett qida borusu riskini artırır.
Obezite: Artıq çəki və obezite də risk faktorları arasındadır.
Simptomlar
Barrett qida borusu öz-özlüyündə simptomlara səbəb olmaya bilər, lakin GERD-in simptomları müşahidə edilə bilər:
Yandırıcı ağrı: Qida borusunda və ya döş qəfəsində yanma hissi (qıcqırma).
Regürjitasiya: Mədə məzmununun ağza doğru geri axması.
Udma Çətinliyi: Qida borusunda daralma səbəbindən udmada çətinlik.
Göğüs Ağrısı: Qıcqırma və ya turşu reflüksü səbəbindən döş qəfəsində ağrı.
Diaqnostika
Barrett qida borusunun diaqnozu endoskopiya və biopsiya ilə qoyulur:
Endoskopiya: Qida borusunun içərisini görmək üçün nazik, çevik bir boru (endoskop) qida borusuna salınır. Həkim, qida borusunda olan hüceyrə dəyişikliklərini vizual olaraq görə bilər.
Biopsiya: Endoskopiya zamanı alınan toxuma nümunələri mikroskop altında araşdırılaraq hüceyrə dəyişiklikləri təsdiqlənir.
Müalicə
Barrett qida borusunun müalicəsi, GERD-in idarə olunması və hüceyrə dəyişikliklərinin izlənməsini əhatə edir. Müalicə planı aşağıdakılardan ibarət ola bilər:
1. GERD-in İdarə Edilməsi:
Proton Pompa İnhibitorları (PPI): Mədə turşusunun istehsalını azaltmaq üçün istifadə edilən dərmanlar (məsələn, omeprazol, lansoprazol).
H2 Reseptor Antagonistləri: Mədə turşusunun istehsalını azaltmaq üçün istifadə edilən dərmanlar (məsələn, ranitidin, famotidin).
Antasidlər: Mədə turşusunu neytrallaşdırmaq üçün istifadə edilən dərmanlar.
Həyat Tərzi Dəyişiklikləri: Diyet və həyat tərzi dəyişiklikləri (məsələn, yeməkdən sonra uzanmamaq, qıcqırmaya səbəb olan qidalardan qaçınmaq, çəki azaltmaq).
2. Endoskopik Müalicələr:
Endoskopik Mukozal Rezeksiyon (EMR): Anormal hüceyrələri çıxarmaq üçün endoskop vasitəsilə icra edilən prosedur.
Radiofrekans Ablasiyası (RFA): Anormal hüceyrələri məhv etmək üçün radiofrekans enerjisi istifadə edilir.
3. Cərrahi Müalicə:
Fundoplikasiya: Mədə turşusunun qida borusuna geri axmasının qarşısını almaq üçün mədənin üst hissəsinin qida borusunun alt hissəsinə sarılması.
4. Nəzarət və İzləmə:
Barrett qida borusu olan şəxslər mütəmadi olaraq endoskopiya ilə izlənilməlidir ki, hər hansı bir hüceyrə dəyişiklikləri və ya prekansər lezyonlar erkən mərhələdə aşkarlansın.
Risklərin Azaldılması
Barrett qida borusunun qarşısını almaq və ya idarə etmək üçün bəzi tədbirlər:
Siqareti tərgitmək: Siqaret çəkmək Barrett qida borusu riskini artırır.
Sağlam bədən çəkisini saxlamaq: Obeziteni aradan qaldırmaq və ya azaltmaq.
Həyat tərzi və diyet dəyişikliyi: GERD simptomlarını azaltmaq üçün daha sağlam qidalanmaq və qıcıqlandırıcı qidalardan uzaq durmaq.
Dərmanlarınızı mütəmadi olaraq qəbul etmək: Həkim tərəfindən təyin edilən dərmanları düzgün istifadə etmək.
Barrett qida borusu ciddi bir vəziyyətdir və erkən diaqnoz və müalicə çox vacibdir. Hər hansı bir simptom hiss etdiyiniz halda və ya risk faktorlarınız varsa, həkiminizlə məsləhətləşməkdən çəkinməyin.