Epiqlottitin iltihabı (epiqlottit)
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Epiqlottit: Həyati Təhlükə Yaradan Təcili Tibbi Vəziyyət
Epiqlottit, təcili tibbi müdaxilə tələb edən kritik bir sağlamlıq vəziyyətidir. Bu xəstəlik zamanı yaranan iltihab, hava yollarının tamamilə bağlanmasına səbəb ola bilər və birbaşa həyati təhlükə yaradır. Tənəffüs sisteminin bu ciddi infeksiyası, vaxtında müdaxilə edilmədikdə boğulma riski ilə nəticələnə bilər.
Epiqlottitin Əsas Səbəbləri
Epiqlottitin yaranmasının kökündə əsasən infeksiyalar və ya kənar qıcıqlandırıcı amillər dayanır. Xüsusilə bakterial faktorlar epiqlottis nahiyəsində kəskin iltihabın inkişafına təkan verir. Əsas səbəbləri aşağıdakı qruplara ayırmaq olar:
Bakterial İnfeksiyalar
Epiqlottitin ən yaygın səbəbi Haemophilus influenzae tip B (Hib) bakteriyasıdır. Bu bakteriya xüsusilə uşaqlar üçün yüksək risk daşıyır. Hib peyvəndi tətbiq edildikdən sonra bu hallarda azalma müşahidə olunsa da, peyvənd olunmamış şəxslərdə hələ də rast gəlinir. Bundan əlavə, Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus və Streptococcus pyogenes kimi bakteriyalar da xəstəliyə yol aça bilər.
Viral İnfeksiyalar və Digər Faktorlar
Bəzi hallarda qrip, parainfluenza və herpes virusu kimi tənəffüs yollarının viral infeksiyaları epiqlottitə səbəb ola bilər. Digər amillər isə bunlardır:
- Kimyəvi və Termal Qıcıqlandırıcılar: Kimyəvi maddələrin, buxarların və ya çox isti qidaların/içkilərin inhalyasiyası.
- Travma: Qida, tibbi alətlər və ya yad cisimlərin boğaz nahiyəsinə vurduğu mexaniki zərbələr.
Epiqlottitin Simptomları Nələrdir?
Epiqlottit simptomları çox sürətlə inkişaf edir. Vəziyyət qısa müddətdə ağırlaşa bildiyi üçün aşağıdakı əlamətlər görüldüyü anda dərhal peşəkar tibbi yardım alınmalıdır:
- Ciddi Boğaz Ağrısı: Udqunma zamanı şiddətlənən kəskin ağrı və narahatlıq.
- Nəfəs Darlığı: Hava yollarının daralması nəticəsində qəflətən baş verən tənəffüs çətinliyi.
- Stridor (Səsli Nəfəs Alma): Nəfəs alarkən eşidilən yüksək tonlu xırıltı (tıxanma əlaməti).
- Hipersalyasiya: Udqunma çətinliyi səbəbindən ağızdan aşırı tüpürcək axması.
- Siyanosis: Oksigen çatışmazlığı nəticəsində dodaqlarda və dırnaqlarda göyərmə.
- Duruş Dəyişikliyi: Xəstənin nəfəs almağı asanlaşdırmaq üçün önə əyilməsi və ya başını geriyə çəkməsi.
Diaqnozun Qoyulması
Epiqlottit diaqnozu xəstənin vəziyyəti sürətlə pisləşə bildiyi üçün təcili qoyulmalıdır. Həkimlər diaqnoz üçün aşağıdakı üsullardan istifadə edirlər:
| Müayinə Üsulu | Təsviri |
|---|---|
| Fiziki Müayinə | Boğazda şişmə və qızartının diqqətlə yoxlanılması. |
| Laringoskopiya | Boğazın dərinliyinə vizual baxış (ehtiyatla aparılmalıdır). |
| Rentgen | Epiqlottisin "baş barmağı" görünüşündə şişkinliyinin təsbiti. |
| Qan Testləri | İnfeksiyanın səbəbini və növünü müəyyən etmək üçün analizlər. |
Epiqlottitin Müalicə Üsulları
Müalicənin əsas məqsədi hava yollarını açıq saxlamaq və infeksiyanı nəzarət altına almaqdır. Proses aşağıdakı addımları əhatə edir:
- Təcili Müdaxilə: Xəstə dərhal xəstəxanaya yerləşdirilir. Tənəffüsü təmin etmək üçün intubasiya və ya trakeostomiya (boğazda kəsik açılması) tətbiq edilə bilər.
- Oksigen Dəstəyi: Oksigen maskası vasitəsilə bədənin oksigen səviyyəsi artırılır.
- Antibiotik Terapiyası: Bakterial infeksiyalar üçün geniş təsirli antibiotiklər təyin olunur.
- Kortikosteroidlər: Boğazdakı və səs tellərindəki iltihabı, şişkinliyi azaltmaq üçün istifadə edilir.
- İV Maye Dəstəyi: Udquna bilməyən xəstələr üçün damar yolu ilə qida və maye təminatı.
