Böyrək daşlarını necə müalicə etmək olar?
Böyrək daşlarının müalicə üsulları
1. Kiçik böyrək daşları üçün müalicə
Kiçik daşlar (5 mm-dən kiçik) çox vaxt müdaxiləsiz çıxarıla bilər. Bu proses aşağıdakı yollarla asanlaşdırılır:
Bol su içmək: Gündəlik ən az 2-3 litr su içmək daşın təbii yolla xaric olunmasını təmin edir.
Ağrı kəsicilər: Məsələn, ibuprofen, naproksen və ya parasetamol daş keçişindən yaranan ağrıları yüngülləşdirə bilər.
Alfa-blokerlər: Bu dərmanlar (məsələn, tamsulosin) sidik axarlarını rahatlaşdırır və daşın keçməsini sürətləndirir.
Hərəkət: Fiziki fəaliyyət daşın hərəkətinə kömək edə bilər.
2. Böyük və ya simptomatik böyrək daşları üçün müalicə
Böyük daşlar (6 mm-dən böyük) və ya sidik axarını bloklayan daşlar üçün müdaxiləvi üsullar tələb olunur:
Extracorporeal Shock Wave Lithotripsy (ESWL): Ultrasəs dalğaları ilə daşın parçalanmasını təmin edən qeyri-invaziv üsuldur. Parçalanmış daşlar təbii yolla xaric olur.
Ureteroskopiya: Sidik axarlarına xüsusi endoskop vasitəsilə daxil olaraq daşın çıxarılması və ya lazerlə parçalanması.
Perkutan Nefrolitotomiya (PCNL): Böyük daşlar üçün istifadə olunur. Dərinin kiçik kəsiyindən böyrəyə daxil olunaraq daşın çıxarılması.
Cərrahi əməliyyat: Ən son çarə olaraq istifadə edilir. Böyük və ya kompleks daşlarda tətbiq olunur.
3. Dərmanlarla müalicə
Kalsium daşları: Sidikdə kalsium səviyyəsini azaltmaq üçün tiyazid diuretiklər və ya sitrat preparatları istifadə edilə bilər.
Ürat (sidik turşusu) daşları: Sidik turşusunu azaltmaq üçün allopurinol təyin edilir. Həmçinin sidiyi alkalizasiya etmək üçün potassium citrate istifadə olunur.
Struvit daşları: Bakterial infeksiyaya bağlı yaranırsa, antibiotiklərlə müalicə tələb olunur.
Sistin daşları: Genetik mənşəli daşlar üçün sidiyi alkalizasiya edən və daş əmələ gəlməsini azaltan dərmanlar təyin edilə bilər.
Yaşam tərzi dəyişiklikləri və profilaktika
Bol su için: Hər gün 2-3 litr maye qəbul edin. Bu, sidiyi sulandırır və daş əmələ gəlməsinin qarşısını alır.
Duz qəbulunu azaldın: Natrium sidikdə kalsiumun artmasına səbəb ola bilər.
Protein qəbulunu məhdudlaşdırın: Xüsusilə heyvan mənşəli zülallar (ət, balıq) daş riskini artırır.
Oksalatlı qidalardan çəkinin: Çoxlu ispanaq, çay, çərəzlər və şokolad istehlak etməyin.
Sidik turşusunu nəzarətdə saxlayın: Sidik turşusunu artıran purin zəngin qidaları (qaraciyər, dəniz məhsulları) məhdudlaşdırın.
Həkim nəzarətində əlavələr istifadə edin: Sitrat əlavələri sidiyi alkalizasiya edərək daş əmələ gəlməsinin qarşısını alır.
Həkimə müraciət etmə zərurəti
Böyrək daşları aşağıdakı hallarda ciddi ola bilər:
Güclü ağrı,
Yüksək hərarət (infeksiya əlaməti),
Sidikdə qan,
Sidik çıxarışının tamamilə dayanması.
Bu hallarda dərhal uroloqa müraciət edin.