Epiqlottitin iltihabı (epiqlottit)
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Epiqlottit: Həyati Təhlükə Yaradan Təcili Tibbi Vəziyyət
Epiqlottit, təcili tibbi müdaxilə tələb edən ciddi bir vəziyyətdir. Bu xəstəlik zamanı yaranan iltihab, hava yollarının tamamilə bağlanmasına səbəb ola bilər və birbaşa həyati təhlükə yaradır. Tənəffüs sisteminin bu kritik hissəsinin şişməsi, oksigen axınını kəsərək saniyələr içində vəziyyəti ağırlaşdıra bildiyi üçün vaxtında müdaxilə həyat qurtarıcıdır.
Epiqlottitin Səbəbləri Nələrdir?
Epiqlottitin yaranmasının əsas faktorları infeksiyalar və ya kənar qıcıqlandırıcı maddələrdir. Xüsusilə bakterial infeksiyalar epiqlottisin iltihablanmasında aparıcı rol oynayır. Əsas səbəbləri aşağıdakı qruplara ayırmaq olar:
Bakterial İnfeksiyalar
Epiqlottitin ən yaygın səbəbi Haemophilus influenzae tip B (Hib) bakteriyasıdır. Bu bakteriya xüsusilə uşaqlar üçün yüksək risk daşıyır. Hib peyvəndi tətbiq edildikdən sonra bu hallarda azalma müşahidə olunsa da, peyvənd olunmamış şəxslərdə hələ də rast gəlinir. Bundan əlavə, aşağıdakı bakteriyalar da xəstəliyə yol aça bilər:
- Streptococcus pneumoniae
- Staphylococcus aureus
- Streptococcus pyogenes
Viral İnfeksiyalar, Travma və Qıcıqlandırıcılar
Bakteriyalardan əlavə, digər faktorlar da epiqlottisə mənfi təsir göstərə bilər:
- Viral İnfeksiyalar: Qrip, parainfluenza və herpes virusu kimi tənəffüs yolu infeksiyaları.
- Kimyəvi və Termal Təsirlər: Kimyəvi maddələrin, buxarın inhalyasiyası və ya çox isti qida/içkilərin istehlakı.
- Mexaniki Travma: Boğaz nahiyəsinə dəyən zərbələr, yad cisimlər və ya tibbi alətlərin səbəb olduğu zədələr.
Epiqlottitin Simptomları və Əlamətləri
Epiqlottit simptomları çox sürətlə inkişaf edir. Aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunduğu anda dərhal peşəkar tibbi yardım axtarılmalıdır:
- Ciddi Boğaz Ağrısı: Udqunma zamanı şiddətlənən kəskin ağrı və çətinlik.
- Nəfəs Darlığı: Hava yollarının daralması nəticəsində qəfil başlayan tənəffüs çətinliyi.
- Stridor (Səsli Nəfəs Alma): Nəfəs alarkən eşidilən yüksək tonlu xırıltı.
- Hipersalyasiya: Udquna bilməmə səbəbindən ağızdan aşırı tüpürcək axması.
- Siyanosis: Oksigen çatışmazlığı səbəbindən dodaqlarda və dırnaqlarda göyərmə.
- Duruş Dəyişikliyi: Xəstənin nəfəs almağı asanlaşdırmaq üçün önə əyilərək və ya başını geriyə çəkərək oturması.
Diaqnoz Üsulları
Vəziyyətin sürətlə pisləşmə ehtimalı olduğu üçün diaqnoz təcili qoyulmalıdır. Həkimlər aşağıdakı üsullardan istifadə edirlər:
| Üsul | Təsviri |
|---|---|
| Fiziki Müayinə | Boğazda şişkinlik və qızartının diqqətlə yoxlanılması. |
| Laringoskopiya | Boğazın dərinliyinə vizual baxış (ehtiyatla aparılmalıdır). |
| Rentgen | Epiqlottisin "baş barmağı" görünüşündə şişdiyini müəyyən etmək üçün. |
| Laboratoriya | İnfeksiya növünü təyin etmək üçün qan və mədəniyyət testləri. |
Epiqlottitin Müalicəsi
Müalicənin əsas məqsədi hava yollarını açıq saxlamaq və infeksiyanı nəzarətə almaqdır. Proses aşağıdakı mərhələləri əhatə edir:
- Təcili Müdaxilə: Xəstə dərhal xəstəxanaya yerləşdirilir. Tənəffüsü təmin etmək üçün intubasiya və ya trakeostomiya (boğazda kəsik açılması) tələb oluna bilər.
- Oksigen Dəstəyi: Oksigen maskası vasitəsilə qandakı oksigen səviyyəsi artırılır.
- Antibiotik Terapiyası: Bakterial infeksiyalarla mübarizə üçün geniş təsirli antibiotiklər tətbiq edilir.
- Kortikosteroidlər: Boğazdakı və səs tellərindəki iltihabı, şişkinliyi azaltmaq üçün istifadə olunur.
- İV Maye Dəstəyi: Udqunma çətinliyi olan xəstələrə damar yolu ilə qida və maye verilir.
