Bilək Sınıqları – Nədir, Simptomları və Müalicəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Bilək Sınığı Nədir və Hansı Hallarda Yaranır?
Bilək sınığı, gündəlik həyatda ən tez-tez rast gəlinən ortopedik zədələrdən biridir. Bu növ sınıqlar adətən qəfil travmalar və ya sümük strukturunun zəifləməsi nəticəsində meydana gəlir. Bilək nahiyəsində yaranan sınıqların əsas səbəbləri aşağıdakılardır:
- Yıxılarkən əli yerə dayamaq (ən çox rast gəlinən səbəb)
- İdman zədələri (xüsusilə qış idmanları, skeytbord və velosiped istifadəsi zamanı)
- Yol-nəqliyyat qəzaları
- Osteoporoz (yaşlı şəxslərdə sümük zəifliyi səbəbilə yaranan sınıqlar)
Biləkdə Sınığın Əlamətləri Nələrdir?
Bilək nahiyəsində baş verən sınıqlar özünü müxtəlif klinik əlamətlərlə büruzə verir. Bəzən ağrı yüngül olsa belə, sümükdə sınıq ehtimalı ola biləcəyi üçün rentgen görüntüsü mütləqdir. Əsas simptomlar bunlardır:
- Biləkdə ani və şiddətli ağrı hissi
- Şişkinlik və göyərmə
- Əlin və ya biləyin anatomik formasının dəyişməsi (deformasiya)
- Bilək hərəkətlərində ciddi məhdudiyyət və ya tam hərəkətsizlik
- Sümüklərin hərəkəti zamanı səs çıxarması hissi
- Sinir zədələnməsi halında: barmaqlarda uyuşma, keylik və güc itkisi
Diaqnoz Necə Qoyulur?
Düzgün müalicə planı üçün dəqiq diaqnozun qoyulması şərtdir. Həkim tərəfindən tətbiq edilən diaqnostik üsullar aşağıdakı kimidir:
- Fiziki müayinə: Şişkinlik və deformasiyanın dərəcəsi qiymətləndirilir.
- Rentgen (Röntgen): Sınığın mövcudluğunu və növünü müəyyən edir.
- KT və ya MRT: Kompleks sınıqlarda, oynağa yaxın bölgələrdə və yumşaq toxumaların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.
Bilək Sınığının Müalicə Yolları
Müalicə üsulu sınığın növünə, yerinə və xəstənin ümumi vəziyyətinə görə iki əsas qrupa bölünür:
1. Konservativ (Əməliyyatsız) Müalicə
Əgər sınıq yerindən tərpənməyibsə və ya yerdəyişmə az dərəcəlidirsə, bu üsul tətbiq edilir:
- Sınıq manual olaraq düzəldilir (redüksiyon).
- Alçı və ya breys vasitəsilə 4–6 həftəlik immobilizasiya (hərəkətsizlik) təmin edilir.
- Ağrıkəsicilər və iltihabəleyhinə dərmanlar təyin olunur.
- Bərpa dövründə fizioterapiya böyük əhəmiyyət kəsb edir.
2. Cərrahi Müalicə (Ortopedik Əməliyyat)
Sümük hissələri yerindən çıxdıqda, oynaq səthində sınıq olduqda və ya sinir-damar zədəsi yarandıqda cərrahi müdaxilə qaçılmazdır. Əməliyyat üsulları bunlardır:
| Üsul | Təsviri |
|---|---|
| Osteosintez | Plitə və vintlərlə daxili fiksasiya |
| Eksternal fiksator | Kənardan dəstəkləyici qurğu ilə sabitləmə |
| Bone graft | Sümük itkisi olduqda tətbiq edilən inyeksiya/greft |
Bərpa Prosesi və Fizioterapiya
Alçı çıxarıldıqdan sonra biləkdə sərtlik və zəiflik müşahidə oluna bilər. Tam bərpa müddəti fərdi xüsusiyyətlərdən asılı olaraq 6 həftə ilə 3 ay arasında dəyişir. Reabilitasiya dövründə aşağıdakı məşqlər vacibdir:
- Barmaq və bilək hərəkətliliyinin bərpası
- Əzələ gücünü artıran məşqlər
- İncə motorik bacarıqların (yazı yazma, tutma) yenidən qazanılması
Nə Vaxt Təcili Həkimə Müraciət Etməlisiniz?
Aşağıdakı hallarda vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət edilməlidir:
- Şiddətli ağrı və tam hərəkətsizlik
- Barmaqlarda uyuşma və ya rəng dəyişikliyi
- Biləkdə nəzərəçarpan deformasiya
- Alçılı vəziyyətdə qan dövranının zəifləməsi
- İnfeksiya əlamətləri: Yüksək hərarət, irin və ya qızartı
Nəticə olaraq, bilək sınıqları vaxtında və düzgün müalicə olunduqda tam sağalma mümkündür. Lakin gecikmiş və ya yanlış müalicə edilmiş sınıqlar gələcəkdə xroniki ağrılar, oynaq pozğunluqları və hərəkət məhdudiyyətinə yol aça bilər.
